Program PPE a PPK, obowiązki pracodawcy, różnice, konsekwencje dla pracownika

Podstawy prawne PPE i PPK

Pracowniczy Program Emerytalny (PPE) oraz Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) są odrębnymi programami emerytalnymi, które pracodawca może oferować pracownikom.
PPE zostały wprowadzone ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych, natomiast PPK ustawą z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych.

PPK co do zasady powinny być utworzone przez każdego pracodawcę, jednak ustawa przewiduje wyjątki w sytuacji, gdy pracodawca już prowadzi PPE na określonych warunkach.

Kiedy pracodawca nie ma obowiązku tworzenia PPK

Ustawa o PPK wprowadza przepisy regulujące relację między PPE a PPK.
Zgodnie z art. 133 ust. 1 ustawy o PPK, pracodawca może nie stosować przepisów ustawy o PPK, jeżeli:

• prowadzi PPE,

• uczestniczy w nim co najmniej 25% osób zatrudnionych,

• odprowadza składki podstawowe w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia.

Jeżeli te warunki są spełnione, pracodawca nie ma obowiązku uruchamiania PPK ani dla nowych, ani dla dotychczasowych pracowników.

Kiedy pracodawca musi jednak uruchomić PPK

Obowiązek utworzenia PPK powstaje, jeśli zaistnieje jedno z następujących zdarzeń (art. 133 ust. 2):

• zawieszenie odprowadzania składek do PPE na ponad 90 dni,

• obniżenie składki poniżej 3,5%,

• likwidacja PPE,

• celowe opóźnienia w przekazywaniu składek,

• spadek liczby uczestników PPE poniżej 25% w dniu 1 stycznia lub 1 lipca danego roku.

Jeśli żaden z powyższych warunków nie występuje, pracownik nie może żądać utworzenia PPK.

Czy pracownik może być pozbawiony możliwości oszczędzania przez kilka lat?

Tak – przepisy dopuszczają sytuację, w której nowo zatrudniony pracownik:

• nie spełnia kryteriów uczestnictwa w PPE (np. okresu zatrudnienia),

• a pracodawca jest zwolniony z obowiązku tworzenia PPK.

Oznacza to, że pracownik może przez pewien czas nie mieć możliwości odkładania środków ani w PPK, ani w PPE, jeśli regulamin PPE przewiduje okres oczekiwania.

Czy trzyletni staż przy PPE jest zgodny z prawem?

Tak.
Ustawa o PPE stanowi:

Art. 5 ust. 1:
Prawo do uczestnictwa w programie przysługuje pracownikowi zatrudnionemu co najmniej 3 miesiące, chyba że umowa zakładowa stanowi inaczej.

Art. 5 ust. 1c:
Umowa zakładowa nie może przewidywać dłuższego niż 3 lata stażu pracy, uprawniającego do uczestnictwa w programie.

Oznacza to, że pracodawca może wymagać nawet 3-letniego stażu, jeśli przewiduje to umowa zakładowa.

Czy pracownik może dochodzić swoich praw?

Możliwe ścieżki działania są ograniczone, ponieważ pracodawca korzysta z ustawowego zwolnienia.

Można natomiast:

• wystąpić do pracodawcy o udostępnienie informacji potwierdzających, że spełnia warunki zwolnienia z obowiązku tworzenia PPK (np. udział pracowników w PPE),

• zgłosić wątpliwości do Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) – instytucji nadzorującej PPK,

• zweryfikować zgodność regulaminu PPE z ustawą o PPE.

Jeżeli pracodawca prawidłowo prowadzi PPE, nie ma podstawy prawnej do żądania utworzenia PPK.