Jak odzyskać zagubiony wyrok z klauzulą wykonalności?

Czy można odzyskać zagubiony wyrok z sądu?

Tak, ale trzeba odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli potrzebny jest zwykły odpis orzeczenia, można złożyć wniosek o wydanie odpisu wyroku z akt sprawy. Jeżeli jednak zaginął tytuł wykonawczy, czyli wyrok albo inne orzeczenie zaopatrzone w klauzulę wykonalności, potrzebny jest szczególny tryb z art. 794 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (dalej: K.p.c.).

Zgodnie z art. 794 K.p.c. ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego następuje wyłącznie na mocy postanowienia sądu. Na nowo wydanym tytule sąd zamieszcza wzmiankę, że został wydany zamiast utraconego.

To ważne, bo sam odpis wyroku bez klauzuli wykonalności nie zastępuje dokumentu potrzebnego do wszczęcia egzekucji.

Do jakiego sądu złożyć wniosek?

Wniosek składa się do sądu, który wydał utracony tytuł wykonawczy. W praktyce najczęściej będzie to sąd, który nadał klauzulę wykonalności na orzeczenie albo wydał orzeczenie stanowiące podstawę egzekucji.

Jeżeli nie pamiętasz dokładnej sygnatury sprawy, warto najpierw ustalić ją w biurze obsługi interesanta albo archiwum właściwego sądu. Bez danych sprawy procedura może się wydłużyć.

Jaka jest podstawa prawna ponownego wydania tytułu wykonawczego?

Podstawą jest art. 794 K.p.c. Przepis ten przewiduje trzy praktyczne zasady:

1. ponowne wydanie tytułu wykonawczego wymaga postanowienia sądu,
2. na nowym tytule sąd zaznacza, że został wydany zamiast poprzedniego,
3. w tym postępowaniu sąd bada przede wszystkim fakt utraty dokumentu.

W sprawie nie chodzi więc o ponowne rozstrzyganie, czy roszczenie było zasadne, tylko o ustalenie, czy dokument rzeczywiście został utracony.

Co oznacza „utrata tytułu wykonawczego”?

Przepisy nie zawierają zamkniętego katalogu takich sytuacji. Najczęściej chodzi o zagubienie, zniszczenie, kradzież, zalanie dokumentów albo inną sytuację, w której wierzyciel nie może już posłużyć się oryginałem.

W praktyce sąd ocenia, czy przedstawione okoliczności wiarygodnie uprawdopodabniają utratę. Nadal przydatne pozostają tezy starszego orzecznictwa Sądu Najwyższego, m.in. postanowienia z 8 grudnia 1977 r., sygn. I CZ 132/77, zgodnie z którym sama niewiedza, co stało się z tytułem, nie wyklucza przyjęcia jego utraty, oraz postanowienia z 16 czerwca 1967 r., sygn. I PZ 30/67, wskazującego na potrzebę wykazania okoliczności pośrednio potwierdzających utratę.

Znaczenie ma jednak konkretny stan faktyczny. Inaczej będzie oceniana kradzież teczki z dokumentami, inaczej pożar mieszkania, a jeszcze inaczej sytuacja, gdy dokument mógł zostać przekazany innej osobie i nadal istnieje.

Jakie dowody warto dołączyć do wniosku?

W postępowaniu z art. 794 K.p.c. można powoływać różne środki dowodowe, jeżeli pomagają wykazać utratę dokumentu. Najczęściej są to:

• oświadczenie wierzyciela ze szczegółowym opisem okoliczności utraty,
• zawiadomienie o kradzieży albo notatka policyjna,
• protokoły szkody, np. po zalaniu lub pożarze,
• dokumenty z postępowania komorniczego, jeżeli tytuł był wcześniej używany w egzekucji,
• wniosek o przesłuchanie strony lub świadka.

Im dokładniej opiszesz, kiedy i w jakich okolicznościach dokument zaginął, tym lepiej. Lakoniczne stwierdzenie „zgubiłem wyrok” może okazać się niewystarczające.

Co powinien zawierać wniosek?

Wniosek powinien spełniać wymogi pisma procesowego z art. 126 § 1 K.p.c., a dodatkowo jasno wskazywać żądanie z art. 794 K.p.c. W praktyce powinny się w nim znaleźć:

1. oznaczenie sądu,
2. imię, nazwisko i adres wierzyciela oraz dłużnika, a gdy to możliwe także PESEL lub inne dane identyfikujące,
3. sygnatura sprawy,
4. dokładne żądanie: „wnoszę o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego”,
5. opis okoliczności utraty,
6. wskazanie dowodów,
7. podpis,
8. załączniki, w tym dowód uiszczenia opłaty.

Jeżeli dłużnik zmienił miejsce pobytu, nie blokuje to samego wydania nowego tytułu wykonawczego. Aktualny adres będzie natomiast potrzebny później do skutecznej egzekucji komorniczej.

Ile kosztuje wniosek?

Od wniosku o ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego pobiera się opłatę stałą 50 zł – art. 71 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. To istotna aktualizacja, ponieważ starsze materiały często wskazują nieaktualną opłatę 40 zł.

Opłatę można uiścić przelewem na rachunek sądu, w kasie sądu albo przez system płatności elektronicznych, jeśli dany sąd go udostępnia.

Czy trzeba składać nowy pozew albo wniosek o nakaz zapłaty?

Nie. Jeżeli roszczenie zostało już prawomocnie zasądzone, nie można drugi raz prowadzić procesu o to samo między tymi samymi stronami. Wynika to z art. 366 K.p.c., który reguluje powagę rzeczy osądzonej.

Dlatego przy utracie wyroku z klauzulą wykonalności właściwym rozwiązaniem nie jest nowy pozew ani nowy nakaz zapłaty, lecz odzyskanie tytułu wykonawczego w trybie art. 794 K.p.c.

Czy stare roszczenie można jeszcze egzekwować?

To zależy przede wszystkim od przedawnienia. Obecnie zgodnie z art. 125 § 1 zdanie pierwsze ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dalej: K.c.) roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się z upływem 6 lat. Jeżeli roszczenie obejmuje świadczenia okresowe należne w przyszłości, te przyszłe świadczenia przedawniają się po 3 latach.

Trzeba jednak pamiętać o przepisach przejściowych po nowelizacji z 2018 r. W części starszych spraw nadal konieczne jest odtworzenie biegu terminu według wcześniejszych zasad oraz zastosowanie ustawy nowelizującej z 13 kwietnia 2018 r. W praktyce oznacza to, że przy wyrokach sprzed wielu lat nie da się odpowiedzieć automatycznie bez analizy dat:

• uprawomocnienia wyroku,
• nadania klauzuli wykonalności,
• ewentualnych postępowań egzekucyjnych,
• czynności przerywających bieg przedawnienia.

Na podstawie art. 118 K.c., w związku z art. 125 § 1 K.c., koniec terminu przedawnienia przypada co do zasady na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż 2 lata.

Co przerywa bieg przedawnienia?

Najważniejszy w takich sprawach jest art. 123 § 1 pkt 1 K.c. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw albo egzekwowania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Do takich czynności może należeć na przykład złożenie wniosku egzekucyjnego do komornika.

Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo – art. 124 § 1 K.c. Jeżeli przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu przed sądem lub organem egzekucyjnym, termin nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone – art. 124 § 2 K.c.

Jeżeli więc ojciec wierzyciela kiedyś skierował sprawę do komornika, nawet bez skutecznej egzekucji, mogło to istotnie wpłynąć na przedawnienie. Trzeba wtedy sięgnąć do akt komorniczych.

Jak ustalić, czy była prowadzona egzekucja?

Jeżeli wierzyciel nie pamięta, czy kiedyś kierował sprawę do komornika, warto:

• przejrzeć domowe dokumenty i korespondencję,
• sprawdzić akta sądowe, czy znajdują się tam wzmianki o wydaniu tytułu wykonawczego,
• ustalić w kancelarii komorniczej, czy prowadzono postępowanie,
• w razie potrzeby wystąpić o wgląd do akt komorniczych lub o zaświadczenie o przebiegu egzekucji.

To może być kluczowe dla odpowiedzi na pytanie, czy roszczenie nadal nadaje się do egzekucji.

Co zrobić po uzyskaniu nowego tytułu wykonawczego?

Po wydaniu przez sąd nowego tytułu wykonawczego wierzyciel może skierować sprawę do komornika. Do wniosku egzekucyjnego dołącza się oryginał tytułu wykonawczego i wskazuje znane informacje o majątku dłużnika, np. adres, pracodawcę, rachunki bankowe, pojazdy czy nieruchomości.

Jeżeli nie znasz aktualnego miejsca pobytu dłużnika, komornik może podejmować czynności poszukiwawcze w granicach przewidzianych prawem, ale skuteczność egzekucji zależy od konkretnych danych i majątku dłużnika. W niektórych sytuacjach warto rozważyć także zlecenie komornikowi poszukiwania majątku na podstawie art. 801(2) K.p.c.

Jak wygląda różnica między odpisem wyroku a tytułem wykonawczym?

FAQ

Czy sąd wyda drugi egzemplarz wyroku z klauzulą automatycznie?

Nie. Gdy chodzi o utracony tytuł wykonawczy, potrzebne jest postanowienie sądu wydane w trybie art. 794 K.p.c.

Czy można od razu iść do komornika bez odzyskania dokumentu?

Nie. Do wszczęcia egzekucji potrzebny jest oryginał tytułu wykonawczego, czyli dokument z klauzulą wykonalności.

Czy zagubienie wyroku przerywa przedawnienie?

Nie. Sama utrata dokumentu nie przerywa biegu przedawnienia. Znaczenie mogą mieć dopiero czynności wskazane w art. 123 K.c., np. wcześniejszy wniosek egzekucyjny.

Czy po wielu latach nadal można odzyskać tytuł wykonawczy?

Co do zasady tak, jeśli wykażesz utratę dokumentu. Osobną kwestią jest jednak to, czy samo roszczenie nie uległo już przedawnieniu.

Czy trzeba znać aktualny adres dłużnika?

Do samego wniosku o ponowne wydanie tytułu nie zawsze jest to decydujące, ale do skutecznej egzekucji aktualne dane dłużnika bardzo pomagają.

Źródła

• art. 794, art. 126 § 1, art. 366, art. 801(2) ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego,
• art. 118, art. 123 § 1 pkt 1, art. 124 § 1 i § 2, art. 125 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny,
• art. 71 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,
• ustawa z 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw,
• postanowienie Sądu Najwyższego z 16 czerwca 1967 r., sygn. I PZ 30/67,
• postanowienie Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1977 r., sygn. I CZ 132/77.