Egzekucja komornicza z emerytury i wynagrodzenia za pracę

Czy komornik może zająć emeryturę i wynagrodzenie za pracę jednocześnie?

Tak. Sam fakt, że dłużnik pobiera emeryturę i jednocześnie pracuje na podstawie umowy o pracę, nie blokuje egzekucji z obu źródeł. Komornik może skierować zajęcie zarówno do ZUS, jak i do pracodawcy. Nie oznacza to jednak, że może dowolnie zabrać całe dodatkowe wynagrodzenie tylko dlatego, że dłużnik ma jeszcze emeryturę.

Przy długach innych niż alimenty zasadą jest oddzielne stosowanie ograniczeń właściwych dla danego świadczenia. Emerytura podlega ochronie wynikającej z ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a wynagrodzenie za pracę ochronie wynikającej z Kodeksu pracy. ZUS i pracodawca powinni więc obliczać potrącenia według własnych reguł, a nie w taki sposób, aby jedno świadczenie „kasowało” ochronę drugiego.

Inaczej trzeba oceniać egzekucję alimentów. Przy alimentach przepisy przewidują wyższe limity potrąceń, a orzecznictwo dopuszcza szersze uwzględnianie kilku źródeł utrzymania dłużnika. Dlatego w sprawach alimentacyjnych zawsze trzeba sprawdzić treść zajęcia, rodzaj należności i to, jak organ egzekucyjny obliczył potrącenie.

Ile komornik może potrącić z emerytury w 2026 r.?

Potrącenia z emerytury i renty są limitowane. Najpierw ze świadczenia odlicza się należności publicznoprawne, a dopiero potem wykonuje potrącenia lub egzekucję. Dla dłużnika najważniejsze są dwa ograniczenia: maksymalny procent potrącenia oraz kwota wolna, którą trzeba pozostawić.

W 2026 r. przy świadczeniach emerytalno-rentowych podstawowe limity są następujące:

• do 60% świadczenia – przy należnościach alimentacyjnych egzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego,
• do 50% świadczenia – przy należnościach związanych z odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub pielęgnacyjno-opiekuńczym,
• do 25% świadczenia – przy innych egzekwowanych należnościach, np. długach z pożyczek, kredytów, faktur czy wyroków cywilnych.

Od 1 marca 2026 r. kwoty wolne od potrąceń z emerytur i rent wynoszą m.in. 849,42 zł przy należnościach alimentacyjnych, 1401,57 zł przy innych należnościach egzekwowanych oraz 339,76 zł przy opłatach za pobyt w DPS, ZOL lub ZPO. Kwoty te są waloryzowane, dlatego przy starszych sprawach trzeba zawsze sprawdzić aktualny okres potrąceń.

Jeżeli dług nie jest alimentacyjny, komornik ani ZUS nie mogą potrącić całej emerytury. Nawet gdy zadłużenie jest wysokie, trzeba stosować zarówno limit procentowy, jak i aktualną kwotę wolną. Podobne znaczenie ma rodzaj świadczenia – inne reguły mogą dotyczyć np. emerytury, renty, świadczenia przedemerytalnego albo dodatków, które w określonych przypadkach w ogóle nie podlegają potrąceniom.

Ile komornik może potrącić z wynagrodzenia za pracę?

Wynagrodzenie za pracę jest chronione przez Kodeks pracy. Przy egzekucji świadczeń innych niż alimentacyjne potrącenia mogą co do zasady sięgać do połowy wynagrodzenia, ale pracownikowi zatrudnionemu na pełny etat trzeba zostawić kwotę wolną odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę po odliczeniu składek, podatku oraz wpłat do PPK, jeżeli pracownik ich dokonuje.

Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto. Nie oznacza to jednej sztywnej kwoty netto dla każdego pracownika, bo na wypłatę wpływają m.in. koszty uzyskania przychodu, PIT-2, PPK i inne elementy rozliczenia. Przy niepełnym etacie kwota wolna zmniejsza się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

Przy alimentach ochrona wynagrodzenia jest znacznie słabsza. Z pensji można potrącić do 3/5 wynagrodzenia, a kwota odpowiadająca minimalnemu wynagrodzeniu nie chroni pracownika tak jak przy długach niealimentacyjnych. Dodatkowe składniki, takie jak nagrody z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne czy udział w zysku, mogą przy alimentach podlegać egzekucji na szczególnych zasadach.

Jeżeli dłużnik ma kilka umów o pracę, art. 835 Kodeksu postępowania cywilnego nakazuje uwzględniać dochody z kilku źródeł przy ustalaniu podstawy obliczenia. W praktyce oznacza to, że przy kilku wynagrodzeniach pracowniczych ochrona nie zawsze będzie liczona tak, jakby każda pensja była całkowicie odrębna.

Czy emeryturę i pensję można zsumować?

To najważniejszy punkt w sprawach takich jak opisana w pytaniu. Przy długach niealimentacyjnych nie powinno się automatycznie sumować emerytury i wynagrodzenia za pracę po to, aby zająć całe wynagrodzenie tylko dlatego, że dłużnik ma drugie źródło utrzymania. Oba świadczenia mają odrębne podstawy ochrony i odrębne mechanizmy potrąceń.

Art. 835 Kodeksu postępowania cywilnego mówi o dochodach z kilku źródeł, ale nie można odczytywać go w oderwaniu od art. 833 Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu pracy oraz ustawy emerytalnej. W uchwale składu siedmiu sędziów z 8 czerwca 1973 r., sygn. III PZP 7/73, Sąd Najwyższy wskazał, że przy egzekucji innych należności niż alimentacyjne nie można przyjmować takiej wykładni, która prowadziłaby do pozbawienia ochrony świadczeń objętych odrębnymi ograniczeniami.

W praktyce oznacza to, że jeśli komornik egzekwuje zwykły dług cywilny, np. kredyt, pożyczkę albo należność z wyroku, pracodawca powinien stosować limity z Kodeksu pracy do wynagrodzenia, a ZUS limity z ustawy emerytalnej do emerytury. Jeżeli mimo to z dodatkowej pensji potrącana jest całość, warto zażądać pisemnego wyjaśnienia sposobu obliczenia potrąceń.

Co zrobić, jeżeli z pensji potrącane jest zbyt dużo?

W pierwszej kolejności trzeba ustalić, jakiego długu dotyczy egzekucja. Inne zasady obowiązują przy alimentach, inne przy kredycie, pożyczce, kosztach procesu czy niezapłaconej fakturze. Najlepiej poprosić pracodawcę o informację, na podstawie jakiego zajęcia dokonuje potrąceń i jak wylicza kwotę przekazywaną komornikowi.

Następnie warto złożyć do komornika pisemny wniosek o ograniczenie zajęcia lub prawidłowe ustalenie kwoty wolnej. Do wniosku dobrze dołączyć dokumenty potwierdzające wysokość emerytury, wysokość wynagrodzenia, wymiar etatu, paski płacowe oraz informację, czy sprawa dotyczy alimentów. Jeżeli błąd leży po stronie pracodawcy, równolegle trzeba poprosić dział kadr lub księgowość o korektę potrąceń.

Jeżeli komornik odmawia korekty albo dokonuje czynności niezgodnej z przepisami, możliwa jest skarga na czynności komornika. Co do zasady wnosi się ją w terminie tygodnia od dnia dokonania czynności, a gdy strona nie była przy niej obecna i nie została wcześniej zawiadomiona – od dnia zawiadomienia o czynności albo od dnia, w którym dowiedziała się o jej dokonaniu. Termin jest krótki, dlatego nie warto odkładać reakcji.

Zajęcie rachunku bankowego i innych składników majątku

Osobnym problemem jest zajęcie rachunku bankowego. Pieniądze, które trafią z emerytury lub pensji na konto, mogą zostać objęte zajęciem rachunku, choć przepisy przewidują także ochronę środków na rachunku bankowym. W praktyce warto szybko poinformować komornika, że na konto wpływają środki już częściowo potrącone przez ZUS lub pracodawcę, i przedstawić wyciągi potwierdzające źródło wpływów.

Szczególnej ostrożności wymagają rachunki wspólne, konta używane przez kilka osób oraz sytuacje, w których dłużnik jest tylko pełnomocnikiem do rachunku. Samo pełnomocnictwo nie oznacza jeszcze, że środki na rachunku należą do pełnomocnika, ale w praktyce blokada konta może wymagać szybkiego wyjaśnienia sprawy z bankiem i komornikiem.

Egzekucja z emerytury i pensji nie wyklucza też egzekucji z innych składników majątku, jeżeli pozwala na to tytuł wykonawczy i wniosek wierzyciela. W określonych sprawach egzekucja może więc objąć również ruchomości, wierzytelności, rachunki bankowe albo nieruchomość.

FAQ

Czy komornik może zająć jednocześnie emeryturę i wynagrodzenie?

Tak. Komornik może skierować egzekucję do ZUS i do pracodawcy. Muszą jednak zostać zachowane odrębne limity potrąceń dla emerytury i dla wynagrodzenia, chyba że przepisy szczególne przewidują dalej idące potrącenia, np. przy alimentach.

Czy komornik może zabrać całą pensję z umowy o pracę?

Przy zwykłych długach niealimentacyjnych co do zasady nie. Pracownikowi zatrudnionemu na pełny etat trzeba pozostawić kwotę wolną odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu netto. Przy niepełnym etacie kwota wolna jest proporcjonalnie niższa.

Czy minimalne wynagrodzenie zawsze jest wolne od zajęcia?

Nie zawsze. Ochrona minimalnego wynagrodzenia dotyczy przede wszystkim egzekucji należności innych niż alimentacyjne. Przy alimentach można potrącić do 3/5 wynagrodzenia i nie stosuje się tej samej kwoty wolnej co przy zwykłych długach.

Czy emerytura i wynagrodzenie sumują się przy egzekucji?

Przy długach niealimentacyjnych co do zasady nie powinno się automatycznie sumować emerytury i pensji w celu pozbawienia dłużnika ochrony. Inaczej może być przy alimentach oraz przy kilku źródłach tego samego rodzaju, np. kilku wynagrodzeniach za pracę.

Co zrobić, gdy pracodawca potrąca zbyt dużo?

Trzeba poprosić pracodawcę o wyliczenie potrącenia i sprawdzić, czy uwzględniono rodzaj długu, wymiar etatu oraz kwotę wolną. Następnie można złożyć do komornika wniosek o korektę zajęcia, a w razie potrzeby skargę na czynność komornika.

Czy pieniądze pozostawione przez ZUS lub pracodawcę mogą zostać zablokowane na koncie?

Może się tak zdarzyć przy równoległym zajęciu rachunku bankowego. Wtedy należy wykazać komornikowi źródło wpływów i wnioskować o zwolnienie środków, które powinny korzystać z ochrony albo zostały już pomniejszone o potrącenie.

Podsumowanie

Komornik może prowadzić egzekucję równolegle z emerytury i z wynagrodzenia, ale nie oznacza to dowolności w potrąceniach. Przy zwykłych długach trzeba osobno stosować limity dotyczące emerytury i osobno limity wynikające z Kodeksu pracy. Zajęcie całej dodatkowej pensji pracownika tylko dlatego, że pobiera on emeryturę, powinno budzić wątpliwości, jeżeli egzekucja nie dotyczy alimentów.

Najbezpieczniej sprawdzić trzy elementy: rodzaj egzekwowanej należności, wysokość emerytury i wynagrodzenia oraz sposób obliczenia potrąceń przez ZUS i pracodawcę. Dopiero wtedy można ocenić, czy zajęcie jest prawidłowe, czy należy domagać się jego ograniczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 833, art. 835 i art. 767 – tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 87 i art. 87¹ – tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 139–141 – tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Informacja ZUS „Potrącenia i egzekucje z emerytur i rent” – aktualne limity i kwoty wolne od 1 marca 2026 r..
• Informacja Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o minimalnym wynagrodzeniu za pracę – minimalne wynagrodzenie od 1 stycznia 2026 r..
• Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 8 czerwca 1973 r., sygn. III PZP 7/73, OSNCP 1973, nr 11, poz. 187.