Działalność gospodarcza w garażu a podatki

Czy można prowadzić działalność gospodarczą w garażu?

Co do zasady przepisy podatkowe nie zakazują prowadzenia działalności gospodarczej w garażu. Kluczowe jest to, czy przedsiębiorca ma tytuł prawny do korzystania z tego miejsca oraz czy sposób korzystania z garażu jest zgodny z jego przeznaczeniem, umową z właścicielem i przepisami szczególnymi.

Jeżeli garaż należy do znajomego, podstawą korzystania może być umowa najmu albo umowa użyczenia. Umowa użyczenia została uregulowana w art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony albo nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Dla bezpieczeństwa umowa powinna być sporządzona na piśmie. Warto wskazać w niej co najmniej: dane stron, dokładny opis garażu, okres korzystania, zgodę na wykorzystywanie garażu w działalności gospodarczej, zasady ponoszenia opłat eksploatacyjnych, odpowiedzialność za szkody oraz możliwość wypowiedzenia umowy.

Jeżeli działalność ma być faktycznie wykonywana w tym miejscu, adres garażu może wymagać ujawnienia jako dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności w CEIDG. Obowiązek podawania danych objętych wpisem oraz ich aktualizacji wynika z art. 5 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy. Zgłoszenie adresu powinno odpowiadać rzeczywistemu sposobowi prowadzenia działalności.

Użyczenie garażu a przychód przedsiębiorcy na ryczałcie

Jeżeli przedsiębiorca korzysta z garażu bezpłatnie, otrzymuje nieodpłatne świadczenie. Art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że przychodem z działalności gospodarczej jest wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczona zgodnie z art. 11 ust. 2-2b tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT.

W przypadku udostępnienia lokalu lub budynku wartość nieodpłatnego świadczenia ustala się według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu. Wynika to wprost z art. 11 ust. 2a pkt 3 ustawy o PIT. W praktyce należy więc ustalić rynkowy czynsz za podobny garaż w tej samej lub zbliżonej lokalizacji, przy podobnym standardzie i sposobie wykorzystania.

Jeżeli przedsiębiorca rozlicza działalność ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne odsyła do przychodów z działalności gospodarczej, o których mowa w art. 14 ustawy o PIT. Oznacza to, że przychód z nieodpłatnego korzystania z garażu należy ująć w ewidencji przychodów.

Dla przychodów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT, ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym przewiduje stawkę 3% na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 7 lit. e tej ustawy. W konkretnym przypadku warto jednak sprawdzić, czy przychód nie jest powiązany z innymi świadczeniami lub rozliczeniami, które mogą wymagać odmiennej kwalifikacji.

Kiedy użyczenie od rodziny może być zwolnione z PIT?

Art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT przewiduje zwolnienie z podatku dla wartości świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn. Grupy podatkowe określa art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.

Jeżeli więc garaż nieodpłatnie udostępnia np. rodzic, małżonek, dziecko, rodzeństwo, teść albo inna osoba mieszcząca się w odpowiedniej grupie podatkowej, może powstać przychód podatkowy, ale jednocześnie może korzystać ze zwolnienia z PIT. Jeżeli garaż udostępnia znajomy, co do zasady zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT nie znajdzie zastosowania.

Trzeba podkreślić, że zwolnienie należy oceniać na podstawie konkretnej relacji rodzinnej i treści umowy. Jeżeli między stronami występują dodatkowe rozliczenia, świadczenia wzajemne albo opłaty inne niż zwykłe koszty eksploatacyjne, kwalifikacja podatkowa może być inna.

Jak ustalić wartość przychodu z użyczenia garażu?

Najbezpieczniej przyjąć wartość odpowiadającą rynkowemu czynszowi za wynajem podobnego garażu. Można posłużyć się ogłoszeniami z lokalnego rynku, ofertami najmu miejsc garażowych, informacją od zarządcy nieruchomości albo innymi dowodami potwierdzającymi typową cenę.

Przykładowo, jeżeli podobne garaże w danej okolicy są wynajmowane za 350 zł miesięcznie, to miesięczna wartość nieodpłatnego świadczenia powinna wynosić 350 zł. Przy ryczałcie przedsiębiorca ujmuje taką kwotę jako przychód w ewidencji przychodów. Jeżeli korzysta tylko z części garażu, wartość można proporcjonalnie obniżyć, ale sposób wyliczenia powinien być możliwy do wykazania w razie kontroli.

Kiedy zapłacić ryczałt i jak wykazać przychód?

Przychód z nieodpłatnego świadczenia należy ująć w ewidencji przychodów za okres, w którym przedsiębiorca faktycznie korzystał z garażu. Terminy wpłaty ryczałtu określa art. 21 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym: co do zasady ryczałt wpłaca się do 20. dnia następnego miesiąca, a za grudzień w terminie złożenia zeznania rocznego.

Zeznanie PIT-28 składa się po zakończeniu roku podatkowego w terminie określonym w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, czyli od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, zastosowanie ma art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym termin upływa następnego dnia po dniu lub dniach wolnych od pracy.

W praktyce warto sporządzić krótką notatkę kalkulacyjną: jakie oferty najmu przyjęto do porównania, jaka jest powierzchnia garażu, od kiedy przedsiębiorca z niego korzysta i czy korzysta z całości, czy tylko z części. Taka dokumentacja pomaga uzasadnić przyjętą wartość przychodu.

Podatek od nieruchomości przy działalności w garażu

Skutki podatku od nieruchomości dotyczą przede wszystkim właściciela garażu. Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych wskazuje, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości. W przypadku prywatnej nieruchomości podatnikiem pozostaje co do zasady właściciel, a nie przedsiębiorca korzystający z garażu na podstawie użyczenia.

Jeżeli garaż albo jego część jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, może zostać opodatkowana wyższą stawką właściwą dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podstawę stanowi art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wysokość stawek ustala rada gminy w uchwale, w granicach stawek maksymalnych ogłaszanych na dany rok.

Osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości powinna złożyć informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, jeżeli wystąpiły okoliczności mające wpływ na wysokość podatku. Obowiązek ten wynika z art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Informację składa się w terminie 14 dni od dnia wystąpienia takich okoliczności.

Zmiana wysokości podatku następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności wpływające na wysokość opodatkowania. Wynika to z art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Czy właściciel garażu ma przychód z użyczenia?

Przy klasycznym użyczeniu właściciel nie otrzymuje czynszu, więc nie uzyskuje przychodu z najmu. Inaczej byłoby przy umowie najmu, gdy właściciel pobiera czynsz. Wtedy po jego stronie powstaje przychód, którego źródło i sposób opodatkowania należy ocenić według ustawy o PIT oraz przepisów o ryczałcie, zależnie od tego, czy najem ma charakter prywatny, czy jest prowadzony w działalności gospodarczej.

Jeżeli właściciel jest podatnikiem VAT i garaż jest związany z jego działalnością, trzeba dodatkowo rozważyć art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Przepis ten może powodować opodatkowanie nieodpłatnego świadczenia usług w określonych przypadkach, zwłaszcza gdy świadczenie następuje do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika. W typowej sytuacji prywatnego właściciela, który nie działa jako podatnik VAT, ten problem zwykle nie występuje.

Umowa użyczenia nie jest wymieniona w katalogu czynności podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Samo zawarcie zwykłej umowy użyczenia garażu nie powoduje więc PCC.

Najem garażu zamiast użyczenia

Jeżeli strony zawrą odpłatną umowę najmu, przedsiębiorca nie otrzymuje nieodpłatnego świadczenia, ponieważ płaci czynsz. W takim wariancie art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT nie będzie podstawą rozpoznania przychodu po stronie korzystającego. Przychód powstanie natomiast po stronie wynajmującego.

Przedsiębiorca na ryczałcie nie rozlicza kosztów uzyskania przychodów, ponieważ podatek płaci od przychodu, a nie od dochodu. Oznacza to, że czynsz za garaż nie obniży podstawy opodatkowania ryczałtem. Mimo to faktura, rachunek albo umowa i dowody zapłaty są ważne dowodowo, np. dla wykazania tytułu prawnego do lokalu, związku wydatku z działalnością albo dla celów VAT, jeżeli przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT.

Czy trzeba zgłaszać zmianę sposobu użytkowania garażu?

Nie każda działalność w garażu oznacza zmianę sposobu użytkowania w rozumieniu prawa budowlanego. Art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wskazuje, że przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie albo zaniechanie działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska albo wielkość lub układ obciążeń.

Jeżeli garaż ma służyć wyłącznie do parkowania samochodu firmowego lub przechowywania niewielkiej dokumentacji, ryzyko formalnej zmiany sposobu użytkowania jest zwykle mniejsze. Jeżeli jednak w garażu ma być prowadzony warsztat, magazyn towarów, działalność usługowa, praca z chemikaliami, obsługa klientów albo montaż maszyn, konieczna może być analiza art. 71 Prawa budowlanego i zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Trzeba też sprawdzić, czy garaż znajduje się w budynku wspólnoty lub spółdzielni mieszkaniowej. Regulamin, uchwały wspólnoty, umowa ustanawiająca odrębną własność lokalu albo zasady korzystania z części wspólnych mogą ograniczać prowadzenie działalności uciążliwej, składowanie materiałów albo zmianę przeznaczenia miejsca garażowego.

FAQ

Czy umowa użyczenia garażu musi być pisemna?

Kodeks cywilny w art. 710 nie wymaga szczególnej formy umowy użyczenia. Dla celów dowodowych i podatkowych warto jednak zawrzeć ją na piśmie, zwłaszcza gdy garaż ma być wykorzystywany w działalności gospodarczej.

Czy przy użyczeniu garażu przez znajomego zawsze powstaje przychód?

Co do zasady tak, jeżeli przedsiębiorca korzysta z garażu bezpłatnie na potrzeby działalności. Przychód wynika z art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT. Wyjątki mogą dotyczyć m.in. świadczeń od osób z I i II grupy podatkowej objętych zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT.

Jaką kwotę wpisać do ewidencji przychodów?

Należy wpisać wartość odpowiadającą czynszowi rynkowemu za podobny garaż. Podstawą jest art. 11 ust. 2a pkt 3 ustawy o PIT, który nakazuje przy udostępnieniu lokalu lub budynku przyjmować równowartość czynszu najmu.

Czy przedsiębiorca na ryczałcie może odliczyć czynsz za wynajem garażu?

Nie. Przy ryczałcie podatek płaci się od przychodu, bez pomniejszania go o koszty uzyskania przychodów. Wynika to z konstrukcji opodatkowania określonej w art. 6 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Kto płaci podatek od nieruchomości, gdy garaż jest użyczony przedsiębiorcy?

W przypadku prywatnej nieruchomości podatnikiem podatku od nieruchomości pozostaje zasadniczo właściciel, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przedsiębiorca korzystający z garażu na podstawie użyczenia nie staje się z tego powodu podatnikiem tego podatku.

Czy trzeba zgłaszać garaż jako miejsce prowadzenia działalności w CEIDG?

Jeżeli garaż jest faktycznym stałym miejscem wykonywania działalności, adres powinien być zgodny z wpisem w CEIDG. Obowiązek aktualizacji danych objętych wpisem wynika z art. 15 ust. 1 ustawy o CEIDG i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy.

Źródła

• art. 710 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
• art. 11 ust. 2a pkt 3, art. 14 ust. 2 pkt 8 oraz art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 6 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 7 lit. e oraz art. 21 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne
• art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
• art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 6 ust. 3 i ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
• art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
• art. 5 ust. 1 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy
• art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
• art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
• art. 12 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa