Niezapłacone czesne za szkołę policealną

Czy szkoła może żądać czesnego, mimo że nie chodziłam na zajęcia?

Jeżeli słuchacz podpisał umowę ze szkołą policealną, to zobowiązanie do zapłaty czesnego wynika przede wszystkim z tej umowy oraz z regulaminu lub statutu szkoły. Sam fakt, że słuchacz nie pojawiał się na zajęciach, nie musi oznaczać, że umowa automatycznie przestała obowiązywać. Dla szkoły istotne jest zwykle to, czy i kiedy otrzymała skuteczne oświadczenie o rezygnacji albo czy sama skreśliła słuchacza z listy.

Nie oznacza to jednak, że szkoła zawsze może żądać dowolnej kwoty. Roszczenie powinno mieć konkretną podstawę w umowie, a postanowienia narzucone konsumentowi we wzorcu umownym nie mogą rażąco naruszać jego interesów. Szczególnie ostrożnie trzeba oceniać zapisy, które nakazują zapłatę za cały semestr lub cały okres nauki mimo szybkiej rezygnacji, albo pozwalają szkole automatycznie naliczyć wysoką dopłatę bez realnego związku z kosztami szkoły.

W praktyce pierwszym krokiem powinno być ustalenie, czy szkoła nalicza opłatę za czas, w którym umowa jeszcze obowiązywała, czy także za okres po skutecznej rezygnacji. Jeżeli rezygnacja nie została złożona, szkoła może twierdzić, że była gotowa świadczyć usługę, a słuchacz po prostu z niej nie korzystał. Jeżeli natomiast rezygnacja została skutecznie doręczona, dalsze naliczanie czesnego trzeba oceniać pod kątem umowy i przepisów o ochronie konsumenta.

Przedawnienie czesnego za szkołę policealną

W przypadku szkoły policealnej, która nie jest uczelnią wyższą, roszczenie o zapłatę czesnego jest najczęściej traktowane jako roszczenie z tytułu nauki przysługujące podmiotowi zawodowo zajmującemu się taką działalnością. W takim układzie zastosowanie ma art. 750 Kodeksu cywilnego w związku z art. 751 pkt 2 Kodeksu cywilnego, a termin przedawnienia wynosi co do zasady 2 lata.

Termin należy liczyć osobno dla każdej raty czesnego albo innej opłaty, od dnia, w którym dana kwota stała się wymagalna. Jeżeli więc umowa przewidywała płatność miesięczną, każda rata może przedawniać się w innym czasie. Obecnie, przy terminie dwuletnim, koniec przedawnienia przypada zasadniczo na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że przepisy przejściowe albo szczególne okoliczności konkretnej sprawy prowadzą do innego wyniku.

Trzeba też pamiętać, że bieg przedawnienia może zostać przerwany, na przykład przez wniesienie pozwu albo uznanie długu przez dłużnika. Od 30 czerwca 2022 r. zawezwanie do próby ugodowej i wszczęcie mediacji co do zasady nie przerywają już biegu przedawnienia, lecz zawieszają go na czas trwania odpowiedniej procedury. Zwykłe wezwanie do zapłaty wysłane przez szkołę lub firmę windykacyjną co do zasady nie przerywa ani nie zawiesza biegu przedawnienia. W sprawach przeciwko konsumentom sąd powinien brać przedawnienie pod uwagę z urzędu, ale w odpowiedzi na pozew i tak warto wyraźnie podnieść zarzut przedawnienia oraz wskazać daty wymagalności poszczególnych opłat.

Utrata promocji i wyższe czesne

Zapis o promocyjnym czesnym nie jest sam w sobie zakazany. Szkoła może przewidzieć, że niższa cena obowiązuje tylko przy spełnieniu określonych warunków, na przykład terminowych płatnościach, kontynuowaniu nauki przez wskazany czas albo niezaleganiu z opłatami. Warunki te muszą być jednak jasne, zrozumiałe i doręczone słuchaczowi przed zawarciem umowy.

Problem pojawia się wtedy, gdy utrata promocji działa jak ukryta kara umowna albo prowadzi do rażąco wygórowanej dopłaty, niepowiązanej z rzeczywistym świadczeniem szkoły. W relacji z konsumentem takie postanowienie może być oceniane na podstawie art. 385¹ i nast. Kodeksu cywilnego. Jeżeli klauzula została narzucona we wzorcu, nie była indywidualnie uzgodniona i rażąco narusza interes słuchacza, można argumentować, że nie wiąże konsumenta.

Dlatego nie da się odpowiedzialnie przesądzić, że słuchacz zawsze musi zapłacić wyższe czesne tylko dlatego, że zrezygnował lub nie uczęszczał na zajęcia. Należy sprawdzić, kiedy powstał obowiązek zapłaty, czy szkoła prawidłowo poinformowała o warunkach promocji, czy dopłata dotyczy okresu sprzed rezygnacji, czy po niej, oraz czy wysokość żądania nie jest nieproporcjonalna.

Co zrobić po wezwaniu do zapłaty?

Po otrzymaniu wezwania do zapłaty nie warto od razu podpisywać ugody ani składać oświadczenia, że uznaje się dług. Takie działanie może pogorszyć sytuację, zwłaszcza gdy część roszczenia jest sporna albo przedawniona. Najpierw należy zebrać dokumenty i ustalić chronologię zdarzeń.

Szkoła policealna a uczelnia wyższa

Warto odróżnić szkołę policealną od uczelni wyższej. Szkoła policealna działa w systemie oświaty i jej relacja ze słuchaczem jest najczęściej oceniana przez pryzmat umowy o świadczenie usług edukacyjnych oraz przepisów Kodeksu cywilnego. Dlatego w takich sprawach istotny jest dwuletni termin z art. 751 pkt 2 Kodeksu cywilnego.

Przy uczelniach wyższych sytuacja jest inna, ponieważ opłaty za studia i usługi edukacyjne są osadzone w przepisach Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, a wcześniejsze spory dotyczące przedawnienia były przedmiotem uchwał Sądu Najwyższego. W aktualnej praktyce roszczenia wynikające z umów dotyczących odpłatności za studia są zasadniczo oceniane w perspektywie trzyletniego terminu, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i daty powstania roszczenia.

Jeżeli więc wezwanie do zapłaty pochodzi od szkoły policealnej, nie należy automatycznie stosować zasad właściwych dla uczelni wyższych. Najpierw trzeba ustalić status placówki, podstawę naliczenia opłat oraz treść umowy podpisanej przez słuchacza.

Źródła

• Kodeks cywilny, w szczególności art. 117, art. 118, art. 120, art. 121, art. 123, art. 385¹–385³, art. 750 i art. 751 pkt 2 – tekst jednolity dostępny w Internetowym Systemie Aktów Prawnych oraz ELI: Dz.U. 2026 poz. 795.
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w szczególności przepisy dotyczące statutu szkoły i szkół niepublicznych: tekst jednolity.
• Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w szczególności art. 79 dotyczący opłat za usługi edukacyjne na uczelni publicznej: ELI.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 21 października 2015 r., III CZP 67/15, dotycząca przedawnienia opłat za studia w poprzednim stanie prawnym: orzeczenie SN.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2017 r., III CZP 74/17, dotycząca trzyletniego terminu z art. 160a ust. 7 dawnego Prawa o szkolnictwie wyższym: orzeczenie SN.
• Rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK, m.in. wpis dotyczący obowiązku wniesienia pełnego czesnego za semestr po skreśleniu z listy: rejestr UOKiK.