Rozliczenie kryptowalut w działalności gospodarczej i PIT

Jak dziś rozlicza się kryptowaluty w działalności gospodarczej?

Aktualnie kluczowe znaczenie ma to, że przychody z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej są kwalifikowane do kapitałów pieniężnych, a nie do przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Wynika to wprost z art. 17 ust. 1 pkt 11 oraz art. 17 ust. 1g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Oznacza to, że nawet jeżeli podatnik kupował i sprzedawał kryptowaluty w ramach firmy, sprzedaż walut wirtualnych rozlicza odrębnie od bieżącej działalności – w zeznaniu PIT-38, a nie w PKPiR jako zwykły przychód firmowy.

Sam wpis lub wykreślenie określonego PKD w CEIDG nie decyduje o kwalifikacji podatkowej. CEIDG ma znaczenie ewidencyjne, natomiast źródło przychodu wynika z przepisów ustawy o PIT.

Czym jest „odpłatne zbycie waluty wirtualnej” w PIT?

Zgodnie z art. 17 ust. 1f ustawy o PIT przez odpłatne zbycie waluty wirtualnej rozumie się wymianę waluty wirtualnej na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub prawo majątkowe inne niż waluta wirtualna, a także regulowanie innych zobowiązań walutą wirtualną.

Nie stanowi natomiast przychodu sama zamiana jednej waluty wirtualnej na inną walutę wirtualną. To bardzo ważne przy ustalaniu podstawy opodatkowania.

Koszty uzyskania przychodu przy kryptowalutach

Zgodnie z art. 22 ust. 14 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia waluty wirtualnej są wyłącznie:

• udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na nabycie waluty wirtualnej,
• koszty związane ze zbyciem waluty wirtualnej, w tym udokumentowane wydatki poniesione na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

W praktyce chodzi przede wszystkim o cenę zakupu kryptowaluty oraz prowizje i opłaty transakcyjne, jeżeli są należycie udokumentowane. Nie każdy wydatek „okołoinwestycyjny” będzie kosztem. Dla bezpieczeństwa podatkowego potrzebne są potwierdzenia przelewów, historii giełd, raporty transakcyjne i zestawienia opłat.

Jeżeli interesuje Cię także rozliczanie innych inwestycji oraz dochody kapitałowe, warto pamiętać, że zasady rozliczenia straty i kosztów mogą się różnić od zasad właściwych dla walut wirtualnych.

Czy stratę z kryptowalut można odliczyć od dochodu z firmy?

Nie. Dochodu ani straty z odpłatnego zbycia walut wirtualnych nie rozlicza się z dochodem z działalności gospodarczej. Wynika to z konstrukcji źródła przychodu określonej w art. 17 ust. 1 pkt 11 i ust. 1g ustawy o PIT oraz z art. 30b ust. 1a tej ustawy, który przewiduje odrębne opodatkowanie dochodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.

Dodatkowo art. 9 ust. 3a pkt 2 ustawy o PIT wyłącza stosowanie ogólnych zasad rozliczania strat z lat ubiegłych do dochodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych. To oznacza, że nie można „klasycznej straty podatkowej” z kryptowalut odliczać przez 5 kolejnych lat od innych dochodów.

Nie oznacza to jednak, że nadwyżka kosztów całkowicie przepada. Zgodnie z art. 22 ust. 16 ustawy o PIT nadwyżka kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 14, nad przychodami z odpłatnego zbycia waluty wirtualnej uzyskanymi w roku podatkowym powiększa koszty uzyskania przychodów z tego tytułu poniesione w następnym roku podatkowym.

Co to oznacza w praktyce?

Jeżeli w danym roku kupiłeś kryptowaluty za 50 000 zł, a sprzedałeś je tylko częściowo za 10 000 zł, to nie odliczasz „straty” od firmy ani od wynagrodzenia z pracy. Niewykorzystana nadwyżka kosztów przechodzi na kolejny rok i może zostać uwzględniona przy rozliczaniu przychodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych w następnych latach.

Znaczenie kosztów poniesionych przed 1 stycznia 2019 r.

Dla stanów faktycznych obejmujących 2018 r. i lata wcześniejsze istotny był art. 23 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Przepis ten przewidywał, że koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 14 ustawy o PIT, poniesione i nieodliczone przed dniem wejścia w życie nowelizacji, podatnik wykazuje w zeznaniu za 2019 r.

W praktyce oznaczało to, że historyczne, nieodliczone koszty nabycia kryptowalut sprzed 2019 r. należało przenieść do rozliczenia w PIT-38. Jeśli podatnik prawidłowo to zrobił, dalsze rozliczanie odbywa się już według obecnych zasad.

Jeżeli jednak rozliczenie za 2019 r. zostało sporządzone błędnie, trzeba ocenić, czy nadal możliwa jest korekta zeznania oraz czy zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. Co do zasady termin przedawnienia wynika z art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, czyli z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W konkretnych sprawach termin ten może jednak ulec zawieszeniu lub przerwaniu.

Czy wykreślenie PKD z CEIDG ma znaczenie?

Nie ma decydującego znaczenia dla samego rozliczenia PIT. Ani art. 17 ust. 1 pkt 11, ani art. 17 ust. 1g ustawy o PIT nie uzależniają skutków podatkowych od tego, czy określony kod PKD nadal figuruje w CEIDG. O kwalifikacji przychodu rozstrzyga ustawa podatkowa, a nie treść wpisu ewidencyjnego.

Wykreślenie PKD może mieć znaczenie organizacyjne lub dowodowe, ale nie powoduje automatycznie, że wcześniejsze koszty stają się kosztem bieżącej działalności gospodarczej.

W jakim zeznaniu rozlicza się sprzedaż kryptowalut?

Sprzedaż walut wirtualnych wykazuje się w zeznaniu PIT-38, składanym w terminie określonym w art. 45 ust. 1a pkt 1 oraz ust. 1 ustawy o PIT, tj. co do zasady od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W tym samym terminie należy zapłacić podatek wynikający z zeznania.

Stawka podatku wynosi 19% podstawy obliczenia podatku zgodnie z art. 30b ust. 1 ustawy o PIT. W zeznaniu wykazuje się przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych oraz koszty ustalone według art. 22 ust. 14–16 ustawy o PIT.

Jak odpowiedzieć na pytanie o koszty zakupu kryptowalut z 2018 r.?

Jeżeli kryptowaluty zostały nabyte w 2018 r., a ich koszt nie został skutecznie odliczony przed zmianą przepisów, to – zgodnie z przepisem przejściowym obowiązującym dla rozliczenia za 2019 r. – koszty te powinny były zostać wykazane w PIT-38. Nie stawały się one kosztem bieżącej działalności gospodarczej, lecz kosztem przychodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.

W konsekwencji odpowiedź na pytanie z pierwotnego stanu faktycznego jest następująca: koszty dotyczące handlu kryptowalutami nie mogły zostać rozliczone w bieżącej działalności gospodarczej, natomiast mogły – przy spełnieniu wymogów ustawowych i przejściowych – zostać uwzględnione w rozliczeniu PIT-38 dotyczącym walut wirtualnych.

Tabela: najważniejsze zasady rozliczenia kryptowalut

FAQ

Czy obrót kryptowalutami w firmie rozlicza się w PKPiR?

Co do sprzedaży walut wirtualnych – nie. Aktualnie przychód rozlicza się w PIT-38 jako kapitały pieniężne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 11 i ust. 1g ustawy o PIT.

Czy można odliczyć stratę z kryptowalut od innych dochodów?

Nie, nie na zasadach ogólnych. Art. 9 ust. 3a pkt 2 ustawy o PIT wyłącza takie rozliczenie. Możliwe jest natomiast przenoszenie nadwyżki kosztów na kolejny rok według art. 22 ust. 16 ustawy o PIT.

Czy zamiana jednej kryptowaluty na inną powoduje przychód?

Nie, sama wymiana waluty wirtualnej na inną walutę wirtualną nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 17 ust. 1f ustawy o PIT.

Czy wykreślenie PKD z CEIDG zmienia sposób rozliczenia?

Nie. PKD nie przesądza o źródle przychodu dla celów PIT. Decydują przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jakie dokumenty warto zachować?

Przede wszystkim historię transakcji z giełd, potwierdzenia przelewów, raporty opłat i prowizji oraz własne zestawienia transakcji. Bez dokumentacji fiskus może zakwestionować koszty.

Źródła

• art. 9 ust. 3a pkt 2, art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 17 ust. 1f, art. 17 ust. 1g, art. 22 ust. 14–16, art. 30b ust. 1 i ust. 1a, art. 45 ust. 1 i ust. 1a pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 23 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw
• art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu
• interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23.01.2018 r., nr 0113-KDIPT2-1.4011.518.2017.1.AP, oraz z 09.02.2018 r., nr 0113-KDIPT2-3.4011.475.2017.1.SJ – jako tło dla zasad obowiązujących przed 2019 r.