Upadłość konsumencka a trwała niezdolność do spłaty, którą drogę wybrać?

Plan spłaty wierzycieli – szansa na oddłużenie krok po kroku

Zasadnicza różnica między rozważanymi wariantami polega na tym, że w przypadku pierwszego z nich sąd ustala plan spłaty, określając wysokość rat i okres ich regulowania, po którym następuje umorzenie pozostałej części zobowiązań. Zgodnie z przepisami, maksymalny czas trwania planu spłaty wynosi 36 miesięcy, co oznacza, że po tym okresie upadły zostaje całkowicie zwolniony z pozostałych zobowiązań. Jeśli sąd stwierdzi, że upadły przyczynił się do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie bądź wskutek rażącego niedbalstwa, okres ten może zostać wydłużony do maksymalnie 84 miesięcy. Decyzja sądu w tej kwestii uwzględnia okoliczności powstania zadłużenia oraz postawę upadłego w trakcie postępowania upadłościowego. Istotnym elementem procedury jest również obowiązek rzetelnego wykonywania planu spłaty, gdyż niewypełnienie zobowiązań może prowadzić do jego modyfikacji lub nawet uchylenia przez sąd.

Umorzenie zobowiązań bez planu spłaty – kiedy jest możliwe?

Wariant drugi przewiduje natomiast całkowite umorzenie zobowiązań bez konieczności spłaty, lecz tylko w sytuacji, gdy upadły jest trwale niezdolny do ich regulowania. Trwała niezdolność do spłaty oznacza stan, w którym nie istnieją realne możliwości poprawy sytuacji finansowej dłużnika w dającej się przewidzieć przyszłości, a jego stan zdrowia, wiek lub inne istotne okoliczności wykluczają możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Kluczowym elementem jest tu wykazanie tej okoliczności za pomocą kompleksowej dokumentacji medycznej, obejmującej szczegółowe zaświadczenia lekarskie, wyniki badań diagnostycznych oraz opinię biegłych, które jednoznacznie potwierdzają nieodwracalność ograniczeń zdrowotnych uniemożliwiających uzyskiwanie dochodu. Istotne będzie również przedstawienie historii zatrudnienia lub jej braku w ostatnich latach, co może dowodzić długotrwałej niezdolności do pracy i braku perspektyw na jej podjęcie. W przypadku, gdy dłużnik otrzymuje świadczenia z tytułu niezdolności do pracy, ich wysokość oraz charakter mogą stanowić dodatkowy argument potwierdzający brak zdolności do regulowania zobowiązań. Dodatkowo, sąd może rozważyć sytuację majątkową upadłego, jego zobowiązania wobec osób trzecich oraz ewentualne koszty leczenia, które mogą stanowić istotną przeszkodę w możliwości jakiejkolwiek spłaty.

Rola wierzycieli i ich możliwe sprzeciwy

Wierzyciele mogą wnieść sprzeciw zarówno wobec ustalonego planu spłaty, jeżeli uznają go za nieodpowiedni, jak i wobec całkowitego umorzenia zobowiązań, podnosząc zarzut braku przesłanek do jego zastosowania. W przypadku planu spłaty wierzyciele mogą argumentować, że zaproponowane warunki są niewystarczające do zaspokojenia ich roszczeń lub że upadły posiada inne źródła dochodu, które nie zostały uwzględnione. Natomiast w sytuacji umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty, wierzyciele mogą wykazywać, że niezdolność do spłaty nie ma charakteru trwałego lub że istnieją inne środki mogące posłużyć do częściowego zaspokojenia wierzycieli, np. majątek upadłego. Ostateczna decyzja należy jednak do sądu, który kieruje się sytuacją majątkową upadłego, oceną jego zdolności zarobkowych oraz zasadą rzetelności i uczciwości wobec wierzycieli. Sąd może również uwzględnić dotychczasowe postępowanie upadłego, w tym jego starania o poprawę sytuacji finansowej oraz zgodność działań z obowiązującym prawem.

Obowiązki dłużnika w trakcie postępowania

Obowiązki upadłego w trakcie procedury zależą od wybranego wariantu. W przypadku planu spłaty konieczne będzie regularne regulowanie należności w terminach określonych przez sąd, a także rzetelne informowanie organów sądowych o wszelkich zmianach w sytuacji majątkowej. Upadły może być zobowiązany do przedstawiania sądowi cyklicznych sprawozdań finansowych, wykazujących jego dochody, wydatki oraz inne zobowiązania. Brak realizacji zobowiązań może skutkować zmianą warunków spłaty, wydłużeniem okresu obowiązywania planu lub nawet jego uchyleniem. W sytuacji umorzenia zobowiązań bez planu spłaty wymagane będzie udowodnienie trwałej niezdolności do spłaty poprzez dostarczenie odpowiedniej dokumentacji medycznej, decyzji organów rentowych lub innych dowodów potwierdzających brak zdolności do podjęcia pracy. Ponadto, w przypadku poprawy sytuacji finansowej upadłego sąd może zainicjować procedurę kontrolną, która mogłaby skutkować odwieszeniem zobowiązań i koniecznością ich częściowego uregulowania. Powinien Pan być świadomy, że sąd może nałożyć na niego obowiązek zgłaszania wszelkich istotnych zmian w sytuacji finansowej oraz przedkładania dodatkowych dokumentów na wezwanie.

Co, jeśli sąd odrzuci wniosek?

Odrzucenie wniosku o plan spłaty lub umorzenie zobowiązań powoduje konieczność dalszego postępowania upadłościowego, a w niektórych przypadkach może skutkować brakiem możliwości ponownego złożenia takiego wniosku w określonym czasie. Sąd może uznać, że brak jest przesłanek do zatwierdzenia planu spłaty lub całkowitego umorzenia długów, co oznacza konieczność dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego, w tym likwidacji majątku upadłego. W określonych sytuacjach upadły może ponownie wystąpić z wnioskiem o umorzenie zobowiązań bez planu spłaty, zwłaszcza gdy nastąpi pogorszenie jego stanu zdrowia, które uniemożliwia podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Kluczowe w tym zakresie będzie dostarczenie nowych dowodów potwierdzających trwałą niezdolność do pracy oraz brak perspektyw na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto sąd może uwzględnić inne istotne okoliczności, takie jak całkowita utrata źródeł dochodu, wzrost kosztów leczenia czy zmiana sytuacji rodzinnej upadłego, które mogą wpłynąć na ponowną ocenę jego zdolności do spłaty zobowiązań.

Najkorzystniejsze rozwiązanie w obecnej sytuacji

Mając na uwadze Pana sytuację zdrowotną i finansową, najkorzystniejszym rozwiązaniem wydaje się wnioskowanie o umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłaty. Kluczowym elementem skutecznego złożenia takiego wniosku będzie dostarczenie sądowi kompleksowej dokumentacji medycznej, potwierdzającej trwałą niezdolność do pracy oraz brak perspektyw na zmianę tej sytuacji w przyszłości. W tym celu istotne będzie przedstawienie pełnej historii leczenia, orzeczeń lekarskich o niezdolności do pracy, decyzji organów rentowych oraz ewentualnych opinii biegłych, które jednoznacznie potwierdzą brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek działalności zarobkowej. Dodatkowo, należy wykazać, że nie posiada Pan realnych możliwości finansowych do regulowania jakichkolwiek zobowiązań, w tym przedstawić szczegółową analizę swoich dochodów, kosztów utrzymania oraz ewentualnych świadczeń socjalnych. Argumentacja powinna opierać się nie tylko na aktualnym stanie zdrowia, ale również na długoterminowej perspektywie, w tym prognozach medycznych dotyczących zdolności do podjęcia pracy w przyszłości oraz ewentualnych kosztach leczenia i rehabilitacji. Ważnym elementem wniosku będzie także wykazanie, że Pana sytuacja finansowa nie ulegnie poprawie, a Pański majątek nie pozwala na jakiekolwiek zaspokojenie wierzycieli. Prawidłowo przygotowany wniosek, poparty solidnymi dowodami oraz szczegółową argumentacją, zwiększa szanse na jego pozytywne rozpatrzenie przez sąd i zakończenie postępowania upadłościowego w najkorzystniejszy dla Pana sposób.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535
2. Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim - Dz.U. 2011 nr 126 poz. 715
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93