Spółka z o.o. a stare długi z działalności gospodarczej

Czy spółka z o.o. ochroni przed starymi długami z jednoosobowej działalności?

Nie. Jeżeli długi powstały w czasie prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, to nadal są to Pana osobiste zobowiązania. Jednoosobowa działalność gospodarcza nie tworzy odrębnego od przedsiębiorcy majątku, dlatego wierzyciele mogą prowadzić egzekucję z Pana majątku prywatnego także po zawieszeniu albo zamknięciu firmy.

Samo założenie spółki z o.o. nie przenosi dawnych zobowiązań na spółkę i nie blokuje komornika. Nowa spółka jest odrębną osobą prawną, ale odpowiada wyłącznie za własne zobowiązania, a nie za prywatne długi wspólnika powstałe wcześniej w JDG.

W praktyce oznacza to, że urząd skarbowy, ZUS albo inni wierzyciele mogą nadal egzekwować należności od Pana jako osoby fizycznej, nawet jeśli obecnie działa Pan już przez spółkę z o.o.

Za co odpowiada wspólnik spółki z o.o.?

Zgodnie z art. 151 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Odpowiada sama spółka całym swoim majątkiem jako osoba prawna.

To jednak nie znaczy, że wspólnik jest całkowicie poza ryzykiem. W szczególnych sytuacjach może ponosić odpowiedzialność wobec spółki albo za wadliwe wniesienie wkładów. Przykładowo:

• na podstawie art. 175 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych wspólnik oraz członkowie zarządu, którzy wiedząc o tym zgłosili spółkę do rejestru, odpowiadają solidarnie wobec spółki za wyrównanie brakującej wartości wkładu niepieniężnego, jeżeli jego wartość została znacznie zawyżona;
• na podstawie art. 292 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych kto, biorąc udział w tworzeniu spółki, z winy swojej wyrządził spółce szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Jeżeli wspólnik nie jest członkiem zarządu, to co do zasady nie odpowiada własnym majątkiem za zwykłe bieżące długi spółki wobec kontrahentów, ZUS czy fiskusa.

Zobacz również:

odpowiedzialność zarządu za długi

Kiedy odpowiada członek zarządu za długi spółki?

Kluczowy jest art. 299 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli egzekucja przeciwko spółce z o.o. okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

Nie jest więc tak, że sama forma spółki z o.o. całkowicie eliminuje ryzyko osobiste. Ogranicza ona odpowiedzialność wspólnika, ale nie zawsze chroni członka zarządu.

Zgodnie z art. 299 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych członek zarządu może uwolnić się od tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że:

• we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, albo
• we właściwym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, albo
• niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo
• pomimo niezgłoszenia wniosku wierzyciel nie poniósł szkody.

W praktyce największe znaczenie ma terminowa reakcja na niewypłacalność. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe dłużnik ma obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. W przypadku osoby prawnej obowiązek ten obciąża każdego, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania.

Dlatego członek zarządu powinien na bieżąco oceniać płynność spółki, wymagalne zobowiązania oraz realną możliwość ich regulowania. To zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego i dokumentów finansowych spółki.

Zobacz również:

prezes a odpowiedzialność

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe i składkowe

W sprawach podatkowych działa odrębna podstawa odpowiedzialności. Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykaże przesłanek uwalniających.

Przesłanki uwalniające z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa obejmują w szczególności wykazanie, że:

• we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ, albo
• niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu, albo
• członek zarządu wskazuje mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

To rozwiązanie ma duże znaczenie także przy zaległościach wobec ZUS, ponieważ składki są dochodzone w trybie właściwym dla należności publicznoprawnych. W konkretnych sprawach trzeba jednak sprawdzić rodzaj należności, okres powstania zaległości oraz to, kto i kiedy pełnił funkcję w zarządzie.

Czy komornik może zająć udziały w spółce albo wynagrodzenie ze spółki?

Tak, ale trzeba rozróżnić majątek spółki od Pana majątku osobistego. Komornik prowadzący egzekucję z Pana dawnych długów nie zajmuje majątku należącego do spółki tylko dlatego, że jest Pan wspólnikiem. Może natomiast kierować egzekucję do praw majątkowych należących do Pana osobiście, np. do:

• udziałów w spółce,
• dywidendy należnej wspólnikowi,
• wynagrodzenia wypłacanego Panu przez spółkę na podstawie umowy o pracę, kontraktu menedżerskiego albo umowy cywilnoprawnej,
• wierzytelności przysługujących Panu wobec spółki, np. z tytułu pożyczki udzielonej spółce.

Nie jest więc trafne założenie, że po wejściu w spółkę z o.o. wierzyciel „nic nie zrobi”. Może nie sięgnąć automatycznie do konta i majątku spółki, ale nadal może egzekwować Pana osobiste prawa majątkowe.

Czy zamknięcie JDG i przejście do spółki z o.o. ma sens?

Tak, ale głównie na przyszłość. Spółka z o.o. może ograniczać ryzyko nowych przedsięwzięć gospodarczych, bo nowe zobowiązania spółki co do zasady obciążają samą spółkę, a nie wspólnika. Nie jest to jednak sposób na „wyzerowanie” dawnych długów.

Przy zmianie formy działalności trzeba dodatkowo ocenić m.in. kwestie podatkowe, koszty pełnej księgowości, sposób wynagradzania wspólnika lub zarządu oraz ryzyko odpowiedzialności za prowadzenie spraw spółki. W wielu przypadkach warto też porównać zwykłe założenie spółki z ewentualnym przekształceniem działalności.

zamknięcie DG i przejście na sp. z o.o. może być dobrym kierunkiem organizacyjnym, ale nie zastępuje analizy dotychczasowych zobowiązań i ryzyk osobistych.

Co z likwidacją spółki bez majątku?

Jeżeli spółka już działa, ale nie ma realnego majątku i nie reguluje zobowiązań, nie wolno odkładać decyzji. Sama likwidacja spółki nie zawsze rozwiązuje problem odpowiedzialności członków zarządu, zwłaszcza gdy wcześniej istniały podstawy do złożenia wniosku o upadłość.

W takich sprawach znaczenie ma moment powstania niewypłacalności, działania zarządu oraz dokumenty księgowe i uchwały. Dla wielu przedsiębiorców praktycznie ważniejsze od samej likwidacji jest prawidłowe zabezpieczenie odpowiedzialności zarządu.

likwidacja sp. z o.o. wymaga więc odrębnej oceny, zwłaszcza gdy spółka ma zaległości publicznoprawne albo wierzycieli prywatnych.

Tabela: co chroni spółka z o.o., a czego nie chroni?

Podsumowanie

Spółka z o.o. może być dobrą formą prowadzenia nowego biznesu, ale nie usuwa starych długów z jednoosobowej działalności gospodarczej. Te zobowiązania nadal obciążają Pana jako osobę fizyczną.

Jeżeli ma Pan być wyłącznie wspólnikiem, poziom ochrony jest co do zasady wysoki. Jeżeli jednak ma Pan wejść do zarządu, trzeba od początku pilnować płynności, terminów i dokumentowania decyzji, bo przy niewypłacalności spółki może powstać odpowiedzialność osobista.

FAQ

Czy po założeniu spółki z o.o. komornik przestanie egzekwować stare długi?

Nie. Jeżeli długi powstały w czasie prowadzenia JDG, pozostają Pana osobistymi zobowiązaniami i mogą być nadal egzekwowane z Pana majątku prywatnego.

Czy komornik może zająć konto spółki za mój prywatny dług?

Co do zasady nie, ponieważ rachunek spółki należy do odrębnej osoby prawnej. Egzekucja może jednak objąć Pana udziały, dywidendę albo wynagrodzenie wypłacane przez spółkę.

Czy wspólnik zawsze jest bezpieczny?

W zakresie zwykłych zobowiązań spółki wspólnik co do zasady nie odpowiada, ale sytuacja zmienia się, gdy jednocześnie pełni funkcję członka zarządu albo wadliwie wnosi wkłady.

Kiedy członek zarządu odpowiada własnym majątkiem?

Najczęściej wtedy, gdy egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna, a członek zarządu nie wykaże przesłanek uwalniających z art. 299 KSH lub art. 116 Ordynacji podatkowej.

Czy warto przejść z JDG do spółki z o.o., jeśli mam zaległości?

To może mieć sens na przyszłość, ale nie rozwiązuje automatycznie problemu już istniejących długów. Przed zmianą formy działalności warto przeanalizować zarówno stare zobowiązania, jak i nowe ryzyka związane z zarządem spółki.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych – Dz.U. 2000 nr 94 poz. 1037
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
3. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe – Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535