Import drewna z Ukrainy do Polski – cło, VAT i formalności

Import drewna z Ukrainy do Polski – od czego zacząć?

Ukraina nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej, dlatego przywóz drewna do Polski jest importem towarów. Z punktu widzenia polskich i unijnych przepisów najważniejsze jest ustalenie, kto będzie importerem: firma ukraińska, polski odbiorca czy inny podmiot działający jako przedstawiciel albo pośrednik.

Jeżeli polska firma kupuje drewno od ukraińskiego dostawcy i sama dokonuje odprawy w Polsce, to ona najczęściej występuje jako importer i rozlicza cło oraz VAT od importu. Jeżeli natomiast ukraińska firma chce sama wprowadzać drewno do obrotu w Polsce, magazynować je i sprzedawać polskim odbiorcom już po odprawie, zakres jej obowiązków w Polsce będzie znacznie szerszy.

W praktyce przed pierwszym transportem należy ustalić co najmniej: rodzaj drewna, stopień obróbki, kod CN, ilość, wartość, warunki dostawy Incoterms, miejsce odprawy, dokumenty pochodzenia, dokumenty fitosanitarne oraz podmiot odpowiedzialny za zgłoszenie celne i rozliczenie podatku VAT.

Procedura celna – dopuszczenie drewna do obrotu

Najczęściej stosowaną procedurą przy sprzedaży drewna z Ukrainy do Polski jest dopuszczenie do obrotu. Po zwolnieniu towaru do tej procedury drewno uzyskuje status towaru unijnego i może być sprzedawane lub wykorzystywane na rynku UE, o ile spełnione są także inne wymogi, np. fitosanitarne, środowiskowe i podatkowe.

W poprzednim stanie prawnym odwoływano się do Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Obecnie podstawowym aktem jest unijny kodeks celny, czyli rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013. W przypadku dopuszczenia do obrotu istotne są zwłaszcza przepisy dotyczące zgłoszenia celnego, długu celnego, zwolnienia towaru i płatności należności celnych.

Zgłoszenie przywozowe składa się elektronicznie, co do zasady przez system AIS/IMPORT na PUESC. Podmiot dokonujący formalności celnych powinien być zarejestrowany w obszarze cła i posiadać numer EORI. W praktyce większość importerów korzysta z usług agencji celnej, zwłaszcza gdy przedmiotem importu jest drewno, ponieważ ustalenie prawidłowego kodu CN i wymogów dodatkowych bywa problematyczne.

W zgłoszeniu celnym nadal funkcjonują kody procedur. Dla standardowego dopuszczenia do obrotu z wprowadzeniem na rynek właściwy może być kod 40 00, ale każdorazowo trzeba go potwierdzić z agentem celnym, ponieważ inny kod może być potrzebny np. przy wcześniejszym składowaniu celnym, procedurze specjalnej albo uproszczeniach.

Cło, VAT i wartość celna drewna

Kwota należności przy imporcie zależy głównie od kodu CN, wartości celnej, kosztów transportu i ubezpieczenia, kraju pochodzenia, preferencji taryfowych oraz tego, czy dla konkretnego produktu obowiązują dodatkowe środki handlowe. Samo określenie towaru jako „drewno” jest niewystarczające, bo inne kody mogą dotyczyć drewna surowego, przetartego, opałowego, okorowanego, impregnowanego, płyt, elementów konstrukcyjnych czy wyrobów z drewna.

Wartość celna opiera się najczęściej na cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu wywozu na obszar celny Unii, z uwzględnieniem elementów doliczanych lub wyłączanych zgodnie z przepisami. Jeżeli koszty transportu nie są ujęte w fakturze handlowej, zwykle trzeba przedstawić odrębny dokument transportowy albo fakturę przewoźnika.

Przy imporcie drewna z Ukrainy należy też sprawdzić, czy można zastosować preferencję celną wynikającą z umowy UE–Ukraina albo aktualnych środków handlowych. Preferencja nie działa automatycznie: potrzebny jest właściwy dowód pochodzenia, a towar musi spełniać reguły pochodzenia. Stawki i wymogi najlepiej sprawdzić w TARIC/ISZTAR oraz w systemie Access2Markets dla konkretnego kodu CN.

Podatek VAT od importu jest obliczany od podstawy obejmującej co do zasady wartość celną powiększoną o należne cło oraz określone koszty dodatkowe. Podatnik VAT czynny może zwykle odliczyć VAT naliczony od importu, jeżeli towar służy czynnościom opodatkowanym i posiada wymagane dokumenty celne. W określonych przypadkach możliwe jest rozliczenie VAT od importu w deklaracji na podstawie art. 33a ustawy o VAT, ale wymaga to spełnienia warunków formalnych.

Zobacz również: obliczanie należności celnych i VAT oraz import towarów z krajów trzecich a procedury celne i VAT.

Jakie dokumenty są potrzebne przy imporcie drewna?

Lista dokumentów zależy od rodzaju drewna i sposobu transakcji, ale przy typowym imporcie warto przygotować:

• fakturę handlową albo fakturę pro forma z opisem towaru, ceną, walutą, stronami transakcji i warunkami dostawy,
• specyfikację lub packing list, z której wynika ilość, masa netto i brutto, objętość, liczba paczek, palet albo metrów sześciennych,
• dokument transportowy, np. CMR, list przewozowy, dokument kolejowy albo morski,
• dokument potwierdzający pochodzenie towaru, jeżeli importer chce skorzystać z preferencji celnej,
• świadectwo fitosanitarne lub inne dokumenty zdrowia roślin, jeżeli są wymagane dla danego towaru,
• zgłoszenie lub dokument CHED-PP w systemie TRACES NT, jeżeli przesyłka podlega kontroli granicznej,
• dokumenty potwierdzające legalne pozyskanie drewna i informacje potrzebne do EUDR, w tym dane o pochodzeniu surowca,
• upoważnienie dla agencji celnej, jeżeli zgłoszenie składa przedstawiciel celny,
• numer EORI importera albo podmiotu dokonującego formalności celnych.

Jeżeli drewno jest przewożone na paletach albo w innym drewnianym materiale opakowaniowym, należy osobno sprawdzić wymagania ISPM 15. Kontrola opakowań drewnianych jest odrębna od kontroli samego towaru i może mieć znaczenie nawet wtedy, gdy importowanym towarem nie jest drewno, lecz inny produkt przewożony na drewnianych paletach.

Wymogi fitosanitarne i kontrola drewna

Drewno, rośliny i produkty roślinne z państw trzecich mogą podlegać przepisom fitosanitarnym. W zależności od kodu CN, rodzaju drewna, gatunku, stopnia obróbki i sposobu zapakowania może być wymagane świadectwo fitosanitarne, zgłoszenie przesyłki do kontroli, kontrola dokumentów, kontrola identyfikacyjna albo kontrola fizyczna.

Nie można więc z góry przyjąć, że każde drewno z Ukrainy zostanie odprawione wyłącznie na podstawie faktury i dokumentu przewozowego. Przy drewnie surowym, nieokorowanym, opałowym lub pochodzącym z określonych gatunków ryzyko wymogów dodatkowych jest większe. Brak wymaganego dokumentu może spowodować zatrzymanie przesyłki, odmowę dopuszczenia do obrotu, konieczność zwrotu, zniszczenia albo dodatkowych badań.

EUDR – nowe obowiązki przy drewnie

Przy imporcie drewna trzeba uwzględnić rozporządzenie (UE) 2023/1115, czyli EUDR. Obejmuje ono m.in. drewno i produkty z drewna wymienione w załączniku I do rozporządzenia. Przepisy dotyczą wprowadzania takich produktów na rynek UE oraz ich wywozu z UE.

Podstawowa zasada EUDR jest taka, że produkty objęte rozporządzeniem mogą być wprowadzane na rynek tylko wtedy, gdy są wolne od wylesiania, zostały wyprodukowane zgodnie z właściwym prawem kraju produkcji oraz są objęte oświadczeniem należytej staranności. Dla większości operatorów obowiązki stosuje się od 30 grudnia 2025 r., a dla części mikro i małych przedsiębiorstw przewidziano późniejszy termin stosowania.

W praktyce importer drewna powinien zebrać informacje o kraju i miejscu produkcji, dostawcy, rodzaju towaru, ilości, kodzie CN, legalności pozyskania, geolokalizacji działek oraz ryzyku niezgodności. Dla produktów objętych EUDR numer referencyjny oświadczenia należytej staranności może być potrzebny przed zwolnieniem towaru do obrotu. Brak danych albo nieprawidłowe oświadczenie może zablokować legalne wprowadzenie towaru na rynek.

Czy obywatel Ukrainy musi zakładać firmę albo spółkę w Polsce?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich transakcji. Jeżeli ukraiński przedsiębiorca sprzedaje drewno polskiej firmie, a polski nabywca jest importerem i sam dokonuje odprawy, ukraiński sprzedawca co do zasady nie musi tylko z tego powodu zakładać spółki w Polsce ani rejestrować się w Polsce do VAT.

Inaczej będzie, gdy ukraiński przedsiębiorca chce sam importować drewno do Polski, magazynować je, sprzedawać z terytorium Polski, działać jako importer w zgłoszeniu celnym albo wykonywać w Polsce czynności opodatkowane VAT. Wtedy może być potrzebna rejestracja dla celów VAT, ustanowienie przedstawiciela podatkowego, uzyskanie EORI, zawarcie umów z agencją celną i logistyką oraz spełnienie obowiązków wynikających z EUDR.

Jeżeli planowana jest stała sprzedaż w Polsce, warto przeanalizować, czy właściwsza będzie sprzedaż bezpośrednia z Ukrainy, współpraca z polskim importerem, przedstawicielstwo, oddział, spółka z o.o. albo inna forma obecności w Polsce. W tym kontekście znaczenie może mieć także rejestracja spółki w Polsce przez obywatela Ukrainy, choć wybór struktury powinien wynikać z rzeczywistego modelu biznesowego, a nie tylko z chęci „przepuszczenia” towaru przez polski podmiot.

Użycie polskiej firmy wyłącznie jako pośrednika formalnego nie usuwa obowiązków celnych, podatkowych ani środowiskowych. Organy mogą badać, kto faktycznie jest importerem, kto ma prawo rozporządzania towarem, kto ponosi ryzyko gospodarcze i kto powinien rozliczyć VAT. Dlatego umowa, Incoterms, faktury i dokumenty celne muszą być ze sobą spójne.

Rejestracja VAT i przedstawiciel podatkowy

Jeżeli podmiot ukraiński nie ma siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności w Unii Europejskiej, a w Polsce podlega obowiązkowi rejestracji jako podatnik VAT czynny, zasadniczo musi ustanowić przedstawiciela podatkowego. Przedstawiciel odpowiada za rozliczenia w zakresie objętym umową i może ponosić odpowiedzialność solidarną za zobowiązania podatkowe.

Obowiązek rejestracji VAT należy oceniać na podstawie konkretnego modelu sprzedaży. Znaczenie mają m.in. warunki dostawy, miejsce przejścia prawa do rozporządzania towarem, to, kto dokonuje importu, czy towar jest magazynowany w Polsce oraz czy sprzedaż następuje przed odprawą, po odprawie czy już z polskiego magazynu.

Jeżeli importerem jest polski nabywca, a ukraiński sprzedawca jedynie eksportuje drewno z Ukrainy, polskie obowiązki VAT mogą po stronie sprzedawcy w ogóle nie powstać. Jeżeli jednak ukraiński podmiot sam sprowadza drewno do Polski i sprzedaje je dalej, zwykle trzeba rozważyć pełną rejestrację i bieżące rozliczenia.

Ryzyka i konsekwencje błędów

Najczęstsze problemy przy imporcie drewna to błędny kod CN, brak dowodu pochodzenia, niepełna faktura, niewłaściwe określenie importera, brak EORI, nieuwzględnienie kosztów transportu w wartości celnej, brak dokumentów fitosanitarnych oraz pominięcie obowiązków EUDR.

Konsekwencje mogą obejmować zatrzymanie towaru, naliczenie dodatkowego cła i VAT, odsetki, sankcje karnoskarbowe, odmowę zwolnienia towaru, konieczność wykonania dodatkowych badań, zwrot albo zniszczenie przesyłki, a przy naruszeniach EUDR także zakaz wprowadzenia produktu na rynek lub obowiązek jego wycofania.

FAQ

Czy przy imporcie drewna z Ukrainy zawsze trzeba płacić cło?

Nie zawsze. Stawka cła zależy od kodu CN, pochodzenia towaru i aktualnych preferencji. Nawet gdy stawka preferencyjna wynosi 0%, trzeba mieć prawidłowy dowód pochodzenia i spełnić reguły pochodzenia.

Czy VAT od importu drewna płaci się na granicy?

Co do zasady VAT od importu jest rozliczany przy odprawie, ale podatnik spełniający warunki może rozliczać VAT od importu w deklaracji, np. na podstawie art. 33a ustawy o VAT. To wymaga prawidłowych dokumentów i terminowego rozliczania podatków.

Kto powinien mieć numer EORI?

Numer EORI powinien mieć podmiot dokonujący operacji celnych, w szczególności importer albo przedstawiciel działający w sprawach celnych. Jeżeli zgłoszenie składa agencja celna, importer nadal powinien być prawidłowo zidentyfikowany.

Czy ukraińska firma musi mieć przedstawiciela podatkowego w Polsce?

Jeżeli ukraińska firma podlega w Polsce obowiązkowi rejestracji jako podatnik VAT czynny i nie ma siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności w UE, zasadniczo powinna ustanowić przedstawiciela podatkowego. Nie jest to jednak potrzebne w każdym modelu sprzedaży, np. gdy importerem i podatnikiem z tytułu importu jest polski nabywca.

Czy EUDR dotyczy każdego drewna z Ukrainy?

EUDR dotyczy drewna i produktów z drewna wymienionych w załączniku I do rozporządzenia. Dlatego trzeba porównać konkretny kod CN i opis towaru z zakresem rozporządzenia. Jeżeli produkt jest objęty EUDR, importer musi zadbać o due diligence i oświadczenie należytej staranności.

Czy wystarczy „przepuścić” towar przez polską firmę?

Nie. Polski pośrednik może być rzeczywistym importerem, przedstawicielem albo tylko kontrahentem handlowym, ale dokumenty muszą odzwierciedlać faktyczny przebieg transakcji. Pozorne przenoszenie obowiązków na inny podmiot może prowadzić do sporów celnych, podatkowych i odpowiedzialności za błędne rozliczenia.

Jak najbezpieczniej przygotować pierwszy transport drewna?

Przed wysyłką warto ustalić kod CN, wymogi fitosanitarne, dokumenty pochodzenia, warunki Incoterms, osobę importera, zasady rozliczenia VAT oraz obowiązki EUDR. Dopiero po tym należy wystawić fakturę i organizować transport, aby uniknąć zatrzymania towaru przy odprawie.

Podsumowanie

Import drewna z Ukrainy do Polski wymaga nie tylko standardowej odprawy celnej, ale również sprawdzenia preferencji taryfowych, VAT, dokumentów fitosanitarnych i EUDR. Najważniejsze decyzje trzeba podjąć przed wysyłką: kto jest importerem, kto płaci należności, kto odpowiada za dokumenty oraz czy towar po odprawie będzie sprzedawany w Polsce.

Założenie spółki w Polsce może być korzystne przy stałej sprzedaży i magazynowaniu towarów, ale nie jest warunkiem każdej transakcji. W prostym modelu polski nabywca może sam występować jako importer. Przy regularnym handlu drewnem warto jednak przygotować stały schemat dokumentów i odpowiedzialności, bo błędy przy drewnie są zwykle kosztowne i trudne do naprawienia po przyjeździe transportu.

Źródła

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny
• PUESC – Przywóz towarów (Import)
• PUESC – przywozowe zgłoszenie celne i obowiązki przy imporcie
• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
• PIORiN – ogólne wymagania importowe
• PIORiN – opakowania drewniane i wymagania ISPM 15
• Rozporządzenie (UE) 2023/1115 w sprawie produktów niepowodujących wylesiania (EUDR)
• Access2Markets – umowa handlowa UE–Ukraina i reguły pochodzenia

Stan prawny: 5 czerwca 2026 r.