Działalność w UK a usługi wykonywane w Polsce – gdzie rozliczyć podatek?

Od czego naprawdę zależy miejsce opodatkowania?

W opisanej sytuacji nie wystarczy odpowiedź: „wystawiam rachunek z UK, więc rozliczam się tylko w UK”. O miejscu opodatkowania dochodu z działalności gospodarczej decydują przede wszystkim:

• rezydencja podatkowa przedsiębiorcy,
• charakter wykonywanej działalności,
• to, czy w Polsce powstaje zakład podatkowy,
• postanowienia umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Zjednoczonym Królestwem.

W polskim prawie podstawą jest art. 3 ust. 1 i 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium Polski podlega w Polsce obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która:

• posiada w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), albo
• przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Wystarczy spełnienie jednej z tych przesłanek. Jeżeli więc formalnie prowadzisz działalność w UK, ale Twoje faktyczne centrum życia i interesów pozostaje w Polsce, polski fiskus może uznać Cię za polskiego rezydenta podatkowego.

Jeżeli temat dotyczy szerszego problemu ustalenia rezydencji podatkowej, warto porównać podobną sytuację: praca w 2 krajach.

Jak ustala się rezydencję podatkową między Polską a UK?

Jeżeli według prawa wewnętrznego obu państw dana osoba mogłaby być uznana za rezydenta zarówno Polski, jak i UK, stosuje się reguły kolizyjne z art. 4 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisanej w Londynie 20 lipca 2006 r., zmienionej Protokołem podpisanym 29 września 2017 r.

Konwencja nakazuje kolejno badać m.in.:

• stałe miejsce zamieszkania,
• ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze, czyli ośrodek interesów życiowych,
• zwykłe miejsce pobytu,
• obywatelstwo,
• a ostatecznie porozumienie właściwych organów obu państw.

W praktyce szczególne znaczenie ma rzeczywiste miejsce życia: gdzie mieszkasz na stałe, gdzie jest rodzina, majątek, kluczowe aktywności zawodowe i codzienne sprawy życiowe. Sam adres korespondencyjny, rejestracja firmy czy konto bankowe nie rozstrzygają sprawy.

Przy ocenie miejsca zamieszkania pomocny może być też materiał dotyczący sytuacji osób stale mieszkających za granicą: rezydencja UK.

Czy jednorazowe lub okazjonalne usługi w Polsce trzeba opodatkować w Polsce?

Jeżeli masz rezydencję podatkową w UK, to dochód z działalności gospodarczej co do zasady podlega opodatkowaniu w UK, chyba że działalność jest wykonywana w Polsce przez położony tu zakład. Wynika to z art. 7 ust. 1 wskazanej Konwencji.

To oznacza, że samo przyjechanie do Polski w celu wykonania pojedynczych albo okazjonalnych usług nie zawsze tworzy obowiązek opodatkowania dochodu w Polsce. Kluczowe pytanie brzmi: czy w Polsce powstał zakład?

Kiedy w Polsce powstaje zakład podatkowy?

Definicję zakładu zawiera art. 5 Konwencji polsko-brytyjskiej. Co do zasady zakład to stała placówka, przez którą całkowicie lub częściowo prowadzona jest działalność przedsiębiorstwa. Przepis jako przykłady wymienia m.in.:

• miejsce zarządu,
• filię,
• biuro,
• warsztat.

W praktyce przy usługach wykonywanych osobiście najważniejsze jest to, czy działalność w Polsce ma cechę stałości i zorganizowania. Jednorazowe przeprowadzenie zajęć, warsztatów czy terapii w placówce fundacji zwykle nie oznacza jeszcze powstania zakładu. Ryzyko powstania zakładu rośnie, gdy:

• regularnie świadczysz usługi w tym samym miejscu w Polsce,
• dysponujesz stałym lokalem, gabinetem albo biurem,
• masz w Polsce zaplecze organizacyjne do prowadzenia działalności,
• zawierasz lub negocjujesz tu umowy w sposób stały i zorganizowany,
• Twoja obecność w Polsce nie ma charakteru incydentalnego, lecz trwałego.

Ocena zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego. W spornej sprawie urząd skarbowy bada nie tylko treść umów, ale także rzeczywisty model działania.

Co jeśli masz polską rezydencję podatkową?

Jeżeli w świetle art. 3 ust. 1a ustawy o PIT oraz art. 4 Konwencji okaże się, że masz miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, wtedy Polska obejmuje opodatkowaniem całość Twoich dochodów, również uzyskanych z działalności zarejestrowanej w UK. W takiej sytuacji nie wystarczy samo rozliczenie w Wielkiej Brytanii.

W praktyce trzeba wtedy ustalić:

• czy dochód powinien zostać wykazany w polskim zeznaniu rocznym,
• jaką metodę unikania podwójnego opodatkowania przewiduje Konwencja dla danego rodzaju dochodu,
• czy istnieje możliwość odliczenia podatku zapłaconego za granicą,
• czy powstały zaległości zaliczkowe w Polsce.

Znaczenie ma także to, czy działalność jest rzeczywiście wykonywana jako samodzielna działalność gospodarcza, czy też faktycznie odpowiada modelowi pracy wykonywanej osobiście lub pracy najemnej. W niektórych układach faktycznych kwalifikacja podatkowa może być sporna.

Na kogo można wystawić rachunek lub fakturę?

To, czy dokument zostanie wystawiony na fundację, rodzica dziecka czy z oznaczeniem podopiecznego, nie przesądza jeszcze o miejscu opodatkowania dochodu. Dokument powinien odzwierciedlać rzeczywistego nabywcę usługi i rzeczywisty przepływ płatności.

Jeżeli usługę zamawia fundacja i to ona jest stroną uzgodnień, najbezpieczniej dokumentować sprzedaż zgodnie z tym stosunkiem prawnym. Jeżeli fundacja tylko technicznie przekazuje środki z subkonta podopiecznego, trzeba sprawdzić:

• kto formalnie zamawia usługę,
• kto odpowiada za zapłatę,
• na czyją rzecz usługa jest świadczona,
• jakie zapisy zawiera umowa lub regulamin fundacji.

Nie warto wpisywać danych odbiorcy „umownie”, jeżeli nie odpowiadają rzeczywistemu przebiegowi transakcji. W razie kontroli liczy się treść stosunku prawnego, a nie wyłącznie opis na rachunku.

Czy brak VAT w UK oznacza brak obowiązków podatkowych w Polsce?

Nie. Informacja, że w UK nie jesteś „VAT-owcem”, nie rozstrzyga sprawy polskiego PIT ani polskiego VAT. Są to odrębne zagadnienia.

W zakresie podatku dochodowego decydują przepisy ustawy o PIT oraz Konwencji. Natomiast w zakresie VAT trzeba osobno ustalić m.in. miejsce świadczenia usług według ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, status nabywcy oraz charakter usługi. Przy usługach kierowanych do fundacji lub osób prywatnych zasady mogą być różne.

Jeżeli model współpracy obejmuje świadczenie usług z zagranicy na rzecz polskich kontrahentów, podobne wątpliwości pojawiają się też przy działalności zdalnej: DG za granicą + usługi w PL.

Praktyczny wniosek w opisanej sytuacji

Jeżeli rzeczywiście masz rezydencję podatkową w UK i wykonasz w Polsce pojedyncze albo okazjonalne zajęcia, bez stałej placówki i bez powstania zakładu w Polsce, to co do zasady dochód z takiej działalności gospodarczej powinien być opodatkowany w UK, a nie w Polsce – na podstawie art. 7 ust. 1 w związku z art. 5 Konwencji polsko-brytyjskiej.

Natomiast jeżeli:

• Twoja rezydencja podatkowa jest w Polsce, albo
• w Polsce powstaje zakład, albo
• faktyczny model współpracy odbiega od klasycznej działalności gospodarczej,

wtedy może pojawić się obowiązek rozliczenia dochodu także w Polsce.

Tabela: kiedy dochód zwykle rozlicza się w Polsce, a kiedy w UK?

FAQ

Czy mogę wystawić rachunek z UK za usługę wykonaną fizycznie w Polsce?

Tak, ale sam dokument wystawiony z UK nie przesądza o miejscu opodatkowania. Trzeba jeszcze ustalić rezydencję podatkową i to, czy w Polsce nie powstaje zakład.

Czy jednorazowe zajęcia w Polsce oznaczają obowiązek zapłaty podatku w Polsce?

Niekoniecznie. Jeżeli masz rezydencję podatkową w UK i nie prowadzisz działalności w Polsce przez zakład, dochód z działalności gospodarczej zwykle pozostaje opodatkowany w UK.

Czy po Brexicie nadal stosuje się umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania z UK?

Tak. Brexit nie uchylił tej Konwencji. Nadal stosuje się Konwencję z 20 lipca 2006 r., zmienioną Protokołem z 29 września 2017 r.

Czy fakt, że pieniądze idą z subkonta podopiecznego fundacji, ma znaczenie?

Tak, ale głównie dowodowe i dokumentacyjne. Trzeba ustalić, kto jest stroną usługi i kto faktycznie zobowiązuje się do zapłaty. To wpływa na prawidłowe wystawienie dokumentu sprzedaży.

Czy brak rejestracji do VAT w UK chroni przed obowiązkami w Polsce?

Nie. VAT i podatek dochodowy to odrębne kwestie. Brak VAT w UK nie oznacza automatycznie braku obowiązków w Polsce.

Źródła

• art. 3 ust. 1, 1a i 2b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 4, art. 5 i art. 7 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisanej w Londynie 20 lipca 2006 r., zmienionej Protokołem podpisanym 29 września 2017 r.
• ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – w zakresie ewentualnej odrębnej analizy VAT