Najważniejsze:
- Wniosek o rozłożenie na raty należności z funduszu alimentacyjnego składa się do organu właściwego wierzyciela na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
- Organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów – art. 2 pkt 10 tej ustawy.
- Organem właściwym dłużnika jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy według miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego – art. 2 pkt 9 tej ustawy; ma to znaczenie m.in. przy umorzeniu za skuteczną egzekucję.
- Jeżeli urząd nie jest właściwy, powinien przekazać podanie właściwemu organowi w terminie 7 dni i zawiadomić o tym wnioskodawcę – art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
- Zaległe alimenty należne bezpośrednio osobie uprawnionej nie są rozkładane na raty decyzją urzędu; potrzebna jest zgoda wierzyciela albo odpowiednie ustalenia w egzekucji.
Jaki dług alimentacyjny chcesz rozłożyć na raty?
Najpierw trzeba ustalić, o jaki rodzaj zadłużenia chodzi. Inne zasady dotyczą długu wobec osoby uprawnionej do alimentów, a inne należności powstałych dlatego, że świadczenia wypłacał fundusz alimentacyjny lub wcześniej zaliczka alimentacyjna.
| Rodzaj zadłużenia |
Do kogo kierować sprawę |
Podstawa i praktyczny skutek |
| Zaległe alimenty należne osobie uprawnionej, np. dziecku |
Do wierzyciela alimentacyjnego lub jego przedstawiciela; przy egzekucji także przez kontakt z komornikiem |
Urząd nie rozkłada takiego długu na raty decyzją administracyjną. Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, a ograniczenie egzekucji wymaga co do zasady decyzji wierzyciela. |
| Dług wobec funduszu alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń |
Do organu właściwego wierzyciela |
Art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. pozwala umorzyć należność w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć ją na raty, z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. |
| Wniosek o umorzenie 30%, 50% albo 100% należności za wieloletnią skuteczną egzekucję |
Do organu właściwego dłużnika |
Art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. przewiduje możliwość umorzenia po 3, 5 albo 7 latach skutecznej egzekucji w wysokości nie niższej niż zasądzone alimenty. |
Rozłożenie na raty długu wobec funduszu alimentacyjnego
Jeżeli dług powstał dlatego, że świadczenia wypłacał fundusz alimentacyjny, podstawowe znaczenie ma art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć je na raty, biorąc pod uwagę sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego.
Organem właściwym wierzyciela jest – według art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów. W praktyce zadania te często wykonuje upoważniony ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych albo inna komórka urzędu gminy lub miasta. Wniosek można więc złożyć do urzędu lub jednostki, która obsługuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej.
Nie zawsze będzie to gmina, w której mieszka dłużnik. Jeżeli dłużnik mieszka w innej miejscowości niż osoba uprawniona, organ właściwy wierzyciela i organ właściwy dłużnika mogą być różne.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Organ właściwy dłużnika a organ właściwy wierzyciela
Ustawa rozróżnia dwa organy. Organ właściwy dłużnika to wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego – art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ten organ prowadzi wobec dłużnika określone działania, m.in. działania aktywizujące i dyscyplinujące.
Organ właściwy wierzyciela to natomiast wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej – art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Ten organ jest właściwy do decyzji uznaniowych z art. 30 ust. 2 tej ustawy, czyli do rozłożenia należności na raty, odroczenia terminu płatności lub umorzenia z uwagi na sytuację dochodową i rodzinną.
Jeżeli więc MOPS lub wójt twierdzi, że nie jest właściwy, trzeba doprecyzować, czy chodzi o organ właściwy wierzyciela, czy organ właściwy dłużnika. Jeżeli podanie trafiło do niewłaściwego organu administracji publicznej, organ powinien zastosować art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, czyli niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni, przekazać je właściwemu organowi i zawiadomić o tym wnoszącego.
Kiedy można wnioskować o umorzenie należności?
Trzeba odróżnić rozłożenie długu na raty od umorzenia. Art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje szczególne umorzenie należności z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy. Organ właściwy dłużnika może umorzyć:
- 30% należności – jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez 3 lata w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów,
- 50% należności – jeżeli egzekucja jest skuteczna przez 5 lat w takiej wysokości,
- 100% należności – jeżeli egzekucja jest skuteczna przez 7 lat w takiej wysokości.
To rozwiązanie jest inne niż ulga z art. 30 ust. 2 tej samej ustawy. Przy art. 30 ust. 1 istotna jest skuteczność egzekucji przez określony czas. Przy art. 30 ust. 2 organ ocenia sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, dlatego do wniosku warto dołączyć dokumenty pokazujące realne możliwości spłaty.
Zaliczka alimentacyjna sprzed 1 października 2008 r.
W starszych sprawach zadłużenie może wynikać jeszcze z zaliczki alimentacyjnej wypłacanej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 października 2008 r. na podstawie art. 47 i art. 48 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Nie oznacza to, że dług zniknął. Art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. stanowi, że egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych prowadzi się nadal aż do zaspokojenia, na podstawie dotychczasowych przepisów, a wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji wymaga zgody organu właściwego wierzyciela.
W praktyce także przy zaległościach z dawnej zaliczki alimentacyjnej należy ustalić organ, który jest właściwy dla osoby uprawnionej albo który przejął obsługę danej należności. Jeżeli dłużnik nie wie, gdzie znajdują się akta, powinien złożyć wniosek z prośbą o wskazanie organu właściwego albo przekazanie sprawy na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Co powinien zawierać wniosek o raty?
Wniosek powinien spełniać wymagania podania z art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli wskazywać co najmniej osobę wnoszącą podanie, jej adres oraz żądanie, a także być podpisany. W sprawie długu alimentacyjnego warto dodatkowo podać numer decyzji, numer sprawy u komornika, wysokość zadłużenia, proponowaną liczbę rat i termin płatności każdej raty.
Do wniosku dobrze dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację dochodową i rodzinną, ponieważ art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. nakazuje organowi brać te okoliczności pod uwagę. Mogą to być w szczególności:
- zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu albo umowa o pracę,
- potwierdzenia regularnych wpłat bieżących alimentów,
- zestawienie stałych kosztów utrzymania, np. najem, media, leczenie, dojazdy do pracy,
- dokumenty dotyczące osób pozostających na utrzymaniu dłużnika,
- propozycja realnego harmonogramu spłaty.
Wniosek powinien być realistyczny. Jeżeli dłużnik deklaruje raty wyższe niż faktycznie może płacić, naraża się na szybkie zerwanie ustaleń i kontynuowanie egzekucji. Jeżeli natomiast zaproponuje raty symboliczne, organ może uznać, że plan nie prowadzi do rzeczywistej spłaty.
Ważne:
Jeżeli masz jednocześnie egzekucję komorniczą, dług wobec funduszu alimentacyjnego i zaległości wobec osoby uprawnionej, przed złożeniem wniosku warto ustalić, które należności obejmuje egzekucja i kto jest wierzycielem. Od tego zależy właściwy adresat pisma i treść żądania.
Czy urząd musi zgodzić się na raty?
Nie. Art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. posługuje się sformułowaniem, że organ może rozłożyć należność na raty, umorzyć ją albo odroczyć termin płatności. Jest to decyzja uznaniowa, ale nie dowolna. Organ powinien ustalić sytuację dochodową i rodzinną dłużnika, rozważyć przedstawione dowody oraz wyjaśnić motywy rozstrzygnięcia.
Jeżeli organ wyda decyzję odmowną, stronie przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Wynika to z art. 127 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od jej doręczenia, zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
A co z komornikiem i kosztami egzekucji?
Rozłożenie na raty długu wobec funduszu alimentacyjnego nie zawsze automatycznie kończy egzekucję komorniczą. Jeżeli egzekucja trwa, trzeba ustalić, czy wierzyciel złoży odpowiedni wniosek do komornika albo czy porozumienie z organem obejmuje sposób prowadzenia egzekucji. Sam komornik nie jest organem uprawnionym do administracyjnego rozłożenia należności z funduszu na raty.
Koszty komornicze są odrębną kwestią i zależą od etapu oraz sposobu prowadzenia egzekucji. Jeżeli dłużnik chce spłacać zadłużenie dobrowolnie, powinien przed dokonaniem większej wpłaty ustalić, komu i na jaki rachunek płacić, aby uniknąć nieporozumień co do zaliczenia wpłat.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak ustalić właściwy organ i jak dobrać treść wniosku do rodzaju zadłużenia.
PRZYKŁAD 1
Dłużnik mieszka w Krakowie, ale dziecko uprawnione do alimentów mieszka z matką w Tarnowie i tam wypłacano świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wniosek o rozłożenie na raty należności wobec funduszu powinien trafić do organu właściwego wierzyciela, czyli organu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Podstawą żądania będzie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Dłużnik powinien dołączyć dokumenty potwierdzające zatrudnienie, wysokość dochodów i regularne płacenie bieżących alimentów.
PRZYKŁAD 2
Dłużnik od kilku lat pracuje legalnie, a egzekucja alimentów jest skuteczna w wysokości nie niższej niż alimenty zasądzone wyrokiem. Jeżeli skuteczność egzekucji trwa 3, 5 albo 7 lat, może rozważyć wniosek o umorzenie odpowiednio 30%, 50% albo 100% należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Taki wniosek składa się do organu właściwego dłużnika, czyli według miejsca zamieszkania dłużnika.
PRZYKŁAD 3
Dłużnik ma zaległe alimenty wobec pełnoletniej córki, ale fundusz alimentacyjny nie wypłacał świadczeń. W takim przypadku urząd gminy nie wyda decyzji o rozłożeniu tego długu na raty, bo nie jest wierzycielem. Dłużnik powinien porozumieć się bezpośrednio z córką jako wierzycielką, a jeżeli trwa egzekucja, ustalić z nią ewentualne ograniczenie egzekucji lub sposób dobrowolnej spłaty.
FAQ
Do kogo złożyć wniosek o rozłożenie długu z funduszu alimentacyjnego na raty?
Do organu właściwego wierzyciela, czyli wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów. Wynika to z art. 30 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Czy wniosek można złożyć w MOPS?
Tak, jeżeli MOPS albo inna jednostka została upoważniona do obsługi spraw funduszu alimentacyjnego w danej gminie. Formalnie organem jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta, ale zadania często wykonuje ośrodek pomocy społecznej.
Co zrobić, gdy urząd twierdzi, że nie jest właściwy?
Można powołać się na art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli organ jest niewłaściwy, powinien przekazać podanie właściwemu organowi w terminie 7 dni i zawiadomić o tym wnioskodawcę.
Czy można umorzyć cały dług wobec funduszu alimentacyjnego?
Jest to możliwe tylko w określonych przypadkach. Art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. przewiduje umorzenie 100% należności po 7 latach skutecznej egzekucji w wysokości nie niższej niż zasądzone alimenty. Art. 30 ust. 2 pozwala też na umorzenie w całości lub części z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej, ale jest to decyzja uznaniowa.
Czy płacenie bieżących alimentów pomaga w uzyskaniu rat?
Tak, w praktyce regularne płacenie bieżących alimentów i podjęcie pracy są ważnymi argumentami. Pokazują, że dłużnik chce wykonywać obowiązek alimentacyjny i realnie spłacać zaległość.
Czy od decyzji odmownej można się odwołać?
Tak. Zgodnie z art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.
Źródła
- Art. 2 pkt 9, art. 2 pkt 10, art. 27, art. 28 ust. 1, art. 30 ust. 1 i 2, art. 43 ust. 1, art. 47 i art. 48 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
- Art. 63 § 2, art. 65 § 1, art. 127 § 1 i § 2 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
- Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej – akt uchylony z dniem 1 października 2008 r.
Fundusz alimentacyjny po przekroczeniu dochodu – co można zrobić?
