Sprzedaż własnej książki bez firmy – podatki i przedsprzedaż

Czy sprzedaż własnej książki wymaga działalności gospodarczej?

Nie w każdym przypadku. O tym, czy trzeba zarejestrować działalność, decyduje nie sama sprzedaż własnej książki, ale to, czy sposób działania spełnia cechy działalności gospodarczej z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z tym przepisem działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

W praktyce oznacza to, że jednorazowe wydanie i sprzedaż ograniczonej partii własnej książki może nie wymagać zakładania firmy. Ryzyko uznania sprzedaży za działalność gospodarczą rośnie jednak wtedy, gdy autor prowadzi stałą sprzedaż, reklamuje ofertę, organizuje wysyłkę w sposób powtarzalny, stale uzupełnia nakład, korzysta z narzędzi sprzedażowych jak przedsiębiorca i działa z założeniem regularnego zarobku.

Znaczenie ma więc konkretny stan faktyczny. Inaczej będzie oceniona sprzedaż 50–100 egzemplarzy własnego tytułu, a inaczej stała sprzedaż kolejnych dodruków, e-booków, pakietów autorskich lub kilku publikacji jednocześnie.

Zobacz również: działalność nierejestrowana oraz DG twórcza - klaster B.

Sprzedaż bez firmy a działalność nierejestrowana

Jeżeli sprzedaż ma charakter drobny i spełnia warunki z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, można rozważyć działalność nierejestrowaną. Przepis stanowi, że nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia oraz która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

To oznacza, że trzeba pilnować miesięcznego limitu i pamiętać, że chodzi o przychód należny, a nie dochód. Jeżeli limit zostanie przekroczony, to zgodnie z art. 5 ust. 3 Prawa przedsiębiorców działalność staje się działalnością gospodarczą od dnia przekroczenia.

Dla autora książki ten model może być praktyczny przy niewielkiej, testowej sprzedaży. Jeżeli jednak planowana jest szeroka promocja, stała oferta lub kilka kanałów sprzedaży, bezpieczniej od razu ocenić, czy nie powstaje obowiązek rejestracji firmy.

W przypadku twórców warto też porównać swoją sytuację z problemami opisanymi w materiale: twórca a działalność gospodarcza.

Jak rozliczyć PIT przy sprzedaży własnej książki?

W podatku dochodowym kwalifikacja przychodu zależy od modelu sprzedaży. Jeżeli sprzedaż nie jest działalnością gospodarczą, najczęściej rozważa się przychody z praw majątkowych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis obejmuje m.in. przychody z praw autorskich i praw pokrewnych.

Trzeba jednak zachować ostrożność: sprzedaż egzemplarzy książki nie zawsze automatycznie oznacza klasyczne rozporządzanie prawami autorskimi. W części stanów faktycznych fiskus może uznać, że decydujące znaczenie ma sposób zorganizowania sprzedaży, a nie sam twórczy charakter utworu. Dlatego przy większej skali sprzedaży lub łączeniu sprzedaży książek z innymi produktami warto przeanalizować indywidualnie właściwe źródło przychodu.

Koszty uzyskania przychodu można rozliczać według zasad ogólnych, jeżeli są należycie udokumentowane. Mogą to być np. koszty redakcji, korekty, składu, projektu okładki, druku, numeru ISBN, prowizji platformy czy wysyłki.

Czy można stosować 50% koszty uzyskania przychodu?

Możliwość stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów wynika z art. 22 ust. 9 pkt 1–3 oraz ust. 9a–9b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Takie koszty są przewidziane dla przychodów uzyskiwanych z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich lub rozporządzania tymi prawami.

W przypadku samodzielnej sprzedaży wydrukowanych egzemplarzy książki nie zawsze jest oczywiste, że całość przychodu można rozliczyć właśnie w ten sposób. Potrzebna jest analiza, czy w danym modelu rzeczywiście dochodzi do korzystania z praw autorskich lub rozporządzania nimi w rozumieniu przepisów podatkowych. Sam fakt, że książka jest utworem, nie rozstrzyga jeszcze automatycznie o prawie do 50% KUP dla całej sprzedaży egzemplarzy.

Dodatkowo obowiązuje roczny limit 50% kosztów określony w art. 22 ust. 9a ustawy o PIT. Dlatego przy większych przychodach trzeba kontrolować nie tylko dokumenty kosztowe, ale też ustawowy limit preferencji.

VAT przy sprzedaży własnej książki

Na gruncie VAT pojęcie działalności gospodarczej jest szersze niż w Prawie przedsiębiorców. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług podatnikami są podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, a działalność ta obejmuje w szczególności czynności wykonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jeżeli sprzedaż własnej książki przybierze zorganizowaną, zarobkową i powtarzalną formę, może rodzić skutki w VAT nawet wtedy, gdy autor uważa ją za sprzedaż prywatną. Przy niewielkiej skali często można jednak korzystać ze zwolnienia podmiotowego.

Zwolnienie to wynika z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT. Co do zasady przysługuje ono podatnikom, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym 200 000 zł. W przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku stosuje się limit proporcjonalny – art. 113 ust. 9 ustawy o VAT.

Trzeba jednak osobno zweryfikować, czy dany model sprzedaży nie wyłącza zwolnienia i czy nie powstają dodatkowe obowiązki związane z miejscem sprzedaży, platformą pośredniczącą albo rodzajem oferowanych produktów, np. gdy obok książki papierowej pojawiają się e-booki lub kursy. Przy treściach cyfrowych warto porównać problematykę z materiałem o: sprzedaż kursów online.

Przedsprzedaż książki – czy jest legalna?

Tak, przedsprzedaż co do zasady jest dopuszczalna. Nie ma przepisu, który zakazywałby oferowania książki przed jej wydrukowaniem, jeżeli sprzedający jasno informuje o charakterze oferty i dochowuje obowiązków wobec kupującego.

Jeżeli sprzedaż jest prowadzona na odległość na rzecz konsumentów, trzeba stosować ustawę z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Przed zawarciem umowy sprzedający ma obowiązek przekazać konsumentowi m.in. główne cechy świadczenia, swoje dane, łączną cenę, sposób i termin spełnienia świadczenia oraz procedurę reklamacyjną – art. 12 ust. 1 pkt 1, 3, 5, 7, 8 i 21 ustawy o prawach konsumenta.

Jeżeli więc w ofercie wskazujesz, że jest to przedsprzedaż, powinno to być widoczne i jednoznaczne. Termin wysyłki musi być realny, a nie orientacyjny bez żadnej odpowiedzialności. Samo wpisanie długiego terminu, np. 60 dni, nie jest automatycznie bezprawne, ale musi on być rzetelnie zakomunikowany i możliwy do dotrzymania.

Termin dostawy i odpowiedzialność wobec kupującego

Jeżeli sprzedajesz konsumentowi, zastosowanie ma art. 543(1) § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym przedsiębiorca powinien wydać rzecz niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od zawarcia umowy, chyba że umowa stanowi inaczej. W przedsprzedaży kluczowe jest więc to, aby strony wyraźnie uzgodniły inny termin dostawy.

Jeżeli sprzedający nie spełnia świadczenia w uzgodnionym terminie, konsument może wyznaczyć dodatkowy termin, a po jego bezskutecznym upływie odstąpić od umowy – art. 543(1) § 2–3 Kodeksu cywilnego. W niektórych sytuacjach odstąpienie może nastąpić od razu, jeżeli termin dostawy miał istotne znaczenie z okoliczności lub z oświadczenia konsumenta.

Dodatkowo przy umowie zawieranej na odległość konsument co do zasady ma prawo odstąpić od umowy w terminie 14 dni na podstawie art. 27 ustawy o prawach konsumenta, chyba że zachodzi szczególny wyjątek ustawowy. Dla zwykłej książki papierowej samo to, że jest to przedsprzedaż, nie wyłącza automatycznie prawa odstąpienia.

Jak opisać ofertę przedsprzedaży, aby ograniczyć ryzyko?

W praktyce opis oferty powinien zawierać co najmniej:

• jasną informację, że sprzedaż dotyczy przedsprzedaży,
• konkretny termin wysyłki albo sposób jego określenia,
• informację, czy książka jest już wydrukowana, czy dopiero trafi do druku,
• pełną cenę i koszty dostawy,
• dane sprzedającego,
• zasady reklamacji i zwrotów, jeżeli kupującym jest konsument.

Nie warto używać sformułowań typu „wysyłka kiedyś po wydruku” albo „termin może się dowolnie zmienić”. Taki opis może zostać uznany za nierzetelny informacyjnie i prowadzić do sporów z kupującymi lub z samą platformą sprzedażową.

Zobacz również: twórczość artystyczna i literacka a działalność, ZUS i podatki.

Czy trzeba mieć regulamin i jakie dokumenty warto przygotować?

Jeżeli sprzedaż odbywa się przez własny sklep internetowy, regulamin sprzedaży jest w praktyce bardzo potrzebny, a przy świadczeniu usług drogą elektroniczną często konieczny także z punktu widzenia art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Przy sprzedaży wyłącznie przez platformę część zasad może narzucać regulamin platformy, ale nadal trzeba prawidłowo wykonać obowiązki wobec kupującego.

Warto przygotować i zachować:

• opis oferty z datą uruchomienia przedsprzedaży,
• potwierdzenia kosztów druku i przygotowania książki,
• ewidencję sprzedaży i zwrotów,
• treść informacji przekazywanych konsumentom,
• regulamin lub wzór warunków sprzedaży, jeśli sprzedajesz we własnym kanale.

Tabela: kiedy sprzedaż książki zwykle nie wymaga firmy, a kiedy ryzyko rośnie

Podsumowanie

Sprzedaż własnej książki może odbywać się bez działalności gospodarczej, jeżeli ma charakter okazjonalny i nie spełnia cech działalności zorganizowanej, ciągłej i zarobkowej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców. Przy niewielkiej skali można też rozważyć działalność nierejestrowaną na podstawie art. 5 Prawa przedsiębiorców.

Niezależnie od tego trzeba prawidłowo ocenić rozliczenie PIT, ewentualne skutki w VAT oraz obowiązki wobec konsumentów. Przedsprzedaż jest legalna, ale wymaga rzetelnej informacji o terminie i warunkach dostawy. Im bardziej sprzedaż przypomina stały model biznesowy, tym większe ryzyko, że konieczna będzie rejestracja firmy.

FAQ

Czy mogę sprzedać własną książkę jako osoba prywatna?

Tak, ale tylko wtedy, gdy sposób sprzedaży nie spełnia cech działalności gospodarczej z art. 3 Prawa przedsiębiorców. Kluczowe są skala, powtarzalność i stopień zorganizowania sprzedaży.

Czy przedsprzedaż książki na 60 dni jest dozwolona?

Może być dozwolona, jeżeli termin jest wyraźnie uzgodniony, realny i jasno podany kupującemu przed zawarciem umowy. Trzeba też respektować prawa konsumenta, w tym obowiązki informacyjne i zasady odstąpienia od umowy.

Czy przy sprzedaży książki zawsze przysługują 50% koszty autorskie?

Nie. Ich stosowanie zależy od tego, czy dany przychód rzeczywiście wynika z korzystania z praw autorskich lub rozporządzania nimi w rozumieniu art. 22 ust. 9 ustawy o PIT. Sam fakt bycia autorem nie przesądza automatycznie o prawie do tej preferencji dla całej sprzedaży egzemplarzy.

Czy działalność nierejestrowana rozwiązuje wszystkie formalności?

Nie. Nadal trzeba pilnować limitu przychodu należnego, rozliczyć podatek dochodowy i sprawdzić skutki w VAT oraz obowiązki wobec konsumentów.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w szczególności art. 3 i art. 5.

2. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 18 oraz art. 22 ust. 9–9b.

3. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535, w szczególności art. 15 i art. 113.

4. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, w szczególności art. 12 i art. 27.

5. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 543(1) § 1–3.