Rezydencja podatkowa w UK a obowiązki podatkowe w Polsce

Kiedy Polska uznaje osobę za rezydenta podatkowego?

Podstawowe zasady wynikają z art. 3 ust. 1, ust. 1a, ust. 2a i ust. 2b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podlegają w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na to, gdzie te dochody powstały. Jest to tzw. nieograniczony obowiązek podatkowy.

Z kolei art. 3 ust. 1a ustawy o PIT stanowi, że za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która:

1. posiada na terytorium Polski centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo
2. przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Wystarczy spełnienie jednej z tych przesłanek. To bardzo ważne: nie trzeba jednocześnie przebywać w Polsce ponad 183 dni i mieć tu centrum interesów życiowych. Dlatego sam limit dni nie rozstrzyga wszystkiego.

Jeżeli osoba nie ma miejsca zamieszkania w Polsce, zgodnie z art. 3 ust. 2a ustawy o PIT podlega tu jedynie ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli od dochodów osiąganych na terytorium Polski.

Co oznacza ośrodek interesów życiowych?

Przepisy nie zawierają zamkniętej listy elementów, które przesądzają o ośrodku interesów życiowych. W praktyce bierze się pod uwagę całość okoliczności, w szczególności miejsce zamieszkania rodziny, stałe miejsce pobytu, miejsce pracy lub prowadzenia biznesu, rachunki bankowe, majątek, aktywność społeczną oraz codzienne związki życiowe.

Jeżeli ktoś mieszka na stałe w Wielkiej Brytanii, tam pracuje, tam prowadzi działalność, tam ma rodzinę i zwykłe życie, a do Polski przyjeżdża tylko okazjonalnie, zwykle przemawia to za rezydencją brytyjską. Sama własność mieszkania w Polsce, posiadanie polskiego dowodu czy konta bankowego nie oznaczają jeszcze automatycznie polskiej rezydencji podatkowej.

Jeżeli osoba prowadząca firmę w Wielkiej Brytanii przenosi miejsce zamieszkania do Polski, osobno trzeba ocenić opodatkowanie firmy w Wielkiej Brytanii po przeprowadzce do Polski.

W praktyce przy sporach o status podatnika istotny może być także certyfikat rezydencji. Jego definicję zawiera art. 5a pkt 21 ustawy o PIT. Dokument ten potwierdza miejsce zamieszkania podatnika dla celów podatkowych w danym państwie, ale nie zastępuje pełnej analizy stanu faktycznego, jeżeli organ podatkowy bada rzeczywiste powiązania osoby z Polską.

Przy rozliczeniach zagranicznych obok certyfikatu rezydencji może być potrzebny również inny dokument podatkowy. Osobno omawiamy zaświadczenie EU/EWR z urzędu skarbowego a rezydencję podatkową.

Jak działa umowa Polska–Wielka Brytania?

Na podstawie art. 4a ustawy o PIT przepisy o rezydencji stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. W relacji z Wielką Brytanią nadal kluczowa jest Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, podpisana w Londynie 20 lipca 2006 r. (Dz.U. 2006 nr 250 poz. 1840), zmodyfikowana następnie przez postanowienia Konwencji MLI w zakresie mającym zastosowanie.

Jeżeli według prawa wewnętrznego obu państw dana osoba mogłaby zostać uznana za rezydenta w obu krajach, stosuje się reguły kolizyjne z art. 4 konwencji. Bada się wtedy kolejno:

1. gdzie znajduje się stałe miejsce zamieszkania,
2. z którym państwem osoba ma ściślejsze powiązania osobiste i gospodarcze, czyli ośrodek interesów życiowych,
3. gdzie zwykle przebywa,
4. jakie posiada obywatelstwo,
5. a w ostateczności sprawa może być rozstrzygana w drodze wzajemnego porozumienia właściwych organów.

Jeżeli więc jest Pan rzeczywiście rezydentem brytyjskim, to sama obecność formalnych więzi z Polską nie oznacza jeszcze obowiązku rozliczania w Polsce dochodów osiąganych wyłącznie za granicą.

Czy rezydent podatkowy UK musi składać w Polsce roczne zeznanie?

