Opodatkowanie sporadycznej sprzedaży zwierząt

Sprzedaż zwierząt bez zgłoszenia działalności gospodarczej

Nie każda sprzedaż zwierząt oznacza automatycznie prowadzenie działalności gospodarczej. Aktualnie podstawową definicję działalności gospodarczej zawiera art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z tym przepisem działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Oznacza to, że przy ocenie sprzedaży papug, psów, kotów, ryb akwariowych czy innych zwierząt istotne są przede wszystkim: cel zarobkowy, powtarzalność transakcji, stopień zorganizowania hodowli, sposób ogłaszania sprzedaży, liczba sprzedawanych zwierząt oraz to, czy hodowla jest prowadzona z zamiarem stałego uzyskiwania dochodu. Szczególny przypadek takiej aktywności omawiamy przy hodowli i sprzedaży ryb akwariowych.

Jeżeli ptaki wykluwają się okazjonalnie, a sprzedaż ma charakter uboczny wobec amatorskiej hodowli, co do zasady trudno mówić o działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców. Podobnie przy innych składnikach majątku prywatnego, sprzedaż prywatna bez zgłoszenia działalności gospodarczej jest możliwa wtedy, gdy nie przybiera zorganizowanej i ciągłej formy.

Inaczej będzie, gdy hodowla jest nastawiona na regularne rozmnażanie i sprzedaż, sprzedawca stale publikuje ogłoszenia, utrzymuje rozbudowaną infrastrukturę, prowadzi cennik, przyjmuje rezerwacje i działa jak profesjonalny hodowca. W takim przypadku organ może uznać, że spełnione są przesłanki z art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców oraz art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jak rozliczyć sprzedaż zwierząt w PIT?

W podatku dochodowym od osób fizycznych punktem wyjścia jest art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wyraźnie zwolnionych albo wyłączonych z opodatkowania. Sam fakt, że sprzedaż jest okazjonalna, nie zawsze oznacza więc brak jakichkolwiek skutków podatkowych.

Jeżeli sprzedaż zwierząt ma cechy pozarolniczej działalności gospodarczej, przychód należy kwalifikować do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Definicję takiej działalności zawiera art. 5a pkt 6 tej ustawy: jest to działalność zarobkowa prowadzona we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły, jeżeli uzyskane przychody nie są zaliczane do innych źródeł.

Jeżeli sprzedaż nie jest działalnością gospodarczą i nie mieści się w działalności rolniczej, przychód może być rozliczany jako przychód z innych źródeł na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W takim przypadku znaczenie mogą mieć koszty uzyskania przychodu, o których mowa w art. 22 ust. 1 tej ustawy, np. udokumentowane koszty nabycia zwierzęcia, karmy, opieki weterynaryjnej lub wyposażenia, o ile pozostają w związku z przychodem.

Jeżeli natomiast ktoś kupuje zwierzę, a następnie odsprzedaje je prywatnie, trzeba dodatkowo pamiętać o art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten obejmuje odpłatne zbycie innych rzeczy, jeżeli sprzedaż nie następuje w działalności gospodarczej i dochodzi do niej przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Zwierzę nie jest rzeczą w sensie ścisłym, ale art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt nakazuje w sprawach nieuregulowanych stosować odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy.

Działalność rolnicza i działy specjalne produkcji rolnej

Bardzo ważne jest ustalenie, czy hodowla zwierząt mieści się w pojęciu działalności rolniczej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej.

Definicję działalności rolniczej zawiera art. 2 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Obejmuje ona m.in. działalność polegającą na wytwarzaniu produktów zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym z własnej hodowli lub chowu, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowo-fermowego oraz hodowlę ryb. Przepis wskazuje także minimalne okresy przetrzymywania zakupionych zwierząt i roślin, w trakcie których następuje ich biologiczny wzrost.

Działy specjalne produkcji rolnej zostały wymienione w art. 2 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Obejmują m.in. uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów, fermową hodowlę i chów drobiu, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, hodowlę dżdżownic, entomofagów, jedwabników, prowadzenie pasiek oraz hodowlę i chów innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym.

Jednocześnie art. 2 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że nie stanowią działów specjalnych produkcji rolnej uprawy, hodowla i chów zwierząt w rozmiarach nieprzekraczających wielkości określonych w załączniku nr 2 do tej ustawy. Dlatego przy hodowli papug lub innych zwierząt trzeba sprawdzić, czy dany rodzaj hodowli i jej skala są objęte załącznikiem nr 2. W praktyce ocena zależy od konkretnego gatunku, liczby zwierząt, miejsca prowadzenia hodowli i celu sprzedaży.

Jeżeli przychód ze sprzedaży zwierząt jest przychodem z działalności rolniczej i nie stanowi działu specjalnego produkcji rolnej, nie rozlicza się go w PIT na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli jednak sprzedaż jest działem specjalnym produkcji rolnej, dochód podlega opodatkowaniu według zasad przewidzianych dla tego źródła przychodów. W podobnych sprawach znaczenie może mieć także to, czy dana aktywność jest traktowana jako działalność rolnicza, czy jako odrębne źródło przychodów.

Czy sporadyczna sprzedaż zwierząt podlega VAT?

Podatnikiem VAT jest, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, podmiot wykonujący samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Definicję działalności gospodarczej dla potrzeb VAT zawiera art. 15 ust. 2 tej ustawy. Obejmuje ona wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym rolników, a także czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Ta definicja jest szersza niż definicja z ustawy - Prawo przedsiębiorców. Mimo to sama jednorazowa albo sporadyczna sprzedaż zwierząt z amatorskiej hodowli zasadniczo nie powinna oznaczać, że sprzedawca działa jako podatnik VAT. Decydujące są okoliczności: powtarzalność, zamiar stałego zarobkowania, skala hodowli, działania marketingowe i profesjonalna organizacja sprzedaży.

Jeżeli sprzedaż zwierząt przybierze charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, należy rozważyć obowiązki w VAT. Osoba prowadząca sprzedaż może korzystać ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT, jeżeli wartość sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym 200 000 zł i nie zachodzi żadne wyłączenie ze zwolnienia wskazane w art. 113 ust. 13 tej ustawy. Rolnik sprzedający produkty rolne z własnej działalności rolniczej może natomiast w określonych przypadkach korzystać ze statusu rolnika ryczałtowego, o którym mowa w art. 2 pkt 19 ustawy o VAT, oraz ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.

PCC przy sprzedaży zwierząt

Jeżeli sprzedaż zwierzęcia nie jest opodatkowana VAT ani nie korzysta ze zwolnienia z VAT po stronie jednej ze stron w warunkach określonych w art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, trzeba rozważyć PCC.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. Zwierzę nie jest rzeczą w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt, jednak art. 1 ust. 2 tej ustawy przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących rzeczy w sprawach nieuregulowanych. W praktyce sprzedaż zwierzęcia jest więc dla celów PCC traktowana jak sprzedaż rzeczy ruchomej.

Obowiązek zapłaty PCC ciąży na kupującym, co wynika z art. 4 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Stawka podatku przy sprzedaży rzeczy ruchomych wynosi 2% podstawy opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy. Deklarację PCC-3 trzeba złożyć i podatek zapłacić w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Istotne jest zwolnienie z art. 9 pkt 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Sprzedaż rzeczy ruchomych jest zwolniona z PCC, jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1000 zł. W praktyce oznacza to, że przy sprzedaży papugi, psa, kota albo innego zwierzęcia za kwotę do 1000 zł kupujący nie płaci PCC. Przy wyższej wartości PCC może być należny, o ile nie działa wyłączenie związane z VAT.

Podsumowanie skutków podatkowych

FAQ

Jak bezpiecznie podejść do rozliczenia?

W praktyce warto zebrać informacje o liczbie sprzedanych zwierząt, wartości transakcji, kosztach hodowli, sposobie pozyskania zwierząt, treści ogłoszeń, liczbie lęgów lub miotów oraz tym, czy sprzedaż ma charakter stały. Te elementy decydują o tym, czy mamy do czynienia z hobby, działalnością rolniczą, działami specjalnymi produkcji rolnej, działalnością gospodarczą albo przychodem z innych źródeł.

Przy sprzedaży okazjonalnej najczęściej największe znaczenie praktyczne ma PCC po stronie kupującego oraz prawidłowe udokumentowanie, że sprzedawca nie prowadzi zorganizowanej i ciągłej sprzedaży. Przy większej skali trzeba już sprawdzić PIT, VAT, ewentualną rejestrację działalności i zasady prowadzenia hodowli wynikające z przepisów pozapodatkowych, w tym przepisów o ochronie zwierząt.

Źródła

• Art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
• Art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 2 ust. 2, art. 2 ust. 3, art. 2 ust. 3a, art. 5a pkt 6, art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 3, pkt 8 lit. d i pkt 9, art. 20 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 15 ust. 1 i 2, art. 2 pkt 19, art. 43 ust. 1 pkt 3, art. 113 ust. 1 i art. 113 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
• Art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 2 pkt 4, art. 4 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 9 pkt 6 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.
• Art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt.