Darowizna pieniędzy z zagranicy od osoby obcej a podatek

Darowizna pieniędzy z zagranicy – kiedy podlega podatkowi w Polsce?

Otrzymanie darowizny pieniężnej nie jest co do zasady przychodem rozliczanym w PIT. Jest to nabycie nieodpłatne, które należy oceniać przede wszystkim na gruncie ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zgodnie z art. 2 tej ustawy nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą lub praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi w Polsce, jeżeli w chwili zawarcia umowy darowizny nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W praktyce oznacza to, że jeżeli osoba mieszkająca na stałe w Polsce albo mająca obywatelstwo polskie otrzyma pieniądze od osoby z USA, Kanady, Wielkiej Brytanii, Niemiec czy innego państwa, to taka darowizna może wymagać zgłoszenia w polskim urzędzie skarbowym. Nie zmienia tego sam fakt, że pieniądze najpierw wpłynęły na konto prowadzone w zagranicznym banku.

Inaczej może być wtedy, gdy ani obdarowany, ani darczyńca nie mają związku z Polską wskazanego w ustawie, a środki lub prawa majątkowe są wykonywane za granicą. Taki przypadek trzeba jednak analizować bardzo ostrożnie, bo znaczenie ma obywatelstwo, miejsce stałego pobytu, lokalizacja rachunku i charakter przekazywanego prawa majątkowego.

Osoba niespokrewniona a III grupa podatkowa

Jeżeli darczyńca jest osobą zupełnie obcą albo osobą niespokrewnioną w sposób mieszczący się w I lub II grupie podatkowej, obdarowany co do zasady należy do III grupy podatkowej. Właśnie ta grupa obejmuje pozostałych nabywców, czyli m.in. osoby spoza rodziny.

Aktualna kwota wolna dla III grupy podatkowej wynosi 5733 zł. Do limitu bierze się pod uwagę nabycia od tej samej osoby w roku ostatniej darowizny oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Jeżeli łączna wartość darowizn od tej samej osoby nie przekroczy kwoty wolnej, zeznania SD-3 co do zasady nie składa się.

Przy większych kwotach trzeba liczyć się z podatkiem według skali dla III grupy podatkowej. Jeżeli nadwyżka ponad kwotę wolną wynosi:

• do 11 833 zł – podatek wynosi 12% tej nadwyżki,
• powyżej 11 833 zł do 23 665 zł – podatek wynosi 1420 zł i 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł,
• powyżej 23 665 zł – podatek wynosi 3313,20 zł i 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł.

Podobne zasady mają znaczenie przy innych przesunięciach majątkowych od osób spoza najbliższej rodziny, np. gdy rozważana jest darowizna od osoby niespokrewnionej albo przeniesienie majątku na osobę obcą. W takich sytuacjach warto sprawdzić, jak działa III grupa podatkowa i jakie skutki podatkowe może wywołać taka czynność.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy przy przelewie z zagranicy?

Jeżeli darowizna pieniędzy nie jest dokonywana w formie aktu notarialnego, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Przy przelewie bankowym za moment otrzymania darowizny należy przyjąć zasadniczo dzień, w którym środki zostały zaksięgowane na rachunku obdarowanego.

Jeżeli więc darczyńca przelewa pieniądze na zagraniczne konto obdarowanego, np. na konto w USA, obowiązek podatkowy powstaje już przy wpływie pieniędzy na to konto. Późniejsze przelewanie własnych środków z konta zagranicznego na konto w Polsce nie jest kolejną darowizną i nie powoduje ponownego podatku od spadków i darowizn.

Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli darczyńca przekazał jedną darowiznę, a obdarowany później przenosi pieniądze między własnymi rachunkami, podatek rozlicza się raz. Jeżeli natomiast darczyńca przekazuje pieniądze w kilku transzach, każda transza może oznaczać odrębny moment powstania obowiązku podatkowego, a wartości od tej samej osoby należy sumować.

Darowizna w dolarach – jak przeliczyć ją na złote?

Zeznanie SD-3 składa się w złotych polskich. Także podatek zostanie określony w złotych, nawet jeśli darowizna została przekazana w dolarach, euro, funtach albo innej walucie.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn wskazuje, że podstawą opodatkowania jest czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych ustalona według stanu z dnia nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. W przypadku waluty obcej w praktyce przyjmuje się średni kurs NBP z dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli przy przelewie bankowym z dnia uznania rachunku obdarowanego. Jeżeli dla tego dnia nie ma opublikowanej tabeli kursów, należy posłużyć się ostatnim dostępnym średnim kursem NBP.

Przykładowo, jeżeli darowizna po przeliczeniu wynosi 50 000 zł, to przy III grupie podatkowej podstawą opodatkowania jest nadwyżka ponad 5733 zł, czyli 44 267 zł. Ponieważ nadwyżka przekracza 23 665 zł, podatek według skali wynosi 3313,20 zł plus 20% od kwoty 20 602 zł, czyli około 7434 zł po zaokrągleniu. Ostateczną kwotę podatku określa jednak urząd skarbowy w decyzji.

Jak zgłosić darowiznę od osoby obcej?

Jeżeli darowizna od osoby obcej przekracza kwotę wolną, obdarowany powinien złożyć zeznanie SD-3 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Termin wynosi miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli najczęściej od dnia otrzymania pieniędzy.

W przypadku darowizny pieniężnej z zagranicy właściwy będzie zasadniczo urząd skarbowy według miejsca zamieszkania obdarowanego w dniu powstania obowiązku podatkowego. Formularz można złożyć elektronicznie, pocztą albo bezpośrednio w urzędzie.

Do zeznania warto przygotować dokumenty potwierdzające darowiznę: umowę darowizny, potwierdzenie przelewu, wyciąg z rachunku zagranicznego, dane darczyńcy, informację o walucie oraz wyliczenie wartości w złotych według przyjętego kursu. Darczyńca co do zasady nie składa w Polsce SD-3 za obdarowanego.

Podatku nie wpłaca się samodzielnie razem z formularzem SD-3. Urząd skarbowy wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku, a obdarowany powinien zapłacić podatek w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji.

Czy trzeba płacić podatek w USA albo innym państwie?

Polski urząd skarbowy rozlicza polski podatek od spadków i darowizn. To, czy darczyńca albo obdarowany mają dodatkowe obowiązki w USA lub w innym państwie, zależy od prawa tego państwa, statusu podatkowego stron, źródła środków i lokalnych przepisów. W sprawach amerykańskich podatek od darowizn może dotyczyć przede wszystkim darczyńcy, ale wymaga to osobnej analizy według prawa USA.

Dlatego polskie rozliczenie SD-3 nie powinno być traktowane jako potwierdzenie, że za granicą nie ma żadnych obowiązków formalnych. Przy dużych darowiznach międzynarodowych warto zachować pełną dokumentację pochodzenia pieniędzy i rozważyć konsultację także z doradcą znającym prawo państwa darczyńcy.

FAQ

Czy darowizna z zagranicy zawsze podlega podatkowi w Polsce?

Nie zawsze. Podlega polskiemu podatkowi m.in. wtedy, gdy w chwili zawarcia umowy darowizny obdarowany był obywatelem polskim albo miał stałe miejsce pobytu w Polsce. Jeżeli sprawa nie ma takiego związku z Polską, trzeba sprawdzić dokładny stan faktyczny.

Czy przelew z mojego konta w USA na moje konto w Polsce jest kolejną darowizną?

Nie, jeśli pieniądze były już wcześniej skutecznie przekazane Tobie przez darczyńcę. Przeniesienie własnych pieniędzy między własnymi rachunkami nie jest nową darowizną. Podatek ocenia się przy pierwotnym otrzymaniu środków od darczyńcy.

Jaki formularz składa się przy darowiźnie od osoby obcej?

Przy darowiźnie od osoby obcej składa się formularz SD-3, jeżeli wartość nabycia przekracza kwotę wolną. Formularz SD-Z2 dotyczy zwolnienia dla najbliższej rodziny, a nie darowizny od osoby niespokrewnionej.

Ile czasu jest na zgłoszenie darowizny od osoby niespokrewnionej?

Termin na złożenie SD-3 wynosi miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy zwykłym przelewie pieniężnym będzie to najczęściej dzień wpływu środków na rachunek obdarowanego.

Czy podatek od darowizny w dolarach płaci się w dolarach?

Nie. W Polsce wartość darowizny wykazuje się w złotych i podatek również jest określany w złotych. Kwotę w walucie obcej należy przeliczyć na PLN według właściwego kursu, najczęściej średniego kursu NBP z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Czy darczyńca z USA musi składać dokumenty w polskim urzędzie skarbowym?

Co do zasady polski obowiązek złożenia SD-3 ciąży na obdarowanym. Darczyńca może natomiast mieć własne obowiązki według prawa państwa, w którym mieszka lub którego jest podatnikiem, dlatego zagraniczne skutki darowizny trzeba sprawdzić osobno.

Podsumowanie

Darowizna pieniędzy z zagranicy od osoby obcej może być w Polsce opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn. Dla polskiego rozliczenia najważniejsze są: status obdarowanego w chwili darowizny, dzień wpływu pieniędzy, wartość po przeliczeniu na złote, grupa podatkowa oraz terminowe złożenie SD-3.

Jeżeli darowizna wpłynęła najpierw na zagraniczne konto obdarowanego, późniejsze przelanie tych samych pieniędzy na polskie konto nie powinno być traktowane jako kolejna darowizna. Nie zwalnia to jednak z obowiązku prawidłowego zgłoszenia pierwotnej darowizny, jeśli przekroczono kwotę wolną.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w szczególności art. 1, art. 2, art. 5, art. 6, art. 7, art. 9, art. 14, art. 15 i art. 17a.
• Serwis podatki.gov.pl: „Podatek od spadków i darowizn – informacje podstawowe”, https://www.podatki.gov.pl/podatki-osobiste/sd/informacje-podstawowe
• Serwis podatki.gov.pl: „Podatek od spadków i darowizn – stawki i limity”, https://www.podatki.gov.pl/podatki-osobiste/sd/stawki-i-limity
• Portal gov.pl: „Złóż zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych (formularz podatkowy SD-3)”, https://www.gov.pl/web/gov/zloz-zeznanie-podatkowe-o-nabyciu-rzeczy-lub-praw-majatkowych-formularz-podatkowy-sd-3
• Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 9 maja 2024 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.59.2024.1.JKU.