Sprzedaż piwa 0,0% i wina bezalkoholowego bez koncesji

Definicja napoju alkoholowego a produkty 0,0%

Kluczowe znaczenie ma art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zgodnie z którym napojem alkoholowym jest produkt przeznaczony do spożycia zawierający alkohol etylowy pochodzenia rolniczego w stężeniu przekraczającym 0,5% objętości alkoholu.

To oznacza, że produkt o zawartości alkoholu do 0,5% obj. nie jest napojem alkoholowym w rozumieniu tej ustawy. Dotyczy to zarówno piwa 0,0%, jak i innych napojów oznaczanych jako bezalkoholowe, jeżeli rzeczywista zawartość alkoholu nie przekracza ustawowego progu.

W praktyce więc o obowiązku uzyskania zezwolenia nie decyduje sama nazwa handlowa produktu („piwo”, „wino”, „aperitif”), lecz właśnie zawartość alkoholu oceniana według definicji ustawowej.

Czy potrzebna jest koncesja lub zezwolenie?

Nie. Zezwolenia przewidziane w ustawie o wychowaniu w trzeźwości dotyczą sprzedaży napojów alkoholowych, a więc produktów przekraczających 0,5% alkoholu. Skoro napój 0,0% albo do 0,5% nie mieści się w definicji z art. 46 ust. 1 tej ustawy, to jego sprzedaż nie wymaga zezwolenia alkoholowego.

Inaczej trzeba ocenić potrawy lub desery, do których przedsiębiorca dodaje alkohol jako składnik. Ten przypadek omawiamy w poradzie o desery z alkoholem a zezwolenie na sprzedaż.

Dotyczy to zarówno sklepu stacjonarnego, jak i sprzedaży przez internet. Sama forma sprzedaży nie zmienia kwalifikacji prawnej produktu.

Nie ma też podstaw, aby wartość sprzedaży takich produktów ujmować jako sprzedaż napojów alkoholowych dla celów opłat wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Skoro ustawowo nie są to napoje alkoholowe, nie powinny być traktowane jak obrót alkoholem przy rozliczaniu opłat za zezwolenie.

Sprzedaż internetowa produktów bezalkoholowych

Jeżeli planuje Pan sklep internetowy z piwem 0,0% lub winem bezalkoholowym, to od strony „alkoholowej” co do zasady nie wchodzi Pan w reżim zezwoleń z ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Nadal jednak pozostają zwykłe obowiązki przedsiębiorcy prowadzącego e-commerce.

W szczególności trzeba pamiętać o obowiązkach informacyjnych wobec konsumenta wynikających z ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, zwłaszcza z art. 12 ust. 1 tej ustawy, a także o zasadach zawierania umów na odległość i prawie odstąpienia od umowy, o ile w konkretnej sytuacji nie zachodzi ustawowy wyjątek.

Przy sprzedaży online istotne jest też prawidłowe oznaczenie produktu, składu i przedsiębiorcy. Jeżeli sklep wystawia dokumenty sprzedażowe, trzeba zadbać również o poprawne rozliczenia księgowe i podatkowe, podobnie jak przy zwykłym e-commerce. W tym kontekście pomocny może być materiał o dokumentowaniu sprzedaży w sieci: sklep internetowy - faktury.

Czy wolno sprzedawać piwo 0,0% osobom niepełnoletnim?

To najbardziej praktyczny problem. Ustawowy zakaz sprzedaży alkoholu osobom do lat 18 wynika z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ponieważ jednak przepis dotyczy napojów alkoholowych, to nie obejmuje produktów, które nie spełniają definicji z art. 46 ust. 1 tej ustawy, czyli napojów do 0,5% obj.

W konsekwencji sam zakaz ustawowy sprzedaży alkoholu małoletnim nie dotyczy piwa 0,0% ani wina bezalkoholowego. To samo odnosi się do ustawowego uprawnienia żądania dokumentu potwierdzającego wiek, które w praktyce wiąże się ze sprzedażą napojów alkoholowych i oceną, czy nabywca jest pełnoletni.

Nie oznacza to jednak, że temat jest całkowicie wolny od ryzyka. Jeżeli sprzedawca prowadzi politykę firmy polegającą na niesprzedawaniu takich produktów dzieciom albo osobom, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości wychowawcze lub wizerunkowe, taka praktyka może być oceniana przez pryzmat okoliczności konkretnej sprawy.

W razie odmowy sprzedaży trzeba pamiętać o art. 135 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, który penalizuje umyślną odmowę sprzedaży towaru bez uzasadnionej przyczyny. Dlatego bezpieczniej jest mówić nie o „dowolnej” odmowie, ale o odmowie uzasadnionej konkretnymi okolicznościami, np. gdy nabywcą jest wyraźnie małe dziecko. Ocena zawsze zależy od stanu faktycznego.

Czy inne przepisy mogą zmienić tę ocenę?

Co do samego obowiązku posiadania zezwolenia – nie. W tej kwestii rozstrzygająca jest definicja napoju alkoholowego z art. 46 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Trzeba jednak odróżnić tę definicję od definicji używanych w innych aktach prawnych, np. podatkowych, akcyzowych, żywnościowych lub dotyczących oznaczeń handlowych. To, że inna ustawa posługuje się szerszym albo odmiennym pojęciem, nie oznacza automatycznie, że produkt do 0,5% wymaga zezwolenia alkoholowego na gruncie ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Jednocześnie przy konkretnym modelu biznesowym mogą pojawić się odrębne kwestie: oznakowanie żywności, reklama, promocja, marketplace, import, sprzedaż transgraniczna czy automatyczna dystrybucja. Jeśli rozważa Pan nietypowy kanał sprzedaży, warto porównać go z problematyką taką jak sprzedaż alkoholu w automatach — choć tam punkt ciężkości prawny jest inny, pokazuje to, jak ważny jest kanał dystrybucji.

Praktyczne wnioski dla sklepu

Podsumowanie

Jeżeli oferowane produkty rzeczywiście zawierają nie więcej niż 0,5% alkoholu objętościowo, to nie są napojami alkoholowymi w rozumieniu art. 46 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W efekcie ich sprzedaż nie wymaga zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Dotyczy to także sklepu internetowego. Trzeba jednak oddzielić brak obowiązku posiadania zezwolenia od innych obowiązków przedsiębiorcy: konsumenckich, podatkowych, informacyjnych i organizacyjnych. Ostrożności wymaga też kwestia sprzedaży takich produktów osobom małoletnim, bo choć brak tu ustawowego zakazu właściwego dla alkoholu, praktyka sklepu powinna być spójna i dobrze przemyślana.

FAQ

Czy piwo 0,0% zawsze można sprzedawać bez koncesji?

Tak, jeżeli rzeczywista zawartość alkoholu nie przekracza 0,5% obj., bo wtedy produkt nie jest napojem alkoholowym w rozumieniu art. 46 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Czy to samo dotyczy win bezalkoholowych?

Tak, o ile dany produkt także nie przekracza 0,5% obj. alkoholu. O obowiązku zezwolenia decyduje zawartość alkoholu, a nie nazwa produktu.

Czy sklep internetowy z piwem 0,0% potrzebuje zezwolenia z gminy?

Co do zasady nie. Taki sklep nadal musi jednak spełnić obowiązki wynikające z przepisów o prawach konsumenta, sprzedaży na odległość, podatkach i oznaczeniu towarów.

Czy można sprzedać piwo 0,0% osobie niepełnoletniej?

Ustawowy zakaz z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie obejmuje produktów do 0,5% alkoholu. W praktyce jednak warto stosować rozsądną i spójną politykę sprzedaży, zwłaszcza wobec dzieci.

Czy urząd może mieć inne zdanie?

Zdarzają się rozbieżności praktyczne, ale prawnie decydująca jest definicja z art. 46 ust. 1 ustawy. Jeżeli produkt nie przekracza 0,5% obj. alkoholu, brak jest podstaw do żądania zezwolenia alkoholowego wyłącznie z powodu jego nazwy lub wyglądu.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – Dz.U. 1982 nr 35 poz. 230

2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń – Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114

3. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta – ISAP