Prawo do mieszkania policyjnego po śmierci emeryta Policji

Czy po śmierci emeryta Policji rodzina może zostać w mieszkaniu służbowym?

Mieszkania pozostające w dyspozycji Policji nie są zwykłymi lokalami komunalnymi ani typowymi lokalami wynajmowanymi na podstawie Kodeksu cywilnego. Są związane ze statusem funkcjonariusza, a po zwolnieniu ze służby także ze statusem emeryta lub rencisty policyjnego. Dlatego po śmierci osoby, której lokal przydzielono, sytuację domowników trzeba oceniać przede wszystkim według przepisów ustawy o Policji oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

Sam fakt, że syn mieszkał w lokalu od urodzenia, ponosił koszty utrzymania mieszkania albo był w nim zameldowany, nie oznacza jeszcze, że wstąpił w prawo do lokalu po ojcu. Meldunek potwierdza miejsce pobytu, ale nie daje tytułu prawnego do mieszkania. Decydujące jest to, czy dana osoba należy do kręgu osób, którym przepisy przyznają dalsze prawo do lokalu po zmarłym emerycie policyjnym.

Podstawowe przepisy dotyczące lokali policyjnych

Zgodnie z ustawą o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Przy przydziale lokalu bierze się pod uwagę m.in. członków rodziny pozostających z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym, ale przepisy wskazują ten krąg w sposób ograniczony.

W odniesieniu do emerytów i rencistów policyjnych znaczenie ma ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Przewiduje ona, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby i uprawnieni do emerytury lub renty policyjnej mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji właściwych organów w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Przepisy te są również istotne przy sprawach dotyczących tego, czy możliwy jest wykup mieszkania na własność, jednak samo zajmowanie lokalu po zmarłym funkcjonariuszu nie jest jeszcze prawem własności ani prawem najmu w zwykłym rozumieniu.

Kiedy członek rodziny zachowuje prawo do lokalu po emerycie policyjnym?

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przewiduje szczególną ochronę dla członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, emerycie lub renciście policyjnym. Takim osobom prawo do lokalu przysługuje do czasu przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego, nie krócej jednak niż przez okres posiadania uprawnień do policyjnej renty rodzinnej.

Oznacza to, że najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy osoba mieszkająca w lokalu ma prawo do renty rodzinnej po zmarłym. Nie wystarczy pokrewieństwo ani długoletnie zamieszkiwanie. Jeżeli syn zmarłego emeryta policyjnego ma 55 lat, to co do zasady nie mieści się już w zwykłych granicach wieku przewidzianych dla dzieci uprawnionych do renty rodzinnej. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy stał się całkowicie niezdolny do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo całkowicie niezdolny do pracy w okresie, w którym jako dziecko mógł nabywać prawo do renty rodzinnej.

W praktyce oznacza to, że dorosły, samodzielny syn zmarłego emeryta Policji najczęściej nie uzyska prawa do dalszego zajmowania mieszkania policyjnego tylko na tej podstawie, że mieszkał tam przez kilkadziesiąt lat. Inaczej trzeba oceniać sprawę wtedy, gdy istnieją dokumenty potwierdzające uprawnienie do renty rodzinnej, orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy powstałej w odpowiednim czasie albo wcześniejsze decyzje organów przyznające status osoby uprawnionej.

Czy dorosłemu dziecku przysługuje lokal zastępczy?

Lokal zastępczy w omawianych sprawach nie przysługuje każdej osobie, która mieszkała z emerytem policyjnym. Przepisy wiążą takie uprawnienie przede wszystkim z członkami rodziny uprawnionymi do renty rodzinnej. Jeżeli dorosłe dziecko nie ma prawa do renty rodzinnej i nie ma innego tytułu prawnego do mieszkania, trudno skutecznie domagać się przydziału lokalu zastępczego tylko dlatego, że dana osoba przez wiele lat mieszkała z rodzicem.

Nie wyklucza to jednak obowiązku zbadania konkretnej sytuacji przez właściwy organ. Znaczenie mogą mieć m.in. decyzje o przydziale lokalu, dokumenty dotyczące ojca jako emeryta policyjnego, wcześniejsza korespondencja z komendą, stan zdrowia osoby zajmującej lokal, jej sytuacja dochodowa oraz to, czy spełnia przesłanki szczególnej ochrony przed administracyjnym opróżnieniem lokalu.

Co grozi osobie zajmującej lokal bez tytułu prawnego?

Jeżeli właściwy organ uzna, że osoba zajmuje lokal mieszkalny będący w dyspozycji Policji bez tytułu prawnego, może wydać decyzję o opróżnieniu lokalu. Taka decyzja powinna obejmować osoby zamieszkałe w lokalu. W przypadku lokalu mieszkalnego przepisy przewidują termin opróżnienia nie dłuższy niż 3 miesiące od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Nie jest to więc zwykłe wypowiedzenie najmu przez gminę, lecz szczególna procedura dotycząca lokali pozostających w dyspozycji Policji.

Trzeba odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli osoba nie należy do grup szczególnie chronionych, opróżnienie lokalu może być dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej. Jeżeli natomiast chodzi np. o kobietę w ciąży, małoletniego, osobę z niepełnosprawnością, ubezwłasnowolnionego wraz z opiekunem, osobę obłożnie chorą, emeryta lub rencistę spełniającego kryteria do świadczeń z pomocy społecznej albo bezrobotnego spełniającego takie kryteria, zastosowanie mogą mieć szczególne ograniczenia. Wówczas organ, zamiast wydawać decyzję o opróżnieniu lokalu w określonych warunkach, może być zobowiązany dochodzić opróżnienia lokalu przed sądem, przy odpowiednim stosowaniu przepisów o ochronie praw lokatorów.

Co zrobić, żeby uregulować sytuację prawną mieszkania?

W opisanej sytuacji pierwszym krokiem powinno być ustalenie, jaki organ faktycznie dysponuje lokalem. Jeżeli gmina odesłała sprawę do komendy, najpewniej lokal pozostaje w dyspozycji Policji albo właściwego organu resortowego. Wniosek należy więc kierować do jednostki, która zarządza lokalami mieszkaniowymi albo wydała decyzję przydziałową ojcu.

W piśmie warto zażądać pisemnego wskazania podstawy prawnej dalszego zajmowania albo żądania opróżnienia lokalu. Należy także poprosić o udostępnienie lub wskazanie decyzji przydziałowej, decyzji dotyczącej emeryta policyjnego oraz informacji, czy organ uznaje osobę mieszkającą w lokalu za uprawnioną do dalszego korzystania z mieszkania.

1. Ustal status lokalu – czy jest to lokal mieszkalny w dyspozycji Policji, lokal komunalny, lokal zakładowy czy lokal przekazany innemu podmiotowi.
2. Zbierz dokumenty – decyzję o przydziale, korespondencję z organem, akt zgonu ojca, dokumenty emerytalne, potwierdzenie zameldowania i dowody zamieszkiwania.
3. Sprawdź prawo do renty rodzinnej – zwłaszcza jeśli występuje niezdolność do pracy, niepełnosprawność albo wcześniejsze orzeczenia medyczne.
4. Zgłoś okoliczności ochronne – stan zdrowia, niepełnosprawność, emeryturę, rentę, bezrobocie, kryteria pomocy społecznej lub brak innego miejsca zamieszkania.
5. Reaguj na decyzje na piśmie – w razie otrzymania decyzji trzeba sprawdzić pouczenie o odwołaniu i dochować wskazanego terminu.

Jeżeli organ wyda decyzję o opróżnieniu lokalu, nie należy jej ignorować. W decyzji powinno znaleźć się pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia. W odwołaniu można podnosić m.in. istnienie tytułu prawnego, prawo do renty rodzinnej, błędne ustalenie kręgu osób zamieszkałych w lokalu, pominięcie szczególnej ochrony albo naruszenie procedury.

FAQ

Czy meldunek daje prawo do mieszkania policyjnego po śmierci ojca?

Nie. Meldunek potwierdza miejsce pobytu, ale nie stanowi tytułu prawnego do lokalu. O prawie do dalszego zajmowania mieszkania decydują przepisy dotyczące lokali policyjnych, decyzje administracyjne i ewentualne prawo do renty rodzinnej.

Czy dorosły syn emeryta Policji może przejąć lokal?

Może to być możliwe tylko w szczególnych przypadkach, zwłaszcza gdy jest członkiem rodziny uprawnionym do policyjnej renty rodzinnej albo ma inny tytuł prawny do lokalu. Sam fakt pokrewieństwa i wspólnego zamieszkiwania zwykle nie wystarcza.

Czy po śmierci emeryta policyjnego przysługuje lokal zastępczy?

Lokal zastępczy jest powiązany przede wszystkim z uprawnieniem do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, emerycie lub renciście policyjnym. Osoba, która nie ma takiego uprawnienia, nie może automatycznie żądać lokalu zastępczego tylko dlatego, że mieszkała w lokalu przez wiele lat.

Ile czasu jest na opuszczenie lokalu po decyzji?

W przypadku lokalu mieszkalnego decyzja o opróżnieniu lokalu powinna określać termin nie dłuższy niż 3 miesiące od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Termin i tryb działania trzeba zawsze sprawdzić w treści decyzji oraz w pouczeniu.

Czy organ może od razu przeprowadzić eksmisję?

Nie powinno się to odbywać bez formalnego rozstrzygnięcia i właściwej procedury. W zależności od sytuacji organ może korzystać z egzekucji administracyjnej albo, przy osobach objętych szczególną ochroną, kierować sprawę na drogę sądową z odpowiednim zastosowaniem przepisów o ochronie praw lokatorów.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – w szczególności art. 88–90, art. 95 i art. 96.
• Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin – w szczególności art. 23, art. 24 i art. 29.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – w szczególności art. 67 i art. 68.
• Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – w zakresie odpowiedniego stosowania przy szczególnej ochronie osób zajmujących lokal.
• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – w zakresie egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu, jeżeli właściwe przepisy przewidują tryb administracyjny.