Upoważnienie obcej osoby do odbioru dziecka ze szkoły

Czy drugi rodzic może upoważnić obcą osobę do odbioru dziecka?

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Wynika to z art. 97 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. O istotnych sprawach dziecka rodzice powinni natomiast rozstrzygać wspólnie, a w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy na podstawie art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Upoważnienie osoby trzeciej do jednorazowego albo bieżącego odbierania dziecka ze szkoły zwykle jest elementem organizacji codziennej opieki nad dzieckiem. Nie zawsze będzie więc traktowane jako istotna sprawa dziecka wymagająca każdorazowej zgody drugiego rodzica. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy chodzi o osobę, wobec której istnieją konkretne zastrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa dziecka, albo gdy odbiór dziecka utrudnia wykonywanie kontaktów ustalonych przez sąd.

Władza rodzicielska powinna być wykonywana zgodnie z dobrem dziecka i interesem społecznym, o czym stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z kolei art. 96 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakłada na rodziców obowiązek troski o fizyczny i duchowy rozwój dziecka oraz przygotowania go do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

Szkoła odpowiada za bezpieczeństwo ucznia w czasie, gdy dziecko pozostaje pod jej opieką. Obowiązki dyrektora szkoły wynikają m.in. z art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zgodnie z którym dyrektor sprawuje opiekę nad uczniami oraz stwarza warunki harmonijnego rozwoju psychofizycznego. Dodatkowo § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach zobowiązuje dyrektora do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole.

Czy szkoła może odmówić informacji, powołując się na RODO?

Szkoła nie powinna udzielać odpowiedzi w rodzaju: nie podamy żadnej informacji, bo RODO. Dane osoby upoważnionej do odbioru dziecka są danymi osobowymi, ale ich przetwarzanie przez szkołę może być uzasadnione m.in. obowiązkiem zapewnienia bezpieczeństwa uczniom oraz realizacją zadań publicznych szkoły. Podstawą przetwarzania mogą być art. 6 ust. 1 lit. c albo art. 6 ust. 1 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, czyli RODO.

Jednocześnie art. 5 ust. 1 lit. c RODO wprowadza zasadę minimalizacji danych. Oznacza to, że szkoła nie powinna przekazywać rodzicowi wszystkiego, co znajduje się w upoważnieniu, jeżeli nie jest to konieczne. Co do zasady wystarczająca może być informacja, czy dziecko jest odbierane przez osobę upoważnioną, kto tę osobę upoważnił, oraz imię i nazwisko osoby odbierającej. Szkoła może odmówić ujawnienia zbędnych danych, takich jak numer dowodu osobistego, adres zamieszkania czy numer telefonu osoby upoważnionej, jeżeli nie ma potrzeby ich przekazywania drugiemu rodzicowi.

Jeżeli ojcu albo matce przysługuje pełna władza rodzicielska albo władza ta nie została ograniczona w zakresie spraw edukacji, bezpieczeństwa lub opieki nad dzieckiem, szkoła powinna traktować takiego rodzica jako osobę uprawnioną do uzyskiwania informacji dotyczących dziecka. Inaczej może być wtedy, gdy istnieje postanowienie sądu ograniczające władzę rodzicielską, zakazujące kontaktu, określające sposób odbioru dziecka albo pozbawiające rodzica prawa decydowania o sprawach szkolnych dziecka.

Jak wystąpić do szkoły o informację?

Najlepiej zwrócić się pisemnie do dyrektora szkoły, a nie tylko do sekretariatu. W piśmie warto wskazać, że rodzicowi przysługuje władza rodzicielska, a informacja jest potrzebna do wykonywania tej władzy oraz oceny bezpieczeństwa dziecka. Podstawą prawną żądania można powiązać z art. 95 § 1, art. 95 § 3 i art. 97 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz z obowiązkiem szkoły zapewnienia bezpieczeństwa uczniom wynikającym z art. 68 ust. 1 pkt 3 Prawa oświatowego i § 2 rozporządzenia BHP w szkołach.

W piśmie można poprosić o:

• informację, czy dziecko może być odbierane przez osoby inne niż rodzice,
• imię i nazwisko osoby lub osób upoważnionych do odbioru dziecka, w zakresie niezbędnym do identyfikacji,
• informację, który rodzic złożył upoważnienie,
• wskazanie podstawy prawnej odmowy, jeżeli szkoła odmawia udzielenia informacji,
• informację, jaka procedura odbioru dziecka obowiązuje w szkole lub świetlicy.

Czy rodzic może zakazać szkole wydawania dziecka osobie wskazanej przez drugiego rodzica?

Jeżeli oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską, szkoła nie zawsze może samodzielnie rozstrzygać spór między nimi. Samo oświadczenie jednego rodzica, że nie zgadza się na odbiór dziecka przez żadną osobę trzecią, nie musi automatycznie unieważniać upoważnienia udzielonego przez drugiego rodzica. Szkoła powinna jednak zareagować, jeżeli sprzeciw jest konkretny i dotyczy realnego zagrożenia dobra dziecka.

Jeżeli rodzice nie mogą porozumieć się co do sposobu odbioru dziecka, właściwą drogą jest wniosek do sądu opiekuńczego na podstawie art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Gdy dobro dziecka jest zagrożone, sąd może wydać odpowiednie zarządzenia na podstawie art. 109 § 1 i § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, np. określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, sposób odbioru dziecka albo zakazać powierzania dziecka określonej osobie.

W pilnych sytuacjach, zwłaszcza gdy trzeba szybko uregulować odbiór dziecka na czas trwania sprawy, można rozważyć wniosek o zabezpieczenie. Podstawą są art. 730 § 1 oraz art. 755 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Co zrobić, gdy szkoła nadal odmawia?

Jeżeli szkoła odmawia udzielenia jakichkolwiek informacji i powołuje się wyłącznie na RODO, warto poprosić o pisemne stanowisko z podaniem konkretnej podstawy prawnej odmowy. Można również zwrócić się do inspektora ochrony danych wyznaczonego w szkole, a w dalszej kolejności do organu prowadzącego szkołę albo kuratorium oświaty, jeżeli problem dotyczy bezpieczeństwa ucznia i organizacji opieki.

Nie zawsze właściwