Limit wpłat na IKZE dla przedsiębiorcy i pracownika

Kto ma prawo do wyższego limitu wpłat na IKZE?

Tak — samo prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej co do zasady daje prawo do wyższego limitu wpłat na IKZE. Nie traci Pan tego uprawnienia tylko dlatego, że równolegle pozostaje Pan zatrudniony na podstawie umowy o pracę.

Podstawą jest art. 13a ust. 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego. Przepis ten przewiduje odrębny, wyższy limit dla osoby fizycznej prowadzącej pozarolniczą działalność w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Oznacza to, że dla ustalenia limitu znaczenie ma status oszczędzającego na IKZE, a nie to, z ilu źródeł uzyskuje on dochody.

Czy można połączyć limit dla etatu i dla działalności?

Nie. Ustawa nie pozwala na „dodanie” do siebie dwóch limitów: jednego dla osoby nieprowadzącej działalności i drugiego dla przedsiębiorcy. W danym roku oszczędzający ma jeden roczny limit wpłat na IKZE.

Jeżeli spełnia Pan warunki uznania za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, stosuje Pan limit przewidziany dla przedsiębiorcy z art. 13a ust. 1a ustawy o IKE oraz IKZE, a nie dwa odrębne limity równolegle.

Praktycznie oznacza to, że wpłaty dokonane z różnych środków — z wynagrodzenia z etatu, z przychodów firmy czy z oszczędności prywatnych — i tak liczą się łącznie do jednego limitu rocznego na tym samym IKZE.

Jak ustala się roczny limit wpłat na IKZE?

Zgodnie z art. 13a ust. 1 ustawy o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego, wpłaty na IKZE w roku kalendarzowym nie mogą przekroczyć kwoty odpowiadającej 1,2-krotności prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej na dany rok.

Natomiast zgodnie z art. 13a ust. 1a tej ustawy, dla osoby fizycznej prowadzącej pozarolniczą działalność limit wynosi 1,8-krotność tego wynagrodzenia.

Limity na każdy rok są ogłaszane na podstawie danych wynikających z ustawy budżetowej albo jej projektu. Dlatego w praktyce zawsze trzeba sprawdzić limit obowiązujący dokładnie za ten rok podatkowy, za który chce się dokonać odliczenia.

Kiedy przedsiębiorca jest przedsiębiorcą także dla IKZE?

Nie w każdej sytuacji odpowiedź będzie automatyczna. Ustawa odsyła do art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który określa, kogo uważa się za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność. Chodzi nie tylko o klasyczną jednoosobową działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG, ale także inne kategorie wskazane w tym przepisie.

Jeżeli więc stan faktyczny jest nietypowy — na przykład działalność jest zawieszona przez część roku, zakończona, wykonywana w szczególnej formule albo występuje zbieg z ubezpieczeniem w KRUS — warto dodatkowo sprawdzić, czy status z art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rzeczywiście występuje w roku, za który ma być stosowany wyższy limit.

Jak działa ulga w PIT przy IKZE?

Odliczenie wpłat na IKZE wynika z art. 26 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Od dochodu można odliczyć kwoty wpłat dokonanych w roku podatkowym na IKZE, do wysokości określonej w przepisach ustawy o IKE oraz IKZE.

Liczą się więc faktycznie wpłacone środki, a nie sam przysługujący limit. Jeżeli wpłaty były niższe niż limit, odlicza się tylko kwotę rzeczywiście wpłaconą. Jeżeli były wyższe — odliczenie obejmuje maksymalnie limit ustawowy.

Odliczenia dokonuje się w zeznaniu rocznym za rok, w którym wpłaty zostały faktycznie poniesione. Trzeba też zachować dowody wpłat, bo urząd skarbowy może żądać ich okazania w razie weryfikacji rozliczenia.

W praktyce przy przedsiębiorcy znaczenie może mieć również wybrana forma opodatkowania. Co do zasady odliczenie IKZE jest przewidziane w ustawie o PIT, ale sposób jego wykazania i możliwość rozliczenia zależą od tego, czy podatnik rozlicza się według skali, podatkiem liniowym czy ryczałtem — dlatego przed złożeniem deklaracji warto sprawdzić aktualny formularz i zasady jego wypełnienia.

Co z wpłatą ponad limit?

Wpłata przekraczająca limit nie daje prawa do dodatkowego odliczenia podatkowego. Nadwyżka ponad limit nie zwiększa ulgi w PIT.

Szczegółowe zasady postępowania z nadpłatą mogą wynikać z umowy z instytucją prowadzącą IKZE oraz regulaminu danego produktu. Dlatego w razie przekroczenia limitu warto nie tylko skorygować rozliczenie podatkowe, ale też sprawdzić zasady zwrotu lub rozliczenia nadwyżki u swojego dostawcy IKZE.

Wniosek dla osoby pracującej na etacie i prowadzącej firmę

Jeżeli w danym roku jest Pan osobą prowadzącą pozarolniczą działalność w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, może Pan korzystać z wyższego limitu wpłat na IKZE przewidzianego w art. 13a ust. 1a ustawy o IKE oraz IKZE.

Jednoczesna praca na etacie tego uprawnienia nie wyłącza. Nie wolno jednak traktować zatrudnienia i działalności jako podstawy do zastosowania dwóch odrębnych limitów. Do odliczenia w PIT przyjmuje się jedną łączną kwotę wpłat, nie wyższą niż limit właściwy dla przedsiębiorcy.

FAQ

Czy sam wpis do CEIDG wystarcza do wyższego limitu IKZE?

Najważniejsze jest to, czy dana osoba jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W typowej JDG odpowiedź zwykle będzie twierdząca, ale przy stanach nietypowych trzeba to sprawdzić dokładniej.

Czy etat obniża limit IKZE przedsiębiorcy?

Nie. Zatrudnienie na umowie o pracę nie pozbawia prawa do wyższego limitu, jeśli jednocześnie ma Pan status osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

Czy mogę odliczyć w PIT cały przysługujący limit, nawet jeśli wpłaciłem mniej?

Nie. Na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 2b ustawy o PIT odlicza się wyłącznie kwotę faktycznie wpłaconą na IKZE, maksymalnie do wysokości limitu.

Czy można mieć dwa IKZE i dwa limity?

Nie. Limit jest roczny i dotyczy oszczędzającego, a nie liczby rachunków. Nawet gdyby wpłaty były rozdzielone, łącznie nie mogą przekroczyć jednego limitu ustawowego.

Czy nadwyżka ponad limit przepada?

Nie zwiększa ona ulgi podatkowej. Dalsze postępowanie zależy od zasad prowadzenia konkretnego IKZE i wymaga sprawdzenia warunków umowy z instytucją finansową.

Źródła

• Art. 13a ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego.
• Art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
• Art. 26 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Obwieszczenia i komunikaty dotyczące rocznych limitów wpłat na IKZE publikowane dla poszczególnych lat.