Odwołanie od oceny niedostatecznej na koniec roku

Odwołanie od oceny niedostatecznej - co najpierw sprawdzić?

W opisanej sytuacji kluczowe jest rozróżnienie dwóch różnych procedur. Pierwsza dotyczy uzyskania oceny wyższej niż przewidywana przed klasyfikacją roczną. Druga dotyczy zastrzeżeń do już ustalonej rocznej oceny klasyfikacyjnej, jeżeli została ona wystawiona z naruszeniem trybu. Nie są to te same procedury i nie można ich stosować zamiennie.

Nauczyciel ma obowiązek na początku roku szkolnego poinformować uczniów i rodziców o wymaganiach edukacyjnych, sposobach sprawdzania osiągnięć oraz warunkach i trybie uzyskania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej. Szczegółowe zasady oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły. Dlatego w pierwszej kolejności trzeba sprawdzić statut, przedmiotowe wymagania edukacyjne oraz dokumentację potwierdzającą poinformowanie rodziców o przewidywanej ocenie niedostatecznej.

Jeżeli szkoła prawidłowo poinformowała rodziców o zagrożeniu oceną niedostateczną, a następnie zachowała procedurę opisaną w statucie, samo żądanie rodziców przeprowadzenia dodatkowego sprawdzianu nie wystarcza. Uczeń może korzystać z takiego sprawdzianu lub innej formy poprawy tylko wtedy, gdy przewiduje to statut albo procedura uzyskania oceny wyższej niż przewidywana. Odwrotną sytuację — gdy szkoła nie przekazała wymaganego ostrzeżenia — omawiamy w materiale o braku informacji o zagrożeniu oceną niedostateczną.

Zastrzeżenia do rocznej oceny klasyfikacyjnej

Art. 44n ustawy o systemie oświaty pozwala uczniowi lub jego rodzicom zgłosić zastrzeżenia do dyrektora szkoły, jeżeli uznają, że roczna ocena klasyfikacyjna z zajęć edukacyjnych albo roczna ocena klasyfikacyjna zachowania została ustalona niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu ustalania tej oceny.

To oznacza, że dyrektor nie bada po prostu, czy ocena jest surowa, niesprawiedliwa albo niezgodna z oczekiwaniami rodziców. Przedmiotem badania jest przede wszystkim procedura: czy nauczyciel stosował wymagania edukacyjne, czy ocena była jawna, czy została uzasadniona w sposób określony w statucie, czy zachowano terminy informowania o przewidywanej ocenie, czy umożliwiono tryb podwyższenia oceny przewidywanej, jeżeli statut taki tryb przewidywał.

Zastrzeżenia zgłasza się od dnia ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej, nie później jednak niż w terminie 2 dni roboczych od dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Jeżeli zastrzeżenia są spóźnione, dyrektor powinien uwzględnić upływ tego terminu. Jeżeli są terminowe, ale nie wskazują naruszenia trybu, samo żądanie sprawdzianu nie tworzy jeszcze prawa do komisji.

Kiedy dyrektor powołuje komisję i przeprowadza sprawdzian?

Komisję powołuje się dopiero wtedy, gdy dyrektor stwierdzi, że roczna ocena klasyfikacyjna została ustalona niezgodnie z przepisami dotyczącymi trybu jej ustalania. W przypadku oceny z zajęć edukacyjnych komisja przeprowadza sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia oraz ustala roczną ocenę klasyfikacyjną z danych zajęć.

Sprawdzian wiadomości i umiejętności przeprowadza się w formie pisemnej i ustnej. W przypadku takich zajęć jak plastyka, muzyka, informatyka, zajęcia techniczne czy wychowanie fizyczne sprawdzian ma przede wszystkim formę zadań praktycznych. Termin sprawdzianu uzgadnia się z uczniem i jego rodzicami, a zgodnie z rozporządzeniem powinien on odbyć się nie później niż w terminie 5 dni od dnia zgłoszenia zastrzeżeń.

Ocena ustalona przez komisję nie może być niższa od oceny ustalonej wcześniej. Jest ona co do zasady ostateczna, z wyjątkiem negatywnej rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych, która może być jeszcze zmieniona w wyniku egzaminu poprawkowego, jeżeli uczeń spełnia warunki przystąpienia do tego egzaminu.

Egzamin poprawkowy po ocenie niedostatecznej

Innym trybem jest egzamin poprawkowy. Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, uczeń, który w wyniku klasyfikacji rocznej otrzymał negatywną ocenę klasyfikacyjną z jednych albo dwóch obowiązkowych zajęć edukacyjnych, może przystąpić do egzaminu poprawkowego z tych zajęć. Dotyczy to także wskazanych w ustawie zajęć z języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego.

Egzamin poprawkowy nie jest tym samym co sprawdzian w trybie zastrzeżeń do oceny. Nie służy do badania, czy nauczyciel naruszył procedurę, lecz daje uczniowi szansę na zmianę negatywnej rocznej oceny klasyfikacyjnej. Egzamin przeprowadza komisja powołana przez dyrektora szkoły.

Egzamin poprawkowy przeprowadza się w ostatnim tygodniu ferii letnich, a w szkole, w której zajęcia dydaktyczno-wychowawcze kończą się w styczniu - po zakończeniu tych zajęć, nie później jednak niż do końca lutego. Termin egzaminu wyznacza dyrektor szkoły do dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych.

Jeżeli uczeń z przyczyn usprawiedliwionych nie przystąpi do egzaminu poprawkowego w wyznaczonym terminie, może przystąpić do niego w terminie dodatkowym wyznaczonym przez dyrektora szkoły, nie później niż do końca września. Jeżeli uczeń nie zda egzaminu poprawkowego, co do zasady nie otrzymuje promocji do klasy programowo wyższej i powtarza klasę. Rada pedagogiczna może jednak jeden raz w ciągu danego etapu edukacyjnego promować ucznia, który nie zdał egzaminu poprawkowego z jednych zajęć, jeżeli te zajęcia są realizowane w klasie programowo wyższej i pozwalają na to możliwości edukacyjne ucznia.

Co powinna zrobić szkoła po piśmie rodziców?

Po otrzymaniu pisma rodziców dyrektor powinien ustalić, czego faktycznie ono dotyczy. Jeżeli rodzice kwestionują przewidywaną ocenę przed klasyfikacją, należy zastosować warunki i tryb otrzymania oceny wyższej niż przewidywana określone w statucie szkoły. Jeżeli rodzice kwestionują już ustaloną roczną ocenę klasyfikacyjną, należy ocenić pismo pod kątem art. 44n ustawy o systemie oświaty.

W praktyce warto sprawdzić zwłaszcza: datę ustalenia oceny, datę zakończenia zajęć rocznych, datę wpływu zastrzeżeń, treść statutu, wymagania edukacyjne, sposób poinformowania ucznia i rodziców o przewidywanej ocenie, dokumentację ocen bieżących oraz ewentualne pisemne uzasadnienie oceny. Oceny są jawne dla ucznia i rodziców, a sprawdzone i ocenione pisemne prace ucznia oraz dokumentacja dotycząca zastrzeżeń i egzaminu poprawkowego powinny być udostępniane do wglądu na zasadach określonych w statucie szkoły.

Jeżeli z dokumentów wynika, że tryb został zachowany, dyrektor nie ma podstaw do powołania komisji tylko dlatego, że rodzice żądają dodatkowego sprawdzianu. W takiej sytuacji należy wyjaśnić rodzicom różnicę między trybem zastrzeżeń do oceny a egzaminem poprawkowym i wskazać dalszą procedurę wynikającą z ustawy oraz statutu szkoły.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, art. 44b, art. 44e, art. 44m i art. 44n, Dz.U. z 2025 r. poz. 881 z późn. zm. - tekst aktu w ELI.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, § 18 i § 19 - tekst rozporządzenia.