Kontakty babci z wnuczką, przesłanki odmowy przez sąd

Prawo babci do wystąpienia o kontakty z dzieckiem

Babcia ma prawo wystąpić do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka z wnioskiem o uregulowanie kontaktów z wnuczką. Sąd w takich sprawach co do zasady określa sposób i częstotliwość kontaktów, biorąc pod uwagę wiek dziecka, jego rozwój oraz istniejącą więź emocjonalną z wnioskodawcą. Wniosek podlega opłacie sądowej w wysokości 100 zł.

Podstawa prawna kontaktów z dzieckiem

Zgodnie z art. 113 krio § 1:
„Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.”

Natomiast § 2 tego przepisu stanowi:
„Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.”

Choć przepis ten wprost odnosi się do relacji rodzic–dziecko, w praktyce sądowej znajduje on również zastosowanie do innych bliskich członków rodziny, w tym dziadków.

Znaczenie więzi rodzinnych i konfliktu z rodzicami

W komentowanych przepisach podkreśla się prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów rodzinnych oraz ich wzajemny charakter. Obowiązek po stronie dziecka nie ma jednak charakteru egzekwowalnego. Konflikt pomiędzy babcią a rodzicami dziecka nie powinien sam w sobie wpływać negatywnie na możliwość utrzymywania kontaktów z wnuczką, zwłaszcza gdy wcześniej były one częste i prawidłowe.

Dobro dziecka jako nadrzędne kryterium

Rozstrzygając sprawę, sąd każdorazowo kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny pojęcie „dobra dziecka” nie posiada definicji ustawowej i powinno być interpretowane elastycznie, z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. Sąd ocenia całokształt okoliczności, w tym relacje rodzinne, potrzeby emocjonalne dziecka oraz wpływ kontaktów na jego prawidłowy rozwój.

Możliwe przesłanki odmowy kontaktów

Odmowa przyznania kontaktów babci z wnuczką mogłaby nastąpić wyjątkowo, na przykład gdyby sąd uznał, że kontakty te zagrażają dobru dziecka, powodują u niego silny stres, destabilizację emocjonalną albo gdyby zachowanie babci było obiektywnie niewłaściwe lub szkodliwe. Sama niechęć rodziców czy istniejący konflikt rodzinny co do zasady nie stanowią wystarczającej podstawy do odmowy kontaktów.