Zawieszenie nauczyciela a postępowanie dyscyplinarne

Podstawa prawna zawieszenia nauczyciela

Kluczowe znaczenie ma art. 85t ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Z przepisu tego wynika, że:

• dyrektor szkoły może zawiesić nauczyciela, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, jeżeli ze względu na powagę i wiarygodność zarzutów celowe jest odsunięcie go od wykonywania obowiązków – art. 85t ust. 1 Karty Nauczyciela;
• w sprawach niecierpiących zwłoki nauczyciel może zostać zawieszony jeszcze przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego – art. 85t ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela;
• dyrektor szkoły zawiesza nauczyciela, jeżeli wszczęte postępowanie karne lub złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka – art. 85t ust. 2 Karty Nauczyciela;
• zawieszenie nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy, chyba że nadal toczy się postępowanie karne albo dyscyplinarne, w związku z którym zawieszenie nastąpiło – art. 85t ust. 4 Karty Nauczyciela.

Przepis rozróżnia więc dwie sytuacje: zawieszenie fakultatywne oraz zawieszenie obligatoryjne.

Zawieszenie obligatoryjne a fakultatywne

Zawieszenie obligatoryjne występuje wtedy, gdy sprawa dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka. W takim przypadku dyrektor nie ocenia już tylko celowości odsunięcia nauczyciela od pracy, lecz ma obowiązek podjąć decyzję o zawieszeniu na podstawie art. 85t ust. 2 Karty Nauczyciela.

Zawieszenie fakultatywne ma miejsce w innych sprawach, gdy przeciwko nauczycielowi wszczęto postępowanie karne albo złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i jednocześnie ze względu na powagę oraz wiarygodność zarzutów odsunięcie od pracy jest celowe – art. 85t ust. 1 Karty Nauczyciela.

W praktyce dyrektor powinien odróżnić sam fakt prowadzenia sprawy od sytuacji, w której ustawa nakazuje zawieszenie. Nie każdy wniosek dyscyplinarny automatycznie oznacza obowiązek odsunięcia nauczyciela od wykonywania pracy.

Czy istnieje wyjątek od obowiązkowego zawieszenia?

Tak. Wyjątek wynika z art. 85t ust. 3 Karty Nauczyciela. Jeżeli złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, ale rzecznik dyscyplinarny wnosi o wymierzenie kary nagany z ostrzeżeniem, a ze względu na powagę i wiarygodność zarzutów niecelowe jest odsunięcie nauczyciela od wykonywania obowiązków, dyrektor nie musi stosować zawieszenia.

To oznacza, że sam opis zarzutu nie przesądza jeszcze automatycznie sprawy. Trzeba sprawdzić również treść wniosku rzecznika dyscyplinarnego i to, jaką karę proponuje. Jeżeli rzecznik wnosi o surowszą karę albo okoliczności wskazują na realne zagrożenie dla dobra uczniów, brak zawieszenia może być ryzykowny.

Kiedy dyrektor powinien zawiesić nauczyciela?

Karta Nauczyciela nie wskazuje konkretnej liczby dni na wydanie decyzji o zawieszeniu. Nie ma więc w ustawie terminu typu 3 dni czy 7 dni. Jeżeli jednak zachodzą przesłanki z art. 85t ust. 2 Karty Nauczyciela, dyrektor powinien działać niezwłocznie, czyli bez nieuzasadnionej zwłoki, po uzyskaniu wiarygodnej informacji o złożeniu wniosku albo o wszczętym postępowaniu karnym dotyczącym czynu naruszającego prawa i dobro dziecka.

W praktyce oznacza to, że po otrzymaniu zawiadomienia warto od razu:

1. ustalić, czy informacja jest oficjalna i pochodzi od uprawnionego podmiotu;
2. zweryfikować, czy sprawa dotyczy naruszenia praw i dobra dziecka;
3. sprawdzić, czy rzecznik dyscyplinarny wnosi o karę nagany z ostrzeżeniem, co może mieć znaczenie dla wyjątku z art. 85t ust. 3;
4. sporządzić decyzję o zawieszeniu i doręczyć ją nauczycielowi w sposób pozwalający wykazać datę doręczenia.

Forma i skutki zawieszenia

Przepisy Karty Nauczyciela nie opisują szczegółowego wzoru aktu zawieszenia, ale z punktu widzenia dowodowego dyrektor powinien wydać rozstrzygnięcie na piśmie. W dokumencie warto wskazać:

• oznaczenie nauczyciela i szkoły,
• dokładną podstawę prawną, zwłaszcza art. 85t ust. 1, 2 albo 3 Karty Nauczyciela,
• okoliczność będącą podstawą zawieszenia, np. złożenie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego,
• datę, od której nauczyciel zostaje odsunięty od pełnienia obowiązków,
• pouczenie o dalszym toku sprawy, jeżeli jest stosowane w danej jednostce.

Warto też zadbać o dokumentacyjne zabezpieczenie działań szkoły, bo później mogą one być oceniane zarówno w toku sprawy dyscyplinarnej, jak i w sporze pracowniczym.

Czas trwania zawieszenia

Zgodnie z art. 85t ust. 4 Karty Nauczyciela zawieszenie w pełnieniu obowiązków nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy. Ten limit nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Jeżeli nadal toczy się postępowanie karne albo postępowanie dyscyplinarne, w związku z którym zawieszenie zostało zastosowane, zawieszenie może trwać dłużej.

W praktyce nie oznacza to dowolności. Dyrektor powinien monitorować bieg sprawy i mieć możliwość wykazania, że przedłużające się zawieszenie pozostaje związane z konkretnym postępowaniem będącym podstawą odsunięcia nauczyciela od pracy.

Obowiązki dyrektora szkoły w praktyce

Poza samą decyzją o zawieszeniu dyrektor powinien zadbać o ochronę uczniów, organizację pracy szkoły i prawidłowe udokumentowanie czynności. Wynika to nie tylko z Karty Nauczyciela, ale również z ogólnych zadań dyrektora szkoły związanych z zapewnieniem bezpiecznych warunków pobytu uczniów w szkole, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.

Jeżeli sprawa dotyczy ochrony uczniów, dyrektor powinien działać szczególnie ostrożnie także z perspektywy odpowiedzialności za organizację pracy szkoły i bezpieczeństwo dzieci. W tym kontekście znaczenie mają również obowiązki dyrektora w sytuacjach spornych dotyczących pracy nauczycieli.

W podsumowaniu organizacyjnym warto pamiętać, że zakres działania dyrektora jako przełożonego służbowego nie jest nieograniczony. Dla szerszego kontekstu można porównać także uprawnienia dyrektora wobec nauczyciela w innych sprawach pracowniczych.

Tabela: kiedy zawieszenie jest obowiązkowe, a kiedy nie

Podsumowanie

Jeżeli złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec nauczyciela dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, dyrektor szkoły co do zasady ma obowiązek zawiesić nauczyciela w pełnieniu obowiązków na podstawie art. 85t ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela. Działa wtedy bez zbędnej zwłoki, choć ustawa nie podaje sztywnego terminu liczbowego.

Jeżeli sprawa nie dotyczy dobra dziecka, zawieszenie ma charakter fakultatywny i wymaga oceny powagi oraz wiarygodności zarzutów. Z kolei przy sprawach dotyczących dobra dziecka trzeba jeszcze sprawdzić, czy nie zachodzi wyjątek z art. 85t ust. 3 Karty Nauczyciela.

FAQ

Czy dyrektor musi zawiesić nauczyciela zaraz po informacji od rzecznika dyscyplinarnego?

Jeżeli sprawa dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, dyrektor powinien działać niezwłocznie po uzyskaniu wiarygodnej informacji o złożeniu wniosku lub wszczęciu postępowania karnego. Podstawą jest art. 85t ust. 2 Karty Nauczyciela.

Czy każde postępowanie dyscyplinarne oznacza obowiązkowe zawieszenie?

Nie. Obowiązek występuje zasadniczo wtedy, gdy sprawa dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka. W pozostałych przypadkach zawieszenie jest fakultatywne na podstawie art. 85t ust. 1 Karty Nauczyciela.

Na jak długo można zawiesić nauczyciela?

Co do zasady maksymalnie na 6 miesięcy. Jeżeli jednak nadal toczy się postępowanie karne albo dyscyplinarne, w związku z którym nauczyciel został zawieszony, zawieszenie może trwać dłużej – art. 85t ust. 4 Karty Nauczyciela.

Czy można nie zawieszać nauczyciela, jeśli sprawa dotyczy dobra dziecka?

Tak, ale tylko w szczególnej sytuacji z art. 85t ust. 3 Karty Nauczyciela, gdy rzecznik dyscyplinarny wnosi o karę nagany z ostrzeżeniem i odsunięcie nauczyciela od pracy jest niecelowe.

Czy decyzja o zawieszeniu powinna być na piśmie?

Tak, to najbezpieczniejsze rozwiązanie dowodowe. Choć przepis nie narzuca rozbudowanego wzoru, dokument powinien wskazywać podstawę prawną, przyczynę zawieszenia i datę jego rozpoczęcia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela – Dz.U. 1982 nr 3 poz. 19.

2. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.