Nie zawsze. Jeżeli osoba ma w Polsce wyłącznie ograniczony obowiązek podatkowy, to składa zeznanie w Polsce tylko wtedy, gdy osiągnęła dochody, które według polskich przepisów i właściwej umowy podlegają tu rozliczeniu.

Przykładowo obowiązek może powstać, gdy nierezydent osiąga w Polsce dochody z:

• pracy wykonywanej na terytorium Polski, o której mowa w art. 3 ust. 2b pkt 1 ustawy o PIT,
• działalności wykonywanej osobiście na terytorium Polski, o której mowa w art. 3 ust. 2b pkt 2 ustawy o PIT,
• działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Polski, o której mowa w art. 3 ust. 2b pkt 3 ustawy o PIT,
• nieruchomości położonej w Polsce, w tym z najmu lub sprzedaży, o której mowa w art. 3 ust. 2b pkt 4 ustawy o PIT.

Jeżeli natomiast całość dochodów pochodzi wyłącznie z Wielkiej Brytanii lub z innego państwa, a nie powstaje polskie źródło przychodu, co do zasady nie ma obowiązku składania w Polsce rocznego PIT wyłącznie z tego powodu, że jest się obywatelem polskim.

Czy 183 dni w Polsce to bezpieczny limit?

Nie należy traktować 183 dni jako jedynego testu. Art. 3 ust. 1a ustawy o PIT posługuje się alternatywą: rezydentem może być zarówno osoba przebywająca w Polsce ponad 183 dni, jak i osoba mająca tu centrum interesów życiowych, nawet przy krótszym pobycie. Jak te reguły stosować przy zatrudnieniu poza Europą, pokazujemy na przykładzie pracy w Hongkongu i rozliczeniu podatku w Polsce.

Dlatego odpowiedź na pytanie, ile maksymalnie dni można spędzić w Polsce, aby nie powstał polski obowiązek od całości dochodów, brzmi: nie ma jednej bezpiecznej liczby dni dla każdego. Jeżeli ośrodek interesów życiowych pozostaje w UK, pobyt krótszy niż 183 dni zwykle wzmacnia argument za rezydencją brytyjską. Jeżeli jednak rodzina, główny majątek, zarządzanie biznesem albo codzienne życie są realnie związane z Polską, sam pobyt poniżej 183 dni może nie wystarczyć.

Dywidenda, funkcja dyrektora i dochody ze spółki – gdzie mogą być opodatkowane?

To zależy od rodzaju dochodu.

Dywidendy wypłacane przez spółkę mającą siedzibę w jednym państwie osobie mającej miejsce zamieszkania w drugim państwie są regulowane przez art. 10 konwencji Polska–UK. Co do zasady mogą być opodatkowane w państwie rezydencji odbiorcy, a w określonych przypadkach również w państwie źródła, z zastosowaniem limitów i zasad wynikających z konwencji oraz prawa krajowego.

Wynagrodzenia dyrektorów są zwykle objęte art. 15 konwencji Polska–UK, który odnosi się do wynagrodzeń dyrektorów i podobnych należności z tytułu członkostwa w organach spółki. W praktyce znaczenie ma to, gdzie spółka ma siedzibę i jaki dokładnie charakter ma pełniona funkcja.

Dochody z działalności gospodarczej wymagają zbadania, czy istnieje zakład w drugim państwie oraz gdzie faktycznie prowadzona jest działalność. W strukturach transgranicznych, zwłaszcza gdy pojawia się Malta lub kilka jurysdykcji bankowych, trzeba też ocenić ryzyka związane z miejscem faktycznego zarządu spółki, obowiązkami raportowymi i ewentualnym zastosowaniem przepisów antyabuzywnych.

Szczególnie ostrożnie trzeba podchodzić do sytuacji, w której podatnik mieszka w UK, spółka formalnie jest na Malcie, a decyzje biznesowe zapadają faktycznie z Polski. W takim układzie sama rejestracja zagraniczna nie gwarantuje braku skutków podatkowych w Polsce.

Czy przeniesienie firmy na Maltę i rachunki za granicą wykluczają polski fiskus?

Nie automatycznie. Dla polskich organów znaczenie ma nie tylko formalna siedziba spółki lub miejsce rachunku bankowego, ale też rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych. W zależności od modelu działania trzeba zbadać m.in.:

• czy osoba fizyczna pozostaje polskim rezydentem podatkowym,
• czy spółka nie ma faktycznego miejsca zarządu w Polsce,
• czy w Polsce nie powstaje zakład albo stała placówka,
• czy dochody nie są osiągane z polskich źródeł,
• czy nie powstają obowiązki raportowe lub informacyjne.

Samo gromadzenie środków na rachunkach poza Polską nie tworzy jeszcze obowiązku podatkowego w Polsce, ale nie usuwa go, jeżeli źródło przychodu albo rezydencja podatkowa pozostają związane z Polską.

Jeżeli planuje Pan zmianę statusu podatkowego albo formalne przejście na status rezydenta zagranicznego, pomocna może być analiza dotycząca zmiana rezydencji.

Czy trzeba zgłaszać zmianę adresu lub rezydencji do polskiego urzędu skarbowego?

W praktyce często warto zaktualizować dane identyfikacyjne i adresowe, zwłaszcza gdy podatnik nadal występuje w polskich rejestrach albo osiąga w Polsce jakiekolwiek dochody. Zakres obowiązków zależy od tego, czy dana osoba pozostaje podatnikiem w Polsce oraz z jakich formularzy i identyfikatorów korzysta.

Jeżeli nadal ma Pan w Polsce zobowiązania podatkowe, urząd powinien mieć aktualny adres do doręczeń. Brak aktualizacji danych może prowadzić do problemów z korespondencją, terminami procesowymi i oceną dochowania obowiązków formalnych.

Wątek ten łączy się także z praktyczną oceną, jakie pozostają Panu obowiązki w PL.

Czy można odnawiać polski dowód i paszport, mieszkając za granicą?

Tak. Rezydencja podatkowa i ważność polskich dokumentów to dwa różne zagadnienia. Obywatel polski może ubiegać się o paszport za granicą w konsulacie, zgodnie z ustawą z 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych. Sprawy dowodu osobistego reguluje ustawa z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych.

Fakt, że odnawia Pan polski paszport lub dowód, nie oznacza sam przez się powstania polskiej rezydencji podatkowej. Tak samo samo wymeldowanie nie przesądza jeszcze o jej utracie.

Tabela: kiedy w Polsce powstaje obowiązek podatkowy?

FAQ

Czy samo wymeldowanie z Polski oznacza utratę polskiej rezydencji podatkowej?

Nie. O rezydencji decydują kryteria z art. 3 ust. 1a ustawy o PIT oraz właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania, a nie sam meldunek.

Czy obywatel polski mieszkający w UK musi co roku składać PIT w Polsce?

Nie zawsze. Taki obowiązek powstaje zasadniczo wtedy, gdy osiąga dochody podlegające opodatkowaniu w Polsce albo pozostaje polskim rezydentem podatkowym.

Czy pobyt poniżej 183 dni w Polsce gwarantuje brak podatku w Polsce?

Nie. Limit 183 dni to tylko jedna z przesłanek. Nadal trzeba ocenić, gdzie znajduje się ośrodek interesów życiowych.

Czy dywidenda ze spółki zagranicznej zawsze jest poza polskim podatkiem?

Nie zawsze. Trzeba badać rezydencję podatnika, państwo siedziby spółki, treść właściwej umowy międzynarodowej oraz ewentualne polskie źródło dochodu.

Czy odnowienie paszportu lub dowodu w konsulacie wpływa na rezydencję podatkową?

Nie. To sprawa administracyjna związana z obywatelstwem i dokumentami, a nie z miejscem zamieszkania dla celów podatkowych.

Źródła

• art. 3 ust. 1, ust. 1a, ust. 2a, ust. 2b, art. 4a oraz art. 5a pkt 21 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od zysków majątkowych, podpisana w Londynie 20 lipca 2006 r. (Dz.U. 2006 nr 250 poz. 1840), z uwzględnieniem zmian wynikających z Konwencji MLI
• ustawa z 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych
• ustawa z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych