Opodatkowanie odsetek bankowych polskiego nierezydenta

Podatek od odsetek z polskiej lokaty nierezydenta

Osoba, która nie ma miejsca zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, podlega w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika to z art. 3 ust. 2a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli więc polski bank wypłaca odsetki od lokaty, trzeba sprawdzić zarówno polskie przepisy o podatku u źródła, jak i właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika pobiera się 19% zryczałtowany podatek dochodowy. Bank działa tu jako płatnik podatku na podstawie art. 41 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W praktyce oznacza to, że jeżeli bank nie ma podstaw do zastosowania niższej stawki z umowy międzynarodowej, pobierze 19% podatku. Nie jest to jednak zawsze ostateczna kwota podatku należnego w Polsce, ponieważ w przypadku rezydenta Niemiec trzeba uwzględnić umowę polsko-niemiecką.

Umowa polsko-niemiecka a stawka podatku od odsetek

W relacjach z Niemcami zastosowanie ma Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec z dnia 14 maja 2003 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku. Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej umowy odsetki powstające w jednym państwie i wypłacane osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim państwie mogą być opodatkowane w tym drugim państwie. Jednocześnie art. 11 ust. 2 tej umowy pozwala opodatkować takie odsetki także w państwie źródła, ale jeżeli odbiorca jest osobą uprawnioną do odsetek, podatek w państwie źródła nie może przekroczyć 5% kwoty brutto odsetek.

Niższa stawka nie działa jednak automatycznie tylko dlatego, że podatnik mieszka w Niemczech. Z art. 30a ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że zastosowanie stawki z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca zamieszkania podatnika certyfikatem rezydencji.

Certyfikat rezydencji to zaświadczenie o miejscu zamieszkania podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwą administrację podatkową państwa rezydencji. Definicję certyfikatu zawiera art. 5a pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku rezydenta Niemiec będzie to dokument wydany przez niemiecki organ podatkowy.

Czy trzeba zgłosić odsetki w Niemczech?

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania nie jest przepisem, który samodzielnie określa wszystkie obowiązki deklaracyjne w Niemczech. Jej funkcją jest przede wszystkim rozdzielenie praw do opodatkowania między Polskę i Niemcy oraz wskazanie metody unikania podwójnego opodatkowania. Z tego powodu nie należy zakładać, że skoro polski bank pobrał podatek, to w Niemczech nie trzeba już niczego wykazywać.

Jeżeli podatnik ma rezydencję podatkową w Niemczech, to zakres obowiązków w niemieckiej deklaracji podatkowej wynika z prawa niemieckiego. W świetle art. 11 ust. 1 i 2 umowy polsko-niemieckiej odsetki mogą być opodatkowane w państwie rezydencji, a Polska może pobrać podatek u źródła w granicach wynikających z umowy. Z kolei mechanizm unikania podwójnego opodatkowania dla rezydenta Niemiec należy oceniać według art. 23 tej umowy oraz niemieckich przepisów wewnętrznych.

W praktyce warto zachować dokumenty z banku, w szczególności informację o kwocie odsetek i pobranym podatku. Mogą być potrzebne do rozliczenia zagranicznego podatku w Niemczech albo do ewentualnego wniosku o zwrot nadpłaty w Polsce.

Jakie informacje sporządza bank i co trafia do administracji podatkowej?

W przypadku podatku pobieranego przez bank istotne są dwa rodzaje obowiązków: obowiązki płatnika wynikające z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz obowiązki raportowe wynikające z przepisów o wymianie informacji podatkowych.

Bank jako płatnik rozlicza zryczałtowany podatek w deklaracji PIT-8AR. Obowiązek złożenia tej deklaracji wynika z art. 42 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Deklarację składa się do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym.

Dla podatników niemających w Polsce miejsca zamieszkania bank może sporządzać informację IFT-1R. Podstawę stanowi art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który obejmuje informacje przesyłane podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu w sprawach opodatkowania osób zagranicznych. Co do zasady informację roczną przekazuje się do końca lutego roku następującego po roku podatkowym. Na pisemny wniosek podatnika bank powinien sporządzić informację IFT-1 w terminie 14 dni, co wynika z art. 42 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odrębną kwestią jest automatyczna wymiana informacji o rachunkach finansowych. Obecnie nie opiera się ona na dawnej dyrektywie dotyczącej opodatkowania dochodów z oszczędności, lecz przede wszystkim na standardzie CRS i przepisach ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tej ustawy raportująca instytucja finansowa przekazuje Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej informacje o rachunkach raportowanych za dany okres sprawozdawczy. W praktyce oznacza to, że dane dotyczące rachunku osoby będącej rezydentem podatkowym Niemiec mogą zostać przekazane do polskiej administracji, a następnie w ramach wymiany informacji do administracji niemieckiej, jeżeli rachunek spełnia warunki rachunku raportowanego.

Zwrot nadpłaconego podatku w Polsce

Jeżeli bank pobrał 19% podatku, a z umowy polsko-niemieckiej wynikała możliwość zastosowania stawki 5%, podatnik może rozważyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Podstawą jest art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym podatnik może żądać stwierdzenia nadpłaty, jeżeli kwestionuje zasadność pobrania podatku przez płatnika albo wysokość pobranego podatku.

Do wniosku trzeba dołączyć dokumenty potwierdzające prawo do preferencji, przede wszystkim certyfikat rezydencji, informację z banku o pobranym podatku oraz dokumenty potwierdzające kwotę odsetek. Trzeba też pamiętać o ograniczeniach czasowych. Zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Ogólny termin przedawnienia wynosi 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, co wynika z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

Co powinien zrobić nierezydent w praktyce?

• Ustal swoją rezydencję podatkową na podstawie art. 3 ust. 1a ustawy o PIT oraz przepisów państwa, w którym faktycznie mieszkasz.
• Uzyskaj aktualny certyfikat rezydencji z niemieckiego urzędu podatkowego, jeżeli chcesz, aby polski bank zastosował stawkę z umowy.
• Przekaż certyfikat bankowi przed wypłatą odsetek, ponieważ po pobraniu podatku konieczna może być procedura zwrotu nadpłaty.
• Poproś bank o informację IFT-1R albo IFT-1, jeżeli jest potrzebna do rozliczenia w Niemczech lub wniosku o nadpłatę.
• Skonsultuj rozliczenie niemieckie z doradcą znającym niemieckie prawo podatkowe, ponieważ polska umowa podatkowa nie zastępuje niemieckich obowiązków deklaracyjnych.

FAQ

Źródła

• Art. 3 ust. 2a, art. 5a pkt 21, art. 30a ust. 1 pkt 3, art. 30a ust. 2, art. 41 ust. 4, art. 42 ust. 1a, art. 42 ust. 2 pkt 2 i art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 70 § 1, art. 75 § 1 i art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
• Art. 11 i art. 23 Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec z dnia 14 maja 2003 r. w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku.
• Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami.