.
Mamy 13 116 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Opodatkowanie odszkodowania dla pracownika

Autor: Aleksander Słysz • Opublikowane: 10.08.2009

Czy były pracownik, któremu sąd przyznał odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę w okresie gwarancji zatrudnienia przewidzianej w pakiecie socjalnym, musi płacić podatek od tego odszkodowania, a jeżeli tak – to czy podatek obejmuje zasądzone odsetki za opóźnienie w wypłacie odszkodowania? Pracownik dotąd nie otrzymał żadnego PIT-u. Jeżeliby się okazało, że trzeba odprowadzić podatek, to czy pracownik ma czekać z jego zapłatą, aż pracodawca wyśle PIT? Jeżeliby pracownik przekroczył termin zapłaty, to czy mógłby dochodzić od byłego pracodawcy odsetek podatkowych (jeżeli takie naliczyłby urząd skarbowy) za niepobranie podatku przy wypłacie odszkodowania i niewysłanie PIT-u?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Co do zasady za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne, które ponosi pracownik, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

 

Jednakże – zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176) – co do zasady uznaje się za wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych odszkodowania należne według Kodeksu pracy za nieprawidłowe, niezgodne z jego przepisami zwolnienie pracownika.

 

Odszkodowania określone wyrokiem sądowym (do wysokości określonej w wyroku) korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy.

 

Do odszkodowań, które podlegają zwolnieniu na mocy art. 21 ust. 1 pkt 3, nie zaliczono:

  1. określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę;
  2. odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników;
  3. odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym;
  4. odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji;
  5. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą;
  6. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej;
  7. odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

 

Jak widać, odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę nie znajduje się w katalogu wyłączeń, zatem kwota należna z tytułu odszkodowania jest zwolniona z podatku dochodowego.

 

Uznaje się na ogół, że wszystkie odszkodowania pracownicze – zarówno te zwolnione z podatku, jak i opodatkowane – są przychodami ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, więc należne odsetki za zwłokę są zwolnione z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niestety organy podatkowe nie zawsze zgadzają się z tym punktem widzenia.

 

Problematyczna jest sprawa, w jaki sposób i z jakich przepisów korzystano do obliczenia wysokości odszkodowania. Postanowienie Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2007 r. (sygnatura: ZD/4060-90/06) znacznie mąci obraz wszechobecnego zwolnienia. Możemy w nim przeczytać:

 

 

„W dniu 20 października 2006 r. do tutejszego organu podatkowego wpłynął wniosek Płatnika, o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, który następnie został uzupełniony w dniu 16 listopada 2006 r. oraz w dniu 24 listopada 2006 r.

 

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż do dnia 31 grudnia 2006 r. w Przedsiębiorstwie obowiązuje Pakiet Gwarancji Socjalnych Pracowników Przedsiębiorstwa (dalej PGS). Zgodnie z jego postanowieniami zawartymi w § 9 ust. 1, pracodawca zobowiązał się, że nie będzie przeprowadzał w drodze wypowiadania przez pracodawcę umów o pracę, zwolnień grupowych i indywidualnych pracowników, objętych postanowieniami pakietu także z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych i technologicznych bez względu na zakres zmian dokonywanych w przedsiębiorstwie.

 

Natomiast, zgodnie z treścią § 9 ust. 2 PGS, w przypadku wypowiedzenia przez Spółkę pracownikowi stosunku pracy Spółka jest zobowiązana, niezależnie od innych świadczeń należnych na mocy Kodeksu pracy i innych przepisów prawa, do wypłaty na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego odszkodowania równego iloczynowi miesięcy pozostałych od rozwiązania umowy o pracę do upływu okresu ochronnego i miesięcznego wynagrodzenia pracownika obliczonego jak ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Gwarancjami, o których mowa wyżej, nie są objęci m.in. pracownicy, którzy nabyli prawo do emerytury (§ 9 ust. 7 PGS).

 

W styczniu 2006 r. wypowiedziano umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia dwóm pracownikom Spółki. Przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę była likwidacja zajmowanych przez pracowników stanowisk pracy. Wypowiedzenie to skutkowało rozwiązaniem umowy o pracę w dniu 30 kwietnia 2006 r. Ponieważ pracownicy ci spełniali warunki do „wcześniejszej emerytury” zgodnie z treścią § 9 ust. 7 PGS, Spółka nie wypłaciła pracownikom odszkodowania, o którym mowa w § 9 ust. 2 PGS, w dniu rozwiązania stosunku pracy. Pracownicy złożyli pozew do Sądu o zapłatę odszkodowania w wysokości określonej w § 9 ust. 2 PGS. W dniu 30 maja 2006 r. Sąd uznał za zasadne żądania powodów o zapłatę odszkodowania na podstawie § 9 ust. 2 PGS i zasądził na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego na rzecz pracowników odszkodowanie w wysokości 36 425 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 maja 2006 roku do dnia zapłaty.

 

W oparciu o otrzymany wyrok Spółka obu pracownikom wypłaciła łączną kwotę odszkodowania: 36 425 zł stanowiącą należność główną zasądzoną wyrokiem, pomniejszoną o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 6921 zł. Zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych została przekazana do urzędu skarbowego łącznie z deklaracją PIT-4 za miesiąc sierpień 2006 r. Pracownicy otrzymali również deklarację PIT-11.

 

Wnioskująca uznała, iż odszkodowanie określone w § 9 ust. 2 PGS stanowi świadczenie ze stosunku pracy, w praktyce jest to wynagrodzenie wypłacone w wysokości takiej, jakie pracownik otrzymałby, gdyby umowa o pracę nie została z nim rozwiązana. W związku z tym, zgodnie z art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlega opodatkowaniu jak przychód ze stosunku pracy. Spółka wskazuje, iż nawet gdyby uznać, że wypłacone kwoty stanowią rzeczywiście odszkodowanie, to w opinii Wnioskującej, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, takie świadczenie i tak winno być opodatkowane jako korzyść, którą pracownik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (nie rozwiązano z nim stosunku pracy).

 

Ponadto, zdaniem Wnioskodawcy, brak obowiązku potrącenia zaliczki na podatek dochodowy wystąpiłby wówczas, gdyby wypłacone odszkodowanie mogło korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Katalog zwolnień znajduje się w art. 21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Źródłem przychodu jest m.in. stosunek pracy (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy). Za przychody ze stosunku pracy, w myśl art. 12 ust. 1 ustawy, uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń.

 

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej zwolnione z podatku dochodowego są m.in. otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

 

Wobec powyższego ustawodawca przewidział zwolnienie przedmiotowe – co do zasady – w stosunku do odszkodowań, których wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów ustaw lub aktów wykonawczych do tych ustaw. Wypłacane zaś odszkodowanie przez Spółkę nie wynika z żadnych ustaw, ani też z aktów wykonawczych do tych ustaw. Spółka bowiem – zgodnie z orzeczeniem Sądu – była obowiązana do wypłaty odszkodowania w związku z obowiązującym Pakietem Gwarancji Socjalnych.

 

Odszkodowanie otrzymane przez byłych pracowników Spółki wynikało zaś jedynie z obowiązującego Pakietu Gwarancji Socjalnych i nie miało umocowania w jakimkolwiek powszechnie obowiązującym akcie prawnym. Pakiet Gwarancji Socjalnych ma niejednoznaczny charakter – z jednej strony stanowi formę porozumienia zbiorowego na gruncie prawa pracy, z drugiej – umowy cywilnoprawnej. Jednakże, zdaniem Spółki, jest to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii opodatkowania odszkodowań wypłacanych na podstawie Pakietu. Odszkodowanie nie zostało bowiem przyznane na podstawie przepisów prawa cywilnego (nie przewiduje ono odszkodowań z tytułu zwolnień pracowników w okresie gwarantowanym, a umowa cywilnoprawna nie jest przepisem prawa cywilnego). Wnioskująca wskazuje, iż nie można również stwierdzić – mimo iż Pakiet jako porozumienie zbiorowe może zostać uznane za źródło prawa pracy – że zyskuje on rangę ustawową, co byłoby konieczne dla uznania, że odszkodowanie zostało wypłacone „na podstawie innych ustaw”. Ponieważ odszkodowanie wypłacone byłym pracownikom Spółki nie miało podstawy o randze ustawowej, podlega ono opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jak przychód ze stosunku pracy.

 

Z powyższą interpretacją nie zgadzają się jednak pracownicy, żądając wypłacenia im potrąconej zaliczki na podatek dochodowy.

 

W związku z powyższym Wnioskująca wnosi o potwierdzenie swojego stanowiska, w myśl którego potrącenie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych było należne.

 

Ustosunkowując się do przedstawionej powyżej kwestii, stwierdza się, co następuje:

 

Stosownie do art. 9 ust. 1 z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, art. 52, 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

 

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej źródłem przychodów jest m.in. stosunek pracy. W myśl art. 12 ust. 1 tej ustawy przychodami ze stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

 

Tutejszy organ podatkowy pragnie wskazać, iż art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera katalog zwolnień przedmiotowych, stanowiących odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania.

 

Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem:

  1. określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
  2. odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
  3. odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
  4. odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
  5. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
  6. odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane na zasadach, o których mowa w art. 27 ust. 1,
  7. odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.

 

Z kolei, w myśl art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań:

  1. otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
  2. dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

 

Jak wynika z literalnego brzmienia przytoczonego powyżej przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie wszystkie odszkodowania otrzymane przez osoby fizyczne wolne są od podatku dochodowego. Ze zwolnienia przedmiotowego korzystają bowiem jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy.

 

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż zarówno zasady ustalania, jak również wysokość opisanych we wniosku świadczeń, zwanych przez Wnioskującą odszkodowaniami, określają przepisy obowiązującego u Niej Pakietu Gwarancji Socjalnych Pracowników Przedsiębiorstwa.

 

W kontekście powyższego, świadczenia wypłacone pracownikom na mocy Pakietu Gwarancji Socjalnych Pracowników Przedsiębiorstwa, tj. na mocy umowy (porozumienia) z załogą, nie mogą korzystać ze zwolnienia przedmiotowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej.

 

Fakt, iż przedmiotowe świadczenia orzeczone zostały w wyroku sądowym, nie zmienia przedstawionej powyżej kwalifikacji tych świadczeń, z punktu widzenia zwolnień od podatku dochodowego, w szczególności z punktu widzenia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy podatkowej.

 

W opinii organu podatkowego, w opisanej sprawie, wyrok sądowy – obligujący Spółkę do wypłaty określonych świadczeń pracownikom – nie stanowi podstawy otrzymania tych świadczeń (odszkodowań). Podstawą przyznania przedmiotowych odszkodowań jest Pakiet Gwarancji Socjalnych Pracowników Przedsiębiorstwa.

 

Po stronie Wnioskodawcy, jako podmiotu dokonującego wypłaty kwot zasądzonych przez Sąd na rzecz byłych pracowników, powstaną obowiązki płatnicze – obliczenia, poboru i odprowadzenia zaliczek na podatek, o których mowa w art. 31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem działanie Wnioskującej polegające na potrąceniu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wartości dokonywanych wypłat uznać należy za prawidłowe i w pełni uzasadnione”.

 

 

Reasumując, uznać należy, że jeśli podstawą odszkodowania określonego w wyroku nie jest pakiet gwarancji, odszkodowanie będzie korzystać ze zwolnienia. Jeśli zaś podstawą jest pakiet gwarancji – sprawa jest problematyczna i zdaniem części organów prawa do zwolnienia nie ma.

 

W przedmiotowej sprawie wypłacający odszkodowanie nie pobrał i nie odprowadził zaliczek na podatek (przynajmniej tak wynika z treści Pana pytania), uznać zatem można, że podziela pogląd, iż wypłacona kwota odszkodowania i odsetek podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych.

 

Oczywiście terminem rozliczenia jest termin właściwy dla rozliczenia rocznego. Pyta Pan również, czy mógłby Pan dochodzić od byłego pracodawcy (płatnika) odsetek podatkowych (jeżeli takie naliczyłby urząd skarbowy) za niepobranie podatku przy wypłacie tego odszkodowania i niewysłanie PIT-u. Stwierdzić należy, że pracodawca zostałby prawdopodobnie ukarany – zgodnie przepisami Kodeksu karnego skarbowego. Trudno byłoby dochodzić odsetek od pracodawcy, gdyż jeżeli on nie pobierze zaliczki i nie odprowadzi podatku, obowiązany jest to zrobić podatnik.

 

Niestety przepisy są niejednoznaczne, zatem powyższa odpowiedź może być inna od interpretacji przepisów, jakiej w trakcie kontroli (czynności sprawdzających) dokonać mogą organy podatkowe – jedyną metodą zabezpieczająca podatnika jest wystąpienie z wnioskiem o indywidualną interpretację do ministra finansów na druku ORD-IN.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem + 5 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl