Sprzedaż akcji NewConnect a obowiązki informacyjne akcjonariusza

Aktualnie opisanej sytuacji nie ocenia się już na podstawie dawnych art. 156 i 160 ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi w ich poprzednim brzmieniu. W odniesieniu do spółek, których akcje są notowane w alternatywnym systemie obrotu NewConnect, kluczowe znaczenie mają dziś przede wszystkim: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 w sprawie nadużyć na rynku (MAR), ustawa z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej oraz Regulamin Alternatywnego Systemu Obrotu NewConnect.

Czy członek zarządu spółki zależnej musi zgłaszać sprzedaż akcji emitenta?

Co do zasady – nie zawsze. Sam fakt, że dana osoba jest członkiem zarządu spółki zależnej od emitenta, nie oznacza jeszcze automatycznie obowiązku zgłaszania każdej sprzedaży akcji spółki matki do rynku lub emitenta.

Obowiązek z art. 19 ust. 1 rozporządzenia MAR dotyczy osób pełniących obowiązki zarządcze u emitenta (PDMR) oraz osób blisko z nimi związanych. Definicję takiej osoby zawiera art. 3 ust. 1 pkt 25 MAR. Chodzi o osobę, która:

• jest członkiem organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego emitenta, albo
• jest wyższym kierownikiem, który nie należy do tych organów, ale ma stały dostęp do informacji poufnych dotyczących bezpośrednio lub pośrednio emitenta oraz uprawnienia do podejmowania decyzji zarządczych wpływających na rozwój i perspektywy biznesowe emitenta.

Jeżeli więc członek zarządu spółki zależnej nie pełni funkcji u samego emitenta i nie ma w jego strukturze stałego dostępu do informacji poufnych oraz kompetencji decyzyjnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 25 lit. b MAR, to zwykle nie będzie PDMR. W takiej sytuacji sama sprzedaż 7000 akcji nie rodzi jeszcze obowiązku notyfikacji z art. 19 MAR.

Inaczej może być, gdy rzeczywisty model grupy kapitałowej powoduje, że członek zarządu spółki zależnej faktycznie współdecyduje o sprawach emitenta albo ma stały dostęp do jego informacji poufnych. To zawsze wymaga oceny konkretnego stanu faktycznego.

Kiedy działa obowiązek z art. 19 MAR?

Zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia MAR osoby pełniące obowiązki zarządcze u emitenta oraz osoby blisko z nimi związane powiadamiają emitenta i właściwy organ o każdej transakcji zawartej na ich własny rachunek dotyczącej akcji lub instrumentów dłużnych tego emitenta albo instrumentów pochodnych lub innych powiązanych z nimi instrumentów finansowych.

W Polsce właściwym organem jest Komisja Nadzoru Finansowego. Z kolei emitent publikuje taką informację zgodnie z art. 19 ust. 3 MAR.

Termin na zgłoszenie wynika z art. 19 ust. 1 akapit drugi MAR – powiadomienia dokonuje się niezwłocznie i nie później niż w terminie trzech dni roboczych od dnia transakcji.

Istotny jest też próg wartościowy. Zgodnie z art. 19 ust. 8 MAR obowiązek notyfikacji powstaje dopiero po osiągnięciu łącznej kwoty transakcji w danym roku kalendarzowym na poziomie ustalonym przez właściwy organ. W Polsce stosuje się próg równowartości 5000 euro, liczony jako suma transakcji bez kompensowania transakcji kupna i sprzedaży.

Jeżeli więc dana osoba jest PDMR u emitenta, sprzedaż akcji o wartości około 70 tys. zł z reguły przekroczy próg i będzie wymagała notyfikacji, nawet gdy nie dochodzi do przekroczenia progów 5%, 10% itd.

Progi zawiadomienia o stanie posiadania akcji

Niezależnie od obowiązków menedżerskich trzeba odrębnie zbadać, czy sprzedaż nie powoduje osiągnięcia, przekroczenia albo zejścia poniżej progów ogólnej liczby głosów.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej akcjonariusz spółki publicznej zawiadamia KNF oraz spółkę o:

• osiągnięciu lub przekroczeniu 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33 1/3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów,
• zmniejszeniu udziału poniżej tych progów.

Jeżeli sprzedawany pakiet 7000 akcji nie zmienia udziału w głosach na tych poziomach, to obowiązek z art. 69 ustawy o ofercie publicznej nie powstaje.

Przy obliczeniach trzeba jednak uwzględnić również przypadki zliczania głosów wynikające z art. 87 ust. 1 tej ustawy, np. głosy podmiotów działających w porozumieniu albo w określonych sytuacjach głosy podmiotów zależnych. Dlatego sama liczba akcji posiadanych bezpośrednio przez sprzedającego nie zawsze wystarcza do prawidłowej oceny.

Czy transakcja poza rynkiem NewConnect zmienia ocenę?

Nie w tym sensie, że obowiązki informacyjne mogą dotyczyć także transakcji zawartych poza systemem obrotu, jeżeli ich przedmiotem są akcje emitenta. Art. 19 MAR obejmuje transakcje zawierane na własny rachunek, a nie tylko transakcje giełdowe. Również obowiązek z art. 69 ustawy o ofercie publicznej zależy od zmiany udziału w głosach, a nie od tego, czy sprzedaż nastąpiła na rynku czy poza nim.

Przeniesienie akcji zapisanych na rachunku papierów wartościowych następuje według zasad właściwych dla zdematerializowanych papierów wartościowych, a skutki korporacyjne i informacyjne ocenia się według aktualnych przepisów rynku kapitałowego, nie według dawnego modelu obowiązków informacyjnych sprzed reformy MAR.

Zakaz wykorzystywania informacji poufnych

Nawet gdy nie ma obowiązku zgłoszenia transakcji, trzeba jeszcze ocenić, czy sprzedający nie posiada informacji poufnej.

Zgodnie z art. 14 lit. a rozporządzenia MAR zakazane jest wykorzystywanie informacji poufnej poprzez nabywanie lub zbywanie, na własny rachunek lub na rachunek osoby trzeciej, bezpośrednio lub pośrednio, instrumentów finansowych, których ta informacja dotyczy. Definicję informacji poufnej zawiera art. 7 ust. 1 MAR.

Jeżeli członek zarządu spółki zależnej ma dostęp do niepublicznych informacji o emitencie, które mają charakter precyzyjny i mogłyby istotnie wpłynąć na cenę akcji, sprzedaż akcji może naruszać zakaz insider dealing nawet wtedy, gdy formalny obowiązek notyfikacji transakcji nie występuje.

Obowiązki emitenta z NewConnect

Emitent z NewConnect ma własne obowiązki informacyjne, ale nie można ich utożsamiać z obowiązkiem każdego akcjonariusza do zgłaszania sprzedaży akcji. Zgodnie z § 17 ust. 1 Załącznika nr 3 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu emitent przekazuje raporty bieżące dotyczące informacji, które mogą w istotny sposób wpłynąć na cenę lub wartość instrumentów finansowych, z uwzględnieniem regulacji właściwych dla ASO.

Jeżeli emitent otrzyma prawidłowe zawiadomienie z art. 19 MAR albo z art. 69 ustawy o ofercie publicznej, ma obowiązek dalej wykonać swoje czynności publikacyjne. Natomiast bez podstawy prawnej nie można przyjąć, że każdy akcjonariusz ma dla bezpieczeństwa zawsze informować „giełdę” o sprzedaży pakietu akcji.

Jak odpowiedzieć na pytanie praktycznie?

W opisanym stanie faktycznym najbezpieczniejsza odpowiedź brzmi następująco:

• jeżeli członkowie zarządu spółek z o.o. zależnych nie są osobami pełniącymi obowiązki zarządcze u emitenta w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 25 MAR, to sama sprzedaż akcji spółki „A” co do zasady nie wymaga zgłoszenia na podstawie art. 19 MAR;
• jeżeli transakcja nie powoduje przekroczenia ani zejścia poniżej progów z art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej, to nie ma obowiązku zawiadomienia z tego tytułu;
• niezależnie od tego trzeba ocenić, czy sprzedający nie posiada informacji poufnej, bo wtedy sama transakcja może być zabroniona na podstawie art. 14 MAR;
• jeżeli rzeczywista rola danej osoby w grupie kapitałowej odpowiada statusowi PDMR u emitenta, obowiązek notyfikacji może jednak powstać.

W praktyce więc sama okoliczność, że spółka akcyjna ma 100% udziałów w kilku spółkach z o.o., nie przesądza jeszcze o obowiązku informowania spółki i rynku o każdej sprzedaży akcji dokonanej przez członka zarządu którejkolwiek z tych spółek zależnych.

FAQ

Czy każda sprzedaż akcji spółki z NewConnect trzeba zgłosić?

Nie. Obowiązek zależy od podstawy prawnej: statusu PDMR z art. 19 MAR, przekroczenia progów z art. 69 ustawy o ofercie publicznej albo innych szczególnych okoliczności.

Czy członek zarządu spółki zależnej zawsze jest traktowany jak osoba zarządzająca emitentem?

Nie. Musi jeszcze spełniać kryteria z art. 3 ust. 1 pkt 25 MAR, czyli mieć odpowiednią pozycję względem samego emitenta, a nie wyłącznie wobec spółki zależnej.

Czy sprzedaż poza rynkiem regulowanym lub poza systemem NewConnect zwalnia z obowiązków?

Nie. Jeżeli istnieje obowiązek z art. 19 MAR albo z art. 69 ustawy o ofercie publicznej, może on dotyczyć także transakcji zawartej poza obrotem giełdowym.

W jakim terminie zgłasza się transakcję menedżerską?

Niezwłocznie i nie później niż w ciągu 3 dni roboczych od dnia transakcji – tak stanowi art. 19 ust. 1 rozporządzenia MAR.

Czy brak obowiązku zgłoszenia oznacza pełną swobodę sprzedaży?

Nie. Nadal trzeba badać zakaz wykorzystywania informacji poufnych z art. 14 MAR oraz ewentualne wewnętrzne polityki obrotu akcjami obowiązujące w grupie kapitałowej.

Źródła

• art. 3 ust. 1 pkt 25, art. 7, art. 14, art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku (MAR)
• art. 69 ust. 1, art. 87 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
• § 17 Załącznika Nr 3 do Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu „Informacje bieżące i okresowe przekazywane w alternatywnym systemie obrotu na rynku NewConnect”
• art. 4 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych