Użyczenie lokalu a opłaty i podatki, co warto wiedzieć

Zasady dotyczące użyczenia lokalu

Umowa użyczenia została uregulowana w art. 710 i następnych Kodeksu cywilnego. Jej istotą jest nieodpłatne udostępnienie rzeczy do używania przez biorącego.
Zgodnie z art. 713 K.c. „biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej”.
Zwykłe koszty to m.in. rachunki za media (energia elektryczna, gaz, woda, śmieci, internet). Oznacza to, że standardowo to biorący w użyczenie pokrywa koszty eksploatacyjne, natomiast właściciel ponosi koszty stałe (np. podatek od nieruchomości, ubezpieczenie).

Jednak przepisy te mają charakter dyspozytywny, więc strony mogą dowolnie ustalić, kto ponosi poszczególne opłaty. Użyczający może w pełni przejąć na siebie opłacanie wszystkich rachunków, jeśli chce. Nie zmienia to charakteru umowy – nadal pozostaje ona nieodpłatna.

Warto takie postanowienie wyraźnie zapisać w umowie, aby uniknąć nieporozumień. Na przykład: „Wszystkie koszty utrzymania lokalu ponosi użyczający”.

Skutki podatkowe w podatku dochodowym (PIT)

Nieodpłatne korzystanie z rzeczy może stanowić tzw. nieodpłatne świadczenie, które co do zasady jest przychodem.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 oraz art. 14 ust. 2 ustawy o PIT, przychodem z działalności gospodarczej są również wartości nieodpłatnych świadczeń.

Jednak w tej sytuacji obowiązuje zwolnienie podatkowe. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT, wolne od podatku są świadczenia otrzymane od osób z I grupy podatkowej – czyli m.in. od rodziców.
Dlatego dziecko, które korzysta z lokalu użyczonego przez rodzica, nie musi wykazywać przychodu ani płacić podatku.
Również rodzic nie uzyskuje żadnego przychodu – użyczenie jest nieodpłatne, więc nie rodzi obowiązków podatkowych.

Nieodpłatne użyczenie nie podlega także podatkowi od spadków i darowizn ani podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

Skutki w podatku VAT

Nieodpłatne użyczenie lokalu przez osobę prywatną nie jest czynnością opodatkowaną VAT.
Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, opodatkowaniu może podlegać jedynie nieodpłatne świadczenie usług na cele inne niż działalność gospodarcza podatnika.
Rodzic udostępniający lokal dziecku działa jednak prywatnie, a nie jako przedsiębiorca, więc VAT nie występuje.
Nie ma tu podstaw do rejestracji jako podatnik VAT ani do odprowadzania tego podatku.

Rejestracja działalności pod adresem użyczonego lokalu

Przedsiębiorca może wskazać adres lokalu użyczonego jako adres siedziby firmy, nawet jeśli faktycznie nie prowadzi tam działalności.
Wystarczy, że ma tytuł prawny do tego lokalu – umowa użyczenia w zupełności wystarcza.
W razie kontroli można ją okazać jako dowód prawa do adresu.
Wystawianie faktur z takim adresem jest w pełni zgodne z przepisami.

Wnioski

Najkorzystniejszym rozwiązaniem jest zawarcie umowy użyczenia między rodzicem a dzieckiem, z zapisem, że wszystkie opłaty ponosi użyczający.
Taka umowa jest zgodna z prawem cywilnym i nie rodzi żadnych obowiązków podatkowych – ani w PIT, ani w VAT.
Dziecko nie płaci podatku od nieodpłatnego świadczenia, a rodzic nie ma obowiązku rozliczania VAT ani dochodu.
Rejestracja działalności pod tym adresem również nie powoduje problemów prawnych.