Jak wypełnić SD-3 po nabyciu spadku?

Kiedy składa się formularz SD-3?

Formularz SD-3 jest zeznaniem podatkowym w podatku od spadków i darowizn. Składa się go wtedy, gdy nabycie rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn i podatnik nie korzysta z procedury zgłoszenia SD-Z2 albo utracił prawo do pełnego zwolnienia.

W praktyce SD-3 dotyczy między innymi spadków po dalszych krewnych, osobach niespokrewnionych, a także niektórych spadków po najbliższej rodzinie, jeżeli nie zostały spełnione warunki zwolnienia z art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Zgłoszenie SD-Z2 dotyczy natomiast najbliższej rodziny, o ile spełnione są warunki ustawowe, w tym termin zgłoszenia.

Jeżeli chcesz porównać zasady zgłoszenia spadku w najbliższej rodzinie, zobacz także omówienie: jak wypełnić formularz SD-Z2.

Data nabycia spadku a data obowiązku podatkowego

W prawie spadkowym datą nabycia spadku jest dzień śmierci spadkodawcy. Wynika to z art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, zgodnie z którym spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, oraz z art. 925 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.

Nie oznacza to jednak, że zawsze tego samego dnia trzeba składać zeznanie podatkowe. Przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje według art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn z chwilą przyjęcia spadku. Jeżeli nabycie nie zostało wcześniej zgłoszone do opodatkowania, a następnie zostało stwierdzone pismem, w tym prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktem poświadczenia dziedziczenia, zastosowanie ma art. 6 ust. 4 tej ustawy. Wtedy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma, a jeżeli pismem jest orzeczenie sądu - z chwilą jego uprawomocnienia.

Termin na złożenie SD-3 wynosi miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego. Tak stanowi art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. W praktyce przy sprawie sądowej termin ten często liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Jeżeli masz wątpliwości, od kiedy liczyć termin, pomocne może być omówienie: data uprawomocnienia postanowienia o nabyciu spadku.

Spadek sprzed 1 stycznia 2007 r. - dlaczego ma to znaczenie?

Jeżeli spadkodawca zmarł 25 października 2006 r., spadek został nabyty przed 1 stycznia 2007 r. W takim przypadku nie stosuje się obecnego zwolnienia dla najbliższej rodziny przewidzianego w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Wynika to z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z którym do nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe.

Oznacza to, że w opisanej sprawie należy oceniać opodatkowanie według przepisów obowiązujących dla nabycia sprzed 1 stycznia 2007 r. Sam fakt, że postanowienie sądu uprawomocniło się już po 1 stycznia 2007 r., nie zmienia daty nabycia spadku w rozumieniu art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego.

Co wpisać do SD-3 przy spadku?

W SD-3 wykazuje się rzeczy i prawa majątkowe nabyte po konkretnym spadkodawcy. Podstawę opodatkowania stanowi czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, czyli wartość po potrąceniu długów i ciężarów. Wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Wartość ustala się według stanu rzeczy i praw majątkowych z dnia nabycia oraz cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

W praktyce w formularzu SD-3 należy wskazać między innymi:

• dane podatnika, czyli spadkobiercy składającego zeznanie,
• dane spadkodawcy, po którym nastąpiło nabycie,
• tytuł nabycia, czyli dziedziczenie,
• datę nabycia spadku, czyli datę śmierci spadkodawcy, wynikającą z art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego,
• datę powstania obowiązku podatkowego, ustalaną zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 albo art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn,
• udział w spadku, np. 1/2, jeżeli tyle wynika z postanowienia sądu albo aktu poświadczenia dziedziczenia,
• składniki majątku nabyte po zmarłym, np. nieruchomości, udziały w nieruchomościach, środki pieniężne, prawa majątkowe, wkład mieszkaniowy, wierzytelności,
• długi i ciężary spadku, jeżeli mogą być potrącone na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Czy w SD-3 wpisać mieszkanie lokatorskie?

Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nie jest dziedziczone. Zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji.

Jeżeli lokatorskie prawo do lokalu przysługiwało obojgu małżonkom, zastosowanie ma art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. Przepis ten stanowi, że z chwilą śmierci jednego z małżonków spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, które przysługiwało obojgu małżonkom, przypada drugiemu małżonkowi. Nie narusza to jednak uprawnień spadkobierców do dziedziczenia wkładu mieszkaniowego.

Dlatego w opisanej sytuacji do SD-3 nie wpisuje się odrębnej własności mieszkania, którą ojciec uzyskał dopiero po śmierci matki i przed zakończeniem sprawy spadkowej, jeżeli ta własność nie należała do matki w dniu jej śmierci. Do rozważenia pozostaje natomiast wpisanie wartości udziału w prawie do wkładu mieszkaniowego, jeżeli taki wkład wchodził do spadku po matce.

Wkład mieszkaniowy - jak go ująć?

Dziedziczeniu może podlegać wkład mieszkaniowy związany ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu. Jeżeli z działu spadku wynika, że spadkobierca nabył określony udział w tym wkładzie, należy wykazać w SD-3 wartość tego udziału. Wartość ustala się zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, czyli według stanu z dnia nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Jeżeli spadek został nabyty przed 1 stycznia 2007 r., nie można automatycznie zastosować zwolnień wprowadzonych od 1 stycznia 2007 r. Dotyczy to również zwolnienia dla najbliższej rodziny z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przy wkładzie mieszkaniowym trzeba także ostrożnie oceniać ewentualne zwolnienia szczególne, ponieważ ich zastosowanie zależy od brzmienia przepisów właściwego dla daty nabycia.

Czy wpisać do SD-3 2 ha łąki odziedziczone wcześniej przez matkę?

Jeżeli matka skutecznie nabyła 2 ha łąki po swoich rodzicach, a grunt ten nadal należał do niej w dniu śmierci, udział w tym gruncie wchodzi do spadku po matce. Wtedy należy go wykazać w SD-3 w części odpowiadającej udziałowi spadkobiercy, np. 1/2, jeżeli taki udział wynika z postanowienia sądu.

Sam fakt, że matka nabyła grunt na podstawie testamentu allograficznego, nie wyłącza obowiązku wykazania tego składnika w SD-3 po matce. Testament allograficzny jest jedną z form testamentu przewidzianych w art. 951 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Dla zeznania SD-3 po matce istotne jest przede wszystkim to, czy matka była właścicielką gruntu w dniu śmierci oraz jaka była wartość udziału nabytego przez danego spadkobiercę.

Jeżeli grunt tworzy gospodarstwo rolne lub jego część, trzeba dodatkowo sprawdzić możliwość zastosowania zwolnienia dla gospodarstw rolnych. Wymaga to odrębnej analizy warunków z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu właściwym dla daty nabycia. Sama informacja, że grunt ma powierzchnię 2 ha i jest łąką, nie przesądza jeszcze o zwolnieniu.

SD-3 a SD-Z2 - najważniejsze różnice

Aktualne kwoty wolne a starsze spadki

Obecnie kwoty wolne od podatku określa art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Dla nabyć, do których stosuje się aktualne przepisy, wynoszą one: 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy podatkowej oraz 5733 zł dla III grupy podatkowej.

Przy spadku nabytym przed 1 stycznia 2007 r. nie należy jednak bezrefleksyjnie stosować dzisiejszych kwot wolnych i dzisiejszych zwolnień. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 16 listopada 2006 r. decydują przepisy obowiązujące przed wejściem w życie tej nowelizacji. W takich sprawach urząd skarbowy może więc oceniać nabycie według dawnych progów, stawek i zwolnień.

Praktyczna odpowiedź dla opisanej sytuacji

W opisanym stanie faktycznym należy przyjąć, że spadek po matce został nabyty 25 października 2006 r., czyli w dniu jej śmierci. Wynika to wprost z art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego. Jeżeli nabycie zostało stwierdzone postanowieniem sądu, które uprawomocniło się w grudniu 2008 r., termin na SD-3 należy oceniać z uwzględnieniem art. 6 ust. 4 i art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Do SD-3 nie należy wpisywać jako spadku po matce prawa własności mieszkania, które ojciec uzyskał dopiero po śmierci matki. Należy natomiast ustalić, czy do spadku po matce wchodził wkład mieszkaniowy związany z lokatorskim prawem do lokalu. Jeżeli tak, w SD-3 należy wykazać udział spadkobiercy w tym wkładzie.

Do SD-3 należy także wpisać udział w 2 ha łąki, jeżeli matka była właścicielką tego gruntu w dniu śmierci. Jeżeli w wyniku dziedziczenia po matce spadek nabyli po połowie dziecko i ojciec, każde z nich powinno rozliczyć nabycie w zakresie swojego udziału. Formularz SD-3 przewiduje możliwość wskazania informacji o pozostałych nabywcach, ale obowiązek podatkowy dotyczy konkretnego podatnika.

FAQ

Źródła

• Art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 4, art. 7 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 17a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
• Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
• Art. 924, art. 925 i art. 951 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 9 ust. 3 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.