Przychód ze sprzedaży własnej książki – jak rozliczyć podatek

Kiedy sprzedaż własnej książki nie jest działalnością gospodarczą?

Jeżeli napisała Pani książkę jako twórca i sprzedaje ją Pani we własnym imieniu, ale sprzedaż ma charakter incydentalny albo ograniczony i nie przybiera formy stałej, zorganizowanej aktywności handlowej, to nie zawsze trzeba zakładać działalność gospodarczą.

Definicję pozarolniczej działalności gospodarczej zawiera art. 5a pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem jest to działalność zarobkowa prowadzona we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły. W praktyce przy ocenie znaczenie mają łącznie takie elementy jak: powtarzalność działań, profesjonalna organizacja sprzedaży, nastawienie na stały zarobek, kanały dystrybucji i skala przedsięwzięcia.

To oznacza, że samo wydanie jednej książki i jej sprzedaż nie przesądza jeszcze o prowadzeniu firmy. Jeżeli jednak organizuje Pani stałą dystrybucję, reklamę, magazynowanie, sprzedaż internetową na większą skalę albo planuje kolejne tytuły jako powtarzalny model zarobkowy, urząd skarbowy może zakwalifikować taką aktywność jako działalność gospodarczą.

W podobnych sprawach znaczenie ma zawsze konkretny stan faktyczny: liczba transakcji, sposób promocji, regularność sprzedaży i to, czy działania mają profesjonalny, powtarzalny charakter.

Do jakiego źródła przychodu zaliczyć sprzedaż własnej książki?

Jeżeli sprzedaż nie spełnia przesłanek działalności gospodarczej, najczęściej wchodzi w grę przychód z praw majątkowych. Podstawą jest art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który wymienia kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wskazane w pkt 8 lit. a-c.

Z kolei art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.

Jeżeli więc uzyskuje Pani wynagrodzenie jako autor utworu chronionego prawem autorskim, kwalifikacja do praw majątkowych jest co do zasady uzasadniona. Dla samego istnienia ochrony autorskiej podstawowe znaczenie ma art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zgodnie z którym utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, a przedmiotem prawa autorskiego są m.in. utwory wyrażone słowem.

Jeżeli jednak model rozliczenia polega nie tyle na korzystaniu z praw autorskich, ile na zwykłej sprzedaży egzemplarzy książki w warunkach handlowych, organ podatkowy może analizować, czy faktycznie nadal chodzi o prawa majątkowe, czy już o działalność gospodarczą. Dlatego przy większej skali warto przeanalizować całość modelu sprzedaży, a nie tylko sam fakt autorstwa.

Zobacz również:

sprzedaż książek

Kiedy powstaje przychód podatkowy?

W przypadku osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej zasadą jest, że przychodem są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne. Wynika to z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli więc w danym roku nie uzyskała Pani żadnej zapłaty za książkę, nie powstaje przychód do wykazania w zeznaniu rocznym za ten rok. Samo poniesienie wydatków na redakcję, skład, druk czy promocję nie tworzy jeszcze przychodu.

W praktyce moment rozliczenia zależy od tego, kiedy rzeczywiście otrzyma Pani wynagrodzenie albo kiedy zostanie ono postawione do Pani dyspozycji. Przy sprzedaży przez pośredników, platformy internetowe lub księgarnie komisowe trzeba sprawdzić zasady wypłaty i rozliczeń wynikające z umowy.

Koszty uzyskania przychodu – 50% czy koszty faktyczne?

Ogólna definicja kosztów uzyskania przychodów znajduje się w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kosztami są wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodu albo zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu, z wyjątkiem wydatków wymienionych w art. 23 tej ustawy.

W odniesieniu do twórców szczególne znaczenie ma art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten przewiduje 50% koszty uzyskania przychodu z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich albo rozporządzania tymi prawami.

Nie oznacza to jednak, że 50% kosztów można stosować automatycznie do każdej sprzedaży egzemplarzy książki. Trzeba jeszcze wykazać, że przychód rzeczywiście pozostaje przychodem z praw autorskich albo z rozporządzania tymi prawami. Istotne są zatem treść umowy, sposób sprzedaży i to, za co dokładnie płaci nabywca lub pośrednik.

Jeżeli przychód jest prawidłowo kwalifikowany do praw autorskich, 50% KUP stosuje się z uwzględnieniem rocznego limitu określonego w art. 22 ust. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Limit ten odpowiada górnej granicy pierwszego przedziału skali podatkowej z art. 27 ust. 1 tej ustawy. Jego konkretna kwota może zmieniać się wraz ze zmianą przepisów, dlatego trzeba ją ustalać według stanu prawnego obowiązującego w danym roku podatkowym.

Jeżeli chce Pani lepiej zrozumieć zasady rozliczania praw autorskich, warto zobaczyć materiał o 50% KUP.

Czy można rozliczyć koszty faktycznie poniesione na wydanie książki?

Tak, ale nie w każdym układzie i nie zawsze w tym samym momencie. Jeżeli ma Pani prawo do stosowania 50% kosztów autorskich, a rzeczywiście poniesione wydatki są wyższe, można rozważyć wykazanie kosztów faktycznych, o ile zostaną udowodnione.

Podstawę prawną daje art. 22 ust. 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym jeżeli podatnik udowodni, że koszty uzyskania przychodów były wyższe niż wynikające z normy procentowej, przyjmuje się koszty w wysokości faktycznie poniesionej. Dodatkowo art. 22 ust. 10a tej ustawy pozwala na zastosowanie tej zasady również wtedy, gdy łączne koszty były wyższe niż limit z ust. 9a.

Wydatki muszą pozostawać w związku z osiągniętym przychodem i być właściwie udokumentowane. Najczęściej będą to faktury, rachunki, umowy i dowody zapłaty dotyczące np. redakcji, korekty, składu, projektu okładki, druku, przygotowania e-booka czy niezbędnej promocji.

Jeżeli nie osiągnęła Pani przychodu w danym roku, same koszty nie dają jeszcze automatycznie prawa do ich odliczenia w oderwaniu od zasad właściwych dla danego źródła przychodu. W praktyce konieczne jest prawidłowe powiązanie wydatków z późniejszym przychodem oraz zachowanie dokumentacji.

Jeżeli temat dotyczy szerzej twórczości i praw autorskich, pomocny może być też materiał o działalność twórcza.

Jak dokumentować wydatki i jak długo przechowywać dokumenty?

Dokumenty potwierdzające poniesione wydatki należy przechowywać do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zasadę tę wyznacza art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się co do zasady z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W praktyce warto przechowywać komplet dokumentów dłużej, jeżeli rozliczenie może być przedmiotem sporu albo korekty. Sam wydruk przelewu bez dokumentu źródłowego zwykle nie wystarczy. Najbezpieczniej zachować zarówno fakturę lub umowę, jak i potwierdzenie zapłaty.

Jakie zeznanie roczne złożyć?

Jeżeli przychód ze sprzedaży własnej książki rozlicza Pani jako prawa majątkowe i nie działa tu płatnik pobierający zaliczki, dochód co do zasady wykazuje się w zeznaniu rocznym PIT-36. Termin złożenia zeznania wynika z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i upływa co do zasady 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Jeżeli 30 kwietnia przypada w dzień wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy zgodnie z zasadami obliczania terminów z art. 12 § 5 ustawy – Ordynacja podatkowa.

Dochód z praw majątkowych łączy się z innymi dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej, np. z dochodami z umowy o pracę. Wynika to z konstrukcji opodatkowania według skali z art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Czy trzeba wpłacać zaliczki w trakcie roku?

To zależy od tego, jak zostanie zakwalifikowany przychód i czy występuje płatnik. W praktyce przy przychodach bez pośrednictwa płatnika obowiązek zaliczek może powstać, ale sposób jego ustalenia wymaga ostrożności i odniesienia do konkretnego źródła przychodu oraz modelu rozliczenia.

W starszych interpretacjach często odwoływano się do przepisów o działalności wykonywanej osobiście, jednak przy sprzedaży własnej książki nie zawsze będzie to właściwa podstawa. Dlatego przed przyjęciem obowiązku samodzielnego wpłacania zaliczek trzeba najpierw prawidłowo ustalić źródło przychodu i sposób rozliczenia wynikający z aktualnych przepisów.

Jeżeli sprzedaż odbywa się przez podmiot, który pełni rolę płatnika, zasady mogą wyglądać inaczej niż przy samodzielnym obrocie. Wątpliwości w tym zakresie warto rozstrzygać na podstawie konkretnej umowy albo przez wystąpienie o interpretację indywidualną.

Tabela: najczęstsze warianty rozliczenia

FAQ

Czy brak sprzedaży w danym roku oznacza brak podatku?

Tak, jeżeli w danym roku nie otrzymała Pani pieniędzy ani nie zostały one postawione do Pani dyspozycji, co do zasady nie powstaje przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT.

Czy zawsze mogę zastosować 50% koszty uzyskania przychodu?

Nie. To rozwiązanie dotyczy sytuacji opisanych w art. 22 ust. 9 pkt 3 ustawy o PIT, czyli przychodów z korzystania z praw autorskich albo rozporządzania nimi. Sama sprzedaż egzemplarzy książki nie zawsze wystarczy.

Czy mogę rozliczyć faktury za druk i korektę?

Co do zasady tak, jeżeli wydatki pozostają w związku z osiąganym przychodem i są właściwie udokumentowane. Sposób ich ujęcia zależy jednak od kwalifikacji źródła przychodu i od tego, czy stosuje Pani koszty 50%, czy koszty faktyczne.

Czy sprzedaż jednej książki przez internet wymaga rejestracji firmy?

Niekoniecznie. Sam fakt sprzedaży przez internet nie oznacza jeszcze działalności gospodarczej. Trzeba ocenić skalę, zorganizowanie, powtarzalność i cel zarobkowy zgodnie z art. 5a pkt 6 ustawy o PIT.

W jakim PIT wykazać taki dochód?

Najczęściej w PIT-36, jeżeli chodzi o prawa majątkowe rozliczane samodzielnie. W konkretnych przypadkach warto jednak sprawdzić model rozliczenia wynikający z umowy i udział płatnika.

Źródła

• art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych
• art. 5a pkt 6, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 11 ust. 1, art. 18, art. 22 ust. 1, ust. 9 pkt 3, ust. 9a, ust. 10, ust. 10a, art. 27 ust. 1, art. 45 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 12 § 5 oraz art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa