Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wpisanie do księgi wieczystej ostrzeżenia

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 11.02.2010

Postanowiłam rozstać się z mężem, bo źle mnie traktował przez wiele lat, a ostatnio zdradził. Okazało się jednak, że dom, który zbudowaliśmy w trakcie małżeństwa (nie mamy rozdzielności majątkowej), jest męża. Kupując działkę, sporządził akt notarialny w taki sposób, że wynika z niego, że zakupił ją ze środków własnych, a zgodnie z prawdą żadnych nie posiadał. Mieliśmy nasze wspólne oszczędności, a do budowy domu ja dołożyłam pieniądze uzyskane ze sprzedaży własnego mieszkania. Teraz wychodzi na to, że muszę wyprowadzić się z domu i wynająć mieszkanie. Czy mogę walczyć o spłatę połowy domu? W księdze wieczystej wpisany jest mąż. Czy warto wystąpić z wnioskiem o wpisanie do księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem prawnym?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wpisanie do księgi wieczystej ostrzeżenia

Wyodrębnienie majątku osobistego każdego z małżonków

Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa), która obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

 

Natomiast zgodnie z art. 33 Kodeksu rodzinnego do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

 

To, że w umowie zakupu nieruchomości Pani mąż oświadczył, iż nabywa te nieruchomości ze swojego majątku osobistego, nie przesądza o tym, iż nieruchomość ta należy do jego majątku osobistego.

Składniki majątku wspólnego

Z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego wynika, że w skład majątku wspólnego wchodzą wszystkie przedmioty nabyte w czasie trwania małżeństwa przez małżonków lub przez jednego z nich. Do przynależności przedmiotu majątkowego nie ma znaczenia, czy stroną czynności prawnej, której skutkiem jest nabycie przedmiotu majątkowego, są oboje małżonkowie czy też jedno z nich.

 

O tym, czy przedmiot majątkowy nabyty przez jednego z małżonków stanie się składnikiem majątku wspólnego, decydują okoliczności obiektywne, wynikające z art. 31 § 1 i art. 33 Kodeksu rodzinnego. Nie ma w tym względzie znaczenia jednostronne oświadczenie małżonka będącego stroną czynności prawnej.

 

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (np. wyroki z dnia 9 stycznia 2001 r., sygn. akt. II CKN 1194/00 i z dnia 17 maja 1985 r., sygn. akt. III CRN 119/85) w systemie prawa rodzinnego, przyjmującego jako zasadę reżim ustawowej wspólności majątkowej, można skonstruować domniemanie faktyczne, że określone rzeczy w transakcji dokonywanej tylko przez jednego z małżonków zostały nabyte z majątku wspólnego na rzecz ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, natomiast nabycie określonej rzeczy z majątku osobistego małżonka musi wynikać wyraźnie nie tylko z oświadczenia współmałżonka, ale także – i to przede wszystkim – z całokształtu okoliczności istotnych prawnie z punktu widzenia przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zakup tylko przez jednego z małżonków nieruchomości ze wspólnych oszczędności

Ważną dla Pani sytuacji okolicznością będzie to, że mąż nie posiadał majątku osobistego i że nieruchomość została zakupiona ze wspólnych oszczędności (rozumiem, iż oszczędności te powstały w czasie trwania małżeństwa). Gdyby mąż nabył nieruchomość ze swojego majątku osobistego, np. z oszczędności poczynionych przed zawarciem małżeństwa lub ze środków uzyskanych w spadku lub w darowiźnie, to zgodnie z zasadą surogacji – stosownie do której do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego – nieruchomość stanowiłaby składnik jego majątku osobistego.

 

Z uwagi na to, że, jak Pani pisze w pytaniu, mąż nie posiadał majątku osobistego, z którego mógłby kupić nieruchomość, należy stwierdzić, iż nieruchomość, którą zakupił Pani mąż za środki wspólne, wchodzi w skład majątku wspólnego małżeńskiego i dlatego może podlegać podziałowi.

Postępowanie o podział majątku wspólnego

W celu uregulowania sytuacji prawnej nieruchomości zakupionej przez męża może Pani żądać ustalenia przez sąd, iż nieruchomość ta wchodzi w skład majątku małżeńskiego.

 

Z takim żądaniem może Pani wystąpić w czasie postępowania o podział majątku małżeńskiego (po ustaniu wspólności ustawowej) lub na podstawie art. 189 Kodeksu cywilnego (powództwo o ustalenie). Z powództwem o ustalenie na podstawie art. 189 Kodeksu cywilnego może Pani wystąpić jeszcze w czasie trwania wspólności ustawowej (przed rozwodem).

Powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

Jeżeli w księgach wieczystych związanych z nieruchomością zakupioną przez Pani męża jest wpisany jako właściciel tylko on, może Pani również wystąpić przeciwko mężowi z żądaniem uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Takie żądanie wyłącza powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 Kodeksu cywilnego.

 

W sprawach uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na pozwanym nabywcy (Pani mężu) spoczywa ciężar dowodu, że prawo wpisane w księdze wieczystej na rzecz wyłącznie jednego małżonka, nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej, stanowi majątek osobisty tego małżonka.

 

W toku takiego postępowania Pani mąż będzie musiał udowodnić, że nieruchomość nabył za środki pochodzące z majątku osobistego.

Wpisanie do księgi wieczystej ostrzeżenia

Występując na drogę sądową o ustalenie, że nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego małżeńskiego lub z powództwem o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ewentualnie z wnioskiem o podział majątku wspólnego (po rozwodzie), może Pani równocześnie złożyć wniosek o zabezpieczenie Pani żądania poprzez wpisanie do księgi wieczystej stosownego ostrzeżenia (jeżeli takie ostrzeżenie będzie wpisane w księdze wieczystej Pani mąż zapewne nie znajdzie nabywcy na nieruchomość) lub ustalenie zakazu zbywania nieruchomości przez Pani męża.

Nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny małżonków

Jeżeli sąd uzna, że nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego małżeńskiego, a Pani środki ze sprzedaży mieszkania stanowiącego składnik Pani majątku osobistego przeznaczyła na budowę domu na tej nieruchomości, to mamy do czynienia z nakładami z Pani majątku osobistego na majątek wspólny małżeński.

 

Stosownie do art. 45 § 1 Kodeksu rodzinnego, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

 

Według art. 45 § 2 Kodeksu rodzinnego, zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

 

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż może Pani żądać ustalenia przez sąd, iż nieruchomość – wbrew zapisowi w akcie notarialnym umowy kupna – stanowi składnik majątku wspólnego małżeńskiego, a następnie może Pani żądać, by przy podziale tego majątku sąd uwzględnił nakłady z Pani majątku osobistego na majątek wspólny (środki ze zbycia Pani mieszkania przeznaczone na budowę domu).

Wniosek o wpisanie do księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem prawnym

Jeżeli obawia się Pani, że mąż może w chwili obecnej zbyć nieruchomość (ma taką możliwość, bo jest wpisany w księgę wieczystą jako jedyny właściciel), to może Pani złożyć wniosek o wpisanie do księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem prawnym. Taki wpis spowoduje, że ewentualny nabywca nieruchomości nie będzie mógł powoływać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, a Pani w przypadku zbycia przez męża nieruchomości będzie mogła żądać uznania takiej czynności prawnej ze nieskuteczną.

 

Sprawa o rozwód z pewnością potrwa długo. Podział majątku wspólnego może nastąpić dopiero po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Jak już wskazałem powyżej, w toku postępowania o podział majątku może Pani żądać ustalenia przez sąd, iż nieruchomość stanowi składnik majątku wspólnego oraz rozliczenia nakładów z Pani majątku osobistego na majątek wspólny.

Pozew o ustalenie czy nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego małżeńskiego

Jeżeli nie chce Pani czekać ze sprawą ustalenia czy nieruchomość wchodzi w skład majątku wspólnego małżeńskiego, czy też w skład majątku osobistego męża, to powinna Pani już teraz wystąpić do sądu o ustalenie, że nieruchomość stanowi składnik majątku wspólnego małżeńskiego lub o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

 

Ewentualny pozew w tej sprawie należy opłacić. Opłata od pozwu o ustalenie, jak i od pozwu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wynosi 5% wartości przedmiotu sporu. Wartość przedmiotu sporu w tych sprawach będzie równa wartości nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania.

 

Jeżeli nie jest Pani w stanie ponieść tych kosztów, może Pani wystąpić do sądu o zwolnienie Pani z opłaty. Jeśli sąd uzna, że Pani sytuacja majątkowa, rodzinna powoduje, że nie jest Pani w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania i utrzymania Pani rodziny, to wówczas zwolni Panią z kosztów.

 

Jeżeli nie uzyska Pani zwolnienia i opłaci Pani pozew, to w przypadku uwzględnienia Pani powództwa sąd nakaże stronie przeciwnej (mężowi) zwrot poniesionych przez Panią kosztów. Od zasady, zgodnie z którą strona przegrywająca proces ponosi koszty postępowania strony przeciwnej, sąd może odstąpić wyłącznie w szczególnych i wyjątkowych okolicznościach.

 

Gdyby chciała Pani poczekać ze sprawą do rozwodu i z wnioskiem o ustalenie, że nieruchomość stanowi składnik majątku wspólnego, do sprawy o podział majątku wspólnego (opłata od wniosku to 1000 zł), to warto chociaż wystąpić z wnioskiem o wpis do księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności jej treści z rzeczywistym stanem prawnym (opłata 60 zł).

 

Jeżeli okazałoby się, że nieruchomość stanowi składnik majątku osobistego Pani męża, będzie mogła Pani żądać zwrotu nakładów z Pani majątku osobistego na majątek osobisty męża. Postępowanie to nie będzie się toczyło na postawie art. 45 Kodeksu rodzinnego, a na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Art. 45 Kodeksu rodzinnego dotyczy bowiem wyłącznie nakładów z majątku wspólnego małżeńskiego na majątek osobisty jednego z małżonków oraz nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 plus 5 =

»Podobne materiały

Wykreślenie ostrzeżenia z księgi wieczystej

Czy możliwe jest wykreślenie ostrzeżenia z księgi wieczystej po uchyleniu art. 722 Kodeksu postępowania cywilnego, który uprawniał komorników do dokonywania takich wpisów? Czy mogę złożyć do sądu wniosek o wykreślenie? Co powinien zawierać taki wniosek?

 

Zajęcie komornicze w księdze wieczystej jednego z współwłaścicieli nieruchomości

W ubiegłym roku po mamie i wujku odziedziczyłem kilka działek w górach. Oprócz mnie współwłaścicielami nieruchomości jest kilkoro krewnych. Ostatnio chcieliśmy sprzedać jedną z działek, lecz notariusz stwierdził, że to niemożliwe, ponieważ w księdze wieczystej (założonej na wszystkie działki) jest z

 

Czy sąsiad ma prawo żądać zwrotu części poniesionych kosztów na remont drogi?

Droga ma pięciu właścicieli. Jeden z nich, bez poinformowania i zgody reszty, przeprowadził remont drogi. Kilka miesięcy później ja i jeszcze jeden ze współwłaścicieli otrzymaliśmy pismo z kancelarii radcy prawnego o zapłacenie części udziału poniesionych przez sąsiada kosztów remontu. Mam zapłacić

 

Szansa na odroczenie wykonania kary

Miałem sprawę w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej. Wnioskowałem o odstąpienie od wykonania tej kary, ze względu na to że jestem jedynym żywicielem rodziny, mam na utrzymaniu niepracującą żonę i przewlekle chorego syna. Ponadto spłacam zadłużenie u komo

 

Udostępnienie nagich zdjęć koleżanki przez nieletniego

Mamy poważny problem z 13-letnim synem, który udostępnił nagie zdjęcia swojej koleżanki. Mówi, że zrobił to z zemsty, bo wcześniej ona zrobiła to samo jemu. Co grozi synowi oraz nam, rodzicom? Jak rozmawiać z rodzicami tej dziewczynki?

 

Ksero odpisu aktu notarialnego przy zakupie mieszkania

Kupuję mieszkanie na rynku wtórnym – pełna własność. Sprzedający ma tylko ksero (słabej jakości, np. nie widać dobrze pieczątek) wypisu aktu notarialnego. Notariusz stwierdził, że nie jest mu potrzebny oryginał odpisu, a ksero wystarczy. Czy jako kupujący czymś ryzykuję, gdyby np. na tym ksero

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »