Umowa na okres próbny a zwolnienie lekarskie

Stan prawny: 14 czerwca 2026 r.

Czy zwolnienie lekarskie przedłuża umowę na okres próbny?

Co do zasady nie. Umowa o pracę na okres próbny kończy się z upływem terminu, na jaki została zawarta, także wtedy, gdy pracownik w tym dniu przebywa na zwolnieniu lekarskim. Sama niezdolność do pracy nie powoduje automatycznego przedłużenia umowy i nie blokuje jej zakończenia z nadejściem ustalonej daty.

Inaczej należy ocenić sytuacje szczególne. Najważniejszy wyjątek dotyczy pracownicy w ciąży. Jeżeli umowa na okres próbny przekraczający 1 miesiąc miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady ulega przedłużeniu do dnia porodu. Ten mechanizm nie działa jednak przy umowie na okres próbny nieprzekraczający 1 miesiąca.

Jeżeli więc pracownik zachorował przed końcem 3-miesięcznej umowy próbnej, a umowa nie została przedłużona ani nie ma zastosowania szczególna ochrona, stosunek pracy ustaje w ostatnim dniu wskazanym w umowie. Od następnego dnia pracownik nie jest już zatrudniony, ale może mieć prawo do świadczeń chorobowych z ZUS.

Kiedy pracodawca powinien wydać świadectwo pracy?

Po rozwiązaniu albo wygaśnięciu stosunku pracy pracodawca ma obowiązek wydać świadectwo pracy w dniu ustania zatrudnienia, jeżeli nie zamierza nawiązać z pracownikiem kolejnego stosunku pracy w ciągu 7 dni. Jeżeli z obiektywnych przyczyn nie może wydać dokumentu w tym dniu, powinien w ciągu 7 dni przesłać go pocztą albo doręczyć w inny sposób.

Wydania świadectwa pracy nie wolno uzależniać od wcześniejszego rozliczenia się pracownika, zwrotu sprzętu, podpisania dokumentów czy zakończenia zwolnienia lekarskiego. Pracownik może być na L4 i nadal powinien otrzymać świadectwo pracy po ustaniu zatrudnienia.

Jeżeli pracodawca zawiera z tym samym pracownikiem kolejną umowę w ciągu 7 dni, świadectwo pracy za poprzedni okres wydaje tylko na wniosek pracownika, złożony papierowo albo elektronicznie. W takim przypadku pracodawca ma 7 dni na wydanie dokumentu od dnia złożenia wniosku.

Gdy świadectwo pracy zawiera błędy, pracownik może w ciągu 14 dni od jego otrzymania wystąpić do pracodawcy o sprostowanie. W razie odmowy lub braku reakcji można skierować sprawę do sądu pracy. Za niewydanie świadectwa pracy w terminie pracodawcy grozi grzywna, a pracownik może dochodzić odszkodowania, jeżeli poniósł szkodę z powodu braku dokumentu.

Komu przysługuje zasiłek chorobowy?

Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Przy umowie o pracę pracownik podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo.

W czasie trwania zatrudnienia pracownik zwykle najpierw otrzymuje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy za 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a pracownik, który ukończył 50 lat, za 14 dni. Po tym okresie przysługuje zasiłek chorobowy. W praktyce to, czy wypłaca go pracodawca, czy ZUS, zależy m.in. od liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego przez płatnika.

Jeżeli niezdolność do pracy powstała jeszcze w czasie zatrudnienia i trwa bez przerwy po zakończeniu umowy, zasiłek za okres po ustaniu zatrudnienia wypłaca ZUS, o ile nie występują okoliczności wyłączające prawo do świadczenia. Dla osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę znaczenie ma także tzw. okres wyczekiwania, który przy obowiązkowym ubezpieczeniu chorobowym wynosi co do zasady 30 dni.

Przy długiej chorobie trzeba pamiętać nie tylko o zasiłku, ale również o formalnościach związanych z powrotem do aktywności zawodowej. W praktyce po dłuższej niezdolności do pracy istotne mogą być także badania kontrolne po L4, zwłaszcza gdy pracownik wraca do tego samego albo nowego pracodawcy po zwolnieniu trwającym ponad 30 dni.

Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia

Jeżeli choroba rozpoczęła się jeszcze podczas umowy o pracę i zwolnienie trwa nieprzerwanie po jej zakończeniu, podstawowa zasada jest korzystna dla pracownika: samo ustanie zatrudnienia nie odbiera prawa do dalszego zasiłku chorobowego. Świadczenie przejmuje wtedy ZUS.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy niezdolność do pracy powstała dopiero po ustaniu zatrudnienia. Wtedy zasiłek chorobowy przysługuje tylko wtedy, gdy niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

• nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, albo
• nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania ubezpieczenia, jeżeli chodzi o chorobę zakaźną o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo inną chorobę, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

W opisanej w pytaniu sytuacji choroba zaczęła się jeszcze przed końcem umowy próbnej. Dlatego kluczowe jest zachowanie ciągłości zwolnienia, złożenie dokumentów do ZUS i brak przesłanek, które wyłączają prawo do zasiłku po ustaniu zatrudnienia.

Jak długo można pobierać zasiłek po zakończeniu umowy?

Ogólny okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a gdy niezdolność do pracy jest spowodowana gruźlicą albo przypada w trakcie ciąży, 270 dni. Do okresu zasiłkowego wlicza się okresy wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego, a także nieprzerwane okresy niezdolności do pracy oraz poprzednie okresy choroby, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni.

Od 2022 r. obowiązuje ważne ograniczenie: za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy przysługuje standardowo nie dłużej niż przez 91 dni. Ograniczenie to nie dotyczy niezdolności do pracy przypadającej w trakcie ciąży, spowodowanej gruźlicą oraz określonych przypadków dotyczących dawców komórek, tkanek i narządów.

W praktyce oznacza to, że osoba po zakończonej umowie próbnej nie powinna zakładać automatycznie, że ZUS będzie wypłacał zasiłek aż przez 182 dni po ustaniu zatrudnienia. Trzeba sprawdzić, od kiedy trwa choroba, ile dni okresu zasiłkowego zostało już wykorzystanych i czy nie stosuje się limit 91 dni.

Kiedy ZUS może odmówić zasiłku po ustaniu umowy?

Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia nie przysługuje w szczególności wtedy, gdy osoba niezdolna do pracy ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego, ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Zasiłek nie przysługuje także wtedy, gdy ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego.

Prawo do świadczenia może zostać zakwestionowane również wtedy, gdy zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane niezgodnie z jego celem albo gdy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową. ZUS może kontrolować zarówno prawidłowość orzekania o niezdolności do pracy, jak i sposób wykorzystywania zwolnienia.

Jakie dokumenty złożyć do ZUS?

Elektroniczne zwolnienie lekarskie e-ZLA trafia do systemu ZUS, ale to nie oznacza, że ZUS wypłaci zasiłek automatycznie. Osoba ubiegająca się o zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia powinna złożyć wniosek o wypłatę zasiłku, najczęściej na formularzu ZAS-53. Jeżeli pierwsze zwolnienie obejmuje okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, ZUS wymaga również oświadczenia Z-10.

Były pracodawca powinien przekazać do ZUS zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3, które pozwala ustalić prawo do zasiłku i jego podstawę wymiaru. Jeżeli pracodawca nie przesłał Z-3, warto wystąpić do niego pisemnie o niezwłoczne przekazanie formularza, a równolegle skontaktować się z ZUS i ustalić, jakich dokumentów brakuje.

Brak świadectwa pracy nie powinien sam w sobie blokować prawa do zasiłku chorobowego, ale może utrudnić załatwianie innych spraw, np. u kolejnego pracodawcy albo w urzędzie pracy. Dlatego o świadectwo pracy i dokumenty zasiłkowe należy upominać się niezwłocznie i najlepiej w formie, którą da się później udokumentować.

Co zrobić krok po kroku po zakończeniu umowy próbnej na L4?

1. Sprawdź datę zakończenia umowy i zachowaj ciągłość zwolnień lekarskich, jeżeli choroba nadal trwa.
2. Upewnij się, że e-ZLA zostało wystawione prawidłowo i widnieje w systemie ZUS.
3. Złóż do ZUS wniosek o zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia, np. ZAS-53, oraz Z-10, jeżeli jest wymagane.
4. Poproś byłego pracodawcę o przekazanie do ZUS formularza Z-3, jeśli ZUS go nie ma.
5. Zażądaj wydania świadectwa pracy, jeżeli nie zostało doręczone w terminie.
6. Jeżeli pracodawca nadal zwleka, rozważ zawiadomienie PIP lub wystąpienie do sądu pracy z żądaniem wydania świadectwa pracy.

FAQ

Czy umowa na okres próbny przedłuża się przez zwolnienie lekarskie?

Nie, zwykłe zwolnienie lekarskie nie przedłuża umowy na okres próbny. Umowa kończy się w dniu określonym w umowie. Wyjątkiem mogą być szczególne przypadki ochronne, przede wszystkim ciąża przy umowie próbnej przekraczającej 1 miesiąc, gdy spełnione są warunki z Kodeksu pracy.

Kto płaci chorobowe po zakończeniu umowy próbnej?

Za okres po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy wypłaca ZUS. Pracodawca powinien przekazać do ZUS dokumenty potrzebne do ustalenia prawa i wysokości świadczenia, w szczególności formularz ZUS Z-3.

Czy muszę zanieść zwolnienie lekarskie do byłego pracodawcy?

Co do zasady lekarz wystawia e-ZLA elektronicznie i trafia ono do systemu ZUS. Mimo to ZUS nie wypłaca zasiłku automatycznie. Trzeba złożyć wniosek o zasiłek, a przy pierwszym zwolnieniu po ustaniu ubezpieczenia często także oświadczenie Z-10.

Co zrobić, jeśli pracodawca nie wydał świadectwa pracy?

Należy wezwać pracodawcę do wydania świadectwa pracy, najlepiej pisemnie lub mailowo. Jeżeli to nie pomoże, można zawiadomić PIP albo wystąpić do sądu pracy z żądaniem zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa pracy.

Czy brak świadectwa pracy pozbawia prawa do zasiłku chorobowego?

Sam brak świadectwa pracy nie powinien automatycznie pozbawiać prawa do zasiłku, ale może utrudnić załatwienie sprawy. Dla ZUS kluczowe są zwolnienie lekarskie, wniosek o zasiłek, wymagane oświadczenia i dokumenty płatnika składek, zwłaszcza ZUS Z-3.

Jak długo można być na zasiłku po ustaniu zatrudnienia?

Standardowo zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Trzeba jednak uwzględnić cały okres zasiłkowy. Przy ciąży, gruźlicy oraz niektórych przypadkach dotyczących dawców komórek, tkanek i narządów limit 91 dni nie ma zastosowania.

Podsumowanie

Umowa na okres próbny kończy się z upływem terminu, na jaki została zawarta, nawet jeżeli pracownik jest wtedy na zwolnieniu lekarskim. Po zakończeniu umowy pracodawca powinien wydać świadectwo pracy, a dalszy zasiłek chorobowy wypłaca ZUS, jeżeli choroba powstała w czasie ubezpieczenia albo spełnione są warunki dla choroby powstałej po ustaniu zatrudnienia.

Najważniejsze praktyczne działania to: dopilnować ciągłości zwolnienia, złożyć wniosek do ZUS, uzyskać od byłego pracodawcy ZUS Z-3 i zażądać świadectwa pracy. Przy dłuższej chorobie warto też zaplanować formalności związane z dalszym leczeniem, możliwym świadczeniem rehabilitacyjnym oraz powrotem do aktywności zawodowej.

Źródła

• Kodeks pracy, tekst jednolity opublikowany w Dzienniku Ustaw, w szczególności art. 92, art. 97, art. 97¹, art. 99, art. 177.
• Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 4, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 13 i art. 67.
• ZUS: prawo do zasiłku chorobowego i okres przysługiwania.
• ZUS: zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia.
• ZUS: zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3.