Usługi naturopatyczne bez firmy – kiedy to legalne?

Czy naturopata może działać bez rejestrowania firmy?

Tak, ale tylko pod określonymi warunkami. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, jeżeli:

• przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, oraz
• osoba ta w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

To oznacza, że konsultacje naturopatyczne, także telefoniczne lub prowadzone w domu, mogą być wykonywane bez wpisu do CEIDG, jeśli mieszczą się w powyższych granicach i nie dotyczą obszaru wymagającego odrębnych zezwoleń lub rejestrów.

Trzeba przy tym pamiętać, że chodzi o przychód należny, a nie wyłącznie środki już zapłacone. Jeżeli klient powinien zapłacić za usługę w danym miesiącu, taka kwota co do zasady wlicza się do limitu.

Czy zawód naturopaty jest zawodem regulowanym?

Obecnie naturopata nie jest w Polsce zawodem regulowanym w tym znaczeniu, że przepisy nie przewidują jednolitego, ustawowego „prawa wykonywania zawodu” analogicznego jak np. dla lekarza lub pielęgniarki. Sam fakt wykonywania usług naturopatycznych nie wymaga więc z góry posiadania ustawowo określonego dyplomu zawodowego.

W praktyce naturopata funkcjonuje jako zawód ujmowany w klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy. Sama klasyfikacja nie daje jednak uprawnień do wykonywania świadczeń zdrowotnych zastrzeżonych dla zawodów medycznych.

To bardzo ważne rozróżnienie: brak regulacji zawodu naturopaty nie oznacza, że można dowolnie wykonywać czynności zastrzeżone dla podmiotów leczniczych lub osób wykonujących zawód medyczny.

Najważniejsza granica: usługi paramedyczne a świadczenia zdrowotne

Największe ryzyko prawne nie dotyczy samej działalności nierejestrowanej, lecz zakresu oferowanych czynności. Jeżeli usługi naturopatyczne przybierają postać diagnozowania chorób, leczenia, ordynowania sposobu terapii zamiast świadczeń medycznych albo ingerencji właściwej dla zawodów medycznych, może pojawić się problem naruszenia przepisów o działalności leczniczej oraz odpowiedzialności cywilnej, a w skrajnych przypadkach również karnej.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Natomiast art. 2 ust. 1 pkt 10 tej ustawy definiuje świadczenie zdrowotne jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania.

Jeżeli więc opis usługi, sposób jej prowadzenia lub składane klientowi obietnice wskazują faktycznie na leczenie, a nie na wsparcie dobrostanu, edukację zdrowotną czy działania o charakterze niemedycznym, sprawa wymaga indywidualnej oceny.

Jaki jest limit przychodu w działalności nierejestrowanej?

Limit wynika wprost z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców i wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym miesiącu. Ponieważ minimalne wynagrodzenie może się zmieniać, limit trzeba każdorazowo ustalać według aktualnej stawki obowiązującej w danym okresie.

Nie należy opierać się na starych wyliczeniach z internetu. Przy działalności nierejestrowanej liczy się każdy miesiąc oddzielnie. Przekroczenie limitu powoduje skutek prawny od dnia przekroczenia.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców, jeżeli przychód należny przekroczył w danym miesiącu wskazany limit, działalność ta staje się działalnością gospodarczą począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie. Od tego dnia biegnie 7 dni na złożenie wniosku o wpis do CEIDG.

Czy konsultacje telefoniczne i wizyty w domu są dopuszczalne?

Co do zasady tak. Przepisy o działalności nierejestrowanej nie zakazują ani konsultacji zdalnych, ani przyjmowania klientów w miejscu zamieszkania. Trzeba jednak oddzielnie ocenić inne kwestie:

• czy usługa nie jest w istocie świadczeniem zdrowotnym,
• czy lokal może być wykorzystywany zgodnie z przepisami i zasadami wspólnoty lub spółdzielni, jeśli przyjmowani są klienci w mieszkaniu,
• czy zakres działalności nie wymaga spełnienia szczególnych warunków sanitarnych lub branżowych.

Jeżeli usługi są prowadzone w mieszkaniu, pomocny może być także materiał: prowadzenie działalności gospodarczej w lokalu mieszkalnym.

Podatek dochodowy i ewidencja sprzedaży

Brak rejestracji firmy nie oznacza braku podatków. Przychody z działalności nierejestrowanej rozlicza się w podatku dochodowym jako przychody z działalności nierejestrowanej. Trzeba prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży i wykazać przychody oraz koszty w rocznym zeznaniu PIT.

Podstawą jest art. 20 ust. 1ba ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym przychody z działalności, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców, są przychodami z innych źródeł.

Dodatkowo art. 20 ust. 1bb tej ustawy pozwala pomniejszyć przychód o koszty jego uzyskania, jeżeli są związane z tą działalnością. W praktyce warto gromadzić dowody wydatków i prowadzić prostą, bieżącą ewidencję sprzedaży.

Zobacz również:

VAT – z jakiego zwolnienia może korzystać naturopata?

W praktyce najczęściej chodzi o zwolnienie podmiotowe z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepis ten przewiduje zwolnienie od VAT dla sprzedaży, której wartość nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym 200 000 zł, bez kwoty podatku. Przy rozpoczynaniu działalności w trakcie roku stosuje się limit proporcjonalny zgodnie z art. 113 ust. 9 tej ustawy.

Jednocześnie naturopata co do zasady nie korzysta automatycznie ze zwolnienia przedmiotowego dla usług opieki medycznej wykonywanych w ramach zawodów medycznych z art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT. W interpretacjach podatkowych organy skarbowe wskazują, że usługi naturopatyczne nie są co do zasady wykonywane przez osobę wykonującą zawód medyczny w rozumieniu tego przepisu.

To oznacza, że podstawą zwolnienia z VAT jest zwykle limit sprzedaży, a nie status zawodu medycznego.

Kiedy można stracić zwolnienie z VAT?

Zwolnienie podmiotowe z VAT można utracić przede wszystkim w dwóch sytuacjach:

• po przekroczeniu limitu sprzedaży określonego w art. 113 ust. 1 albo ust. 9 ustawy o VAT,
• gdy podatnik wykonuje czynności wymienione w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT, dla których zwolnienie nie przysługuje.

W przypadku typowych usług naturopatycznych najczęściej znaczenie ma pierwszy przypadek, ale zawsze trzeba sprawdzić faktyczny model działania, zakres usług oraz ewentualną sprzedaż dodatkowych towarów.

Czy potrzebna jest kasa fiskalna?

To zależy od sposobu przyjmowania zapłaty, rodzaju usług i skali działalności. Sam status działalności nierejestrowanej nie zwalnia automatycznie z obowiązku posiadania kasy fiskalnej.

Obowiązek ewidencjonowania sprzedaży na kasie rejestrującej wynika z art. 111 ust. 1 ustawy o VAT, a szczegółowe zwolnienia określa aktualne rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.

W praktyce często znaczenie ma to, czy zapłata następuje w całości przelewem i czy z ewidencji jednoznacznie wynika, jakiej usługi dotyczyła. Jednak przy świadczeniu usług osobom fizycznym zawsze warto sprawdzić aktualne wyłączenia i warunki zwolnień, bo niektóre usługi są z nich wyłączone.

Obowiązki wobec klientów i reklamowanie usług

Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, która świadczy usługi osobom fizycznym, nadal podlega przepisom konsumenckim. W szczególności trzeba uwzględnić:

• obowiązki informacyjne wobec konsumenta wynikające z ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta,
• zakaz stosowania praktyk wprowadzających w błąd z ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym,
• zakaz reklamy lub przekazu sugerującego leczenie, jeśli rzeczywisty charakter usługi nie ma podstaw medycznych.

Nie wolno obiecywać wyleczenia konkretnych chorób bez podstaw naukowych ani przedstawiać usług naturopatycznych jako zamiennika leczenia lekarskiego. Tego rodzaju komunikaty mogą wywołać spór z klientem, zarzuty wprowadzania w błąd, a przy szkodzie zdrowotnej także roszczenia odszkodowawcze.

Kiedy trzeba założyć działalność gospodarczą?

Rejestracja działalności w CEIDG staje się konieczna przede wszystkim wtedy, gdy:

• przekroczysz limit przychodu z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców,
• nie spełniasz już warunku 60 miesięcy bez działalności gospodarczej,
• chcesz rozwijać działalność na większą skalę,
• rodzaj usług wymaga spełnienia dodatkowych wymogów branżowych,
• Twoja działalność wchodzi w obszar działalności leczniczej lub innej działalności regulowanej.

Jeżeli planujesz szybszy rozwój, zatrudnianie osób, wynajem gabinetu lub rozbudowaną sprzedaż usług, bezpieczniej jest od razu przeanalizować właściwą formę prowadzenia firmy i obowiązki rejestrowe.

Wnioski praktyczne

Usługi naturopatyczne mogą być prowadzone w ramach działalności nierejestrowanej, ale tylko wtedy, gdy spełnione są warunki z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców i gdy zakres czynności nie wchodzi w obszar działalności leczniczej lub innych usług wymagających szczególnych uprawnień.

Najczęstsze błędy to:

• mylenie działalności nierejestrowanej z całkowitym brakiem obowiązków podatkowych,
• traktowanie naturopatii jako zawodu medycznego dla celów zwolnienia z VAT,
• używanie w reklamie sformułowań o leczeniu chorób,
• brak kontroli miesięcznego limitu przychodu.

Jeżeli Twoje usługi mają charakter graniczny, obejmują pracę z klientem chorym, analizę objawów lub sprzedaż zaleceń o charakterze terapeutycznym, konieczna jest ocena konkretnego stanu faktycznego.

FAQ

Czy naturopata musi mieć zarejestrowaną firmę?

Nie zawsze. Jeżeli spełnia warunki z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców, może działać w ramach działalności nierejestrowanej. Trzeba jednak pilnować limitu przychodu i zakresu usług.

Czy można przyjmować klientów w domu?

Co do zasady tak, ale trzeba uwzględnić przeznaczenie lokalu, zasady wspólnoty lub spółdzielni oraz charakter usług. Samo mieszkanie nie wyklucza działalności, lecz nie rozwiązuje innych wymogów prawnych.

Czy naturopata ma zwolnienie z VAT jak lekarz?

Zwykle nie. Najczęściej korzysta ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ustawy o VAT, czyli z uwagi na limit sprzedaży, a nie ze zwolnienia dla zawodów medycznych z art. 43 ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT.

Co się dzieje po przekroczeniu limitu działalności nierejestrowanej?

Od dnia przekroczenia działalność staje się działalnością gospodarczą. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców trzeba wtedy w ciągu 7 dni złożyć wniosek o wpis do CEIDG.

Czy działalność nierejestrowana zwalnia z podatku dochodowego?

Nie. Przychód trzeba rozliczyć w rocznym PIT jako przychód z innych źródeł na zasadach określonych w art. 20 ust. 1ba ustawy o PIT.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – Dz.U. 2018 poz. 646

2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535

3. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350

4. Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej – Dz.U. 2011 nr 112 poz. 654

5. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta – Dz.U. 2014 poz. 827

6. Ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – Dz.U. 2007 nr 171 poz. 1206

7. Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 13 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania – Dz.U. 2021 poz. 2285

8. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 19 sierpnia 2024 r., sygn. 0112-KDIL1-1.4012.422.2024.3.EK.

9. Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 10 kwietnia 2020 r., sygn. 0113-KDIPT1-1.4012.100.2020.3.MSU.