Naprawa protez zębowych a działalność nierejestrowana

Kiedy naprawa protez może być działalnością nierejestrowaną

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, jeżeli przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz osoba ta w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.

Oznacza to, że technik dentystyczny może rozważać taką formę działania, ale tylko wtedy, gdy łącznie spełnia te warunki. Trzeba też pamiętać, że limit dotyczy przychodu należnego, a nie dochodu. Liczy się więc kwota należna za usługę, nawet jeśli klient jeszcze jej nie zapłacił.

Jeżeli chcesz szerzej porównać zasady tej formy zarobkowania, zobacz materiał o nierejestrowanej.

Sama możliwość skorzystania z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców nie rozstrzyga jednak wszystkiego. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy konkretny rodzaj czynności nie jest objęty dodatkowymi ograniczeniami wynikającymi z innych ustaw lub przepisów szczególnych.

Szczególne przepisy dla technika dentystycznego

W praktyce kluczowe znaczenie nadal ma dekret z dnia 5 października 1946 r. o wykonywaniu czynności techniczno-dentystycznych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tego dekretu technicy dentystyczni mogą wykonywać roboty techniczno-dentystyczne w pracowniach techniczno-dentystycznych lekarzy dentystów lub utrzymywać własne pracownie dla wykonywania tych robót na zamówienie lekarzy dentystów. Przepis stanowi także, że stykanie się z pacjentami w związku z wykonywaniem tych robót jest technikom dentystycznym wzbronione.

To właśnie ten przepis jest najważniejszy dla oceny opisanej sytuacji. Problem nie sprowadza się więc do pytania, czy wolno działać bez rejestracji firmy, lecz do pytania, w jakim modelu można przyjmować zlecenia.

Jeżeli naprawa polega wyłącznie na technicznej obróbce dostarczonej protezy, bez kontaktu z jamą ustną pacjenta, bez dopasowywania jej w ustach i bez podejmowania decyzji o charakterze medycznym, ryzyko naruszenia przepisów jest mniejsze. Nadal jednak literalne brzmienie art. 2 ust. 1 dekretu wskazuje, że roboty techniczno-dentystyczne we własnej pracowni powinny być wykonywane na zamówienie lekarzy dentystów, a nie bezpośrednio na zlecenie pacjentów.

Z tego powodu bezpieczniej przyjąć, że model „pacjent przynosi protezę bezpośrednio technikowi, a technik przyjmuje prywatne zlecenie” może budzić zastrzeżenia. Im bardziej dana sytuacja przypomina świadczenie usługi bezpośrednio dla pacjenta, tym większe ryzyko sporu co do zgodności z przepisami szczególnymi.

Czy kontakt z pacjentem całkowicie wyklucza taką działalność

W świetle art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 5 października 1946 r. technik dentystyczny nie powinien stykać się z pacjentami w związku z wykonywaniem robót techniczno-dentystycznych. Dlatego trzeba odróżnić zwykły odbiór lub przekazanie przedmiotu od wykonywania czynności wymagających oceny stanu uzębienia, pobierania wycisków, przymiarek czy dopasowania protezy w ustach.

To drugie wchodzi już w obszar wysokiego ryzyka prawnego. Dodatkowo rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 maja 1951 r. w sprawie szczegółowego zakresu uprawnień uprawnionych techników dentystycznych dotyczy wyłącznie uprawnionych techników dentystycznych i nie daje podstaw do swobodnego świadczenia usług quasi-medycznych wobec każdego pacjenta.

Jeżeli więc model działania miałby obejmować konsultowanie pacjenta, ocenę przyczyn uszkodzenia, dopasowywanie lub ingerencję w jamę ustną, taka działalność może wykraczać poza bezpieczną formułę działalności nierejestrowanej.

Proteza jako wyrób medyczny – co to zmienia

Trzeba uwzględnić także przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych (MDR). Indywidualnie wykonywane protezy co do zasady są wyrobami medycznymi wykonywanymi na zamówienie.

Zgodnie z art. 2 pkt 3 rozporządzenia MDR wyrób wykonany na zamówienie to wyrób wytworzony specjalnie zgodnie z pisemnym zleceniem osoby upoważnionej na mocy prawa krajowego, która na swoją odpowiedzialność określa szczególne właściwości projektu, i przeznaczony do wyłącznego stosowania u konkretnego pacjenta.

W praktyce oznacza to, że wytwarzanie nowej protezy, istotna przebudowa lub naprawa wymagająca odtworzenia cech użytkowych konkretnego wyrobu może wiązać się z dodatkowymi obowiązkami dokumentacyjnymi po stronie wytwórcy. To kolejny argument za tym, że najbezpieczniejszy jest model współpracy z lekarzem dentystą lub podmiotem leczniczym, a nie bezpośrednie przyjmowanie zleceń od pacjentów.

Jeżeli Twoja aktywność ma być początkiem szerszej praktyki zawodowej, warto też porównać ją z zasadami startu działalności dla osób wykonujących usługi specjalistyczne, np. materiałem o tym, jak działa terapeuta.

Najbezpieczniejszy model działania w praktyce

Jeżeli technik dentystyczny chce ograniczyć ryzyko prawne, powinien przyjąć następujące założenia:

Warto też pamiętać, że działalność nierejestrowana nie zwalnia automatycznie z obowiązków podatkowych. Przychody trzeba rozliczać w PIT, a w konkretnych przypadkach mogą pojawić się również kwestie związane z ewidencją sprzedaży lub VAT. To wymaga odrębnej analizy faktycznego modelu działania.

Czy można reklamować takie usługi i działać stale

Sama działalność nierejestrowana może mieć charakter zorganizowany i zarobkowy, ale tylko do granicy wyznaczonej przez art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Po przekroczeniu limitu przychodu powstaje obowiązek złożenia wniosku o wpis do CEIDG w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie – zgodnie z art. 5 ust. 3 tej ustawy.

Nie należy też mylić dopuszczalności reklamy z dopuszczalnością samej usługi. Nawet jeśli technik prowadzi prostą stronę lub ogłoszenie, nie może to prowadzić do faktycznego oferowania pacjentom czynności sprzecznych z art. 2 ust. 1 dekretu.

Przy usługach wykonywanych osobiście warto porównać swoją sytuację także z innymi zawodami działającymi poza pełną rejestracją, np. w materiale fizjoterapeuta nierejestrowana.

Wniosek praktyczny

Odpowiedź brzmi: tak, ale ostrożnie i nie w każdym modelu. Sama naprawa protez może mieścić się w formule działalności nierejestrowanej, jeżeli spełnione są warunki z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Nie oznacza to jednak, że technik dentystyczny może bezpiecznie przyjmować każde zlecenie bezpośrednio od pacjenta.

Największe znaczenie ma art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 5 października 1946 r., z którego wynika, że roboty techniczno-dentystyczne we własnej pracowni powinny być wykonywane na zamówienie lekarzy dentystów, a stykanie się z pacjentami w związku z tymi robotami jest wzbronione. Dlatego model opisany w pytaniu może być oceniany różnie w zależności od szczegółów: kto zleca usługę, czy technik ma kontakt z pacjentem, czy tylko naprawia dostarczony wyrób, oraz czy praca dotyczy wyrobu medycznego wykonywanego na zamówienie.

FAQ

Czy technik dentystyczny może naprawiać protezy bez zakładania firmy?

Tak, ale tylko przy spełnieniu warunków z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Dodatkowo trzeba respektować przepisy szczególne dotyczące czynności techniczno-dentystycznych.

Czy można przyjmować protezy bezpośrednio od pacjentów?

To jest właśnie najbardziej sporne. Art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 5 października 1946 r. wskazuje, że roboty techniczno-dentystyczne we własnej pracowni wykonuje się na zamówienie lekarzy dentystów, a stykanie się z pacjentami w związku z tymi robotami jest wzbronione.

Czy sam odbiór i oddanie protezy oznacza naruszenie prawa?

Nie zawsze, ale zależy to od okoliczności. Im bardziej relacja z klientem sprowadza się do zwykłego przekazania przedmiotu, a nie do konsultacji czy dopasowania, tym mniejsze ryzyko. Ocena wymaga jednak uwzględnienia konkretnego stanu faktycznego.

Czy naprawa protezy to wyrób medyczny?

Proteza co do zasady jest wyrobem medycznym, a indywidualnie wykonywane protezy są zwykle wyrobami wykonywanymi na zamówienie w rozumieniu art. 2 pkt 3 rozporządzenia MDR. To może oznaczać dodatkowe obowiązki dokumentacyjne i organizacyjne.

Co się dzieje po przekroczeniu limitu działalności nierejestrowanej?

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców działalność staje się działalnością gospodarczą od dnia przekroczenia limitu, a wniosek o wpis do CEIDG trzeba złożyć w terminie 7 dni.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – Dz.U. 2018 poz. 646
2. Dekret z dnia 5 października 1946 r. o wykonywaniu czynności techniczno-dentystycznych
3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 maja 1951 r. w sprawie szczegółowego zakresu uprawnień uprawnionych techników dentystycznych
4. Ustawa z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych
5. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych (MDR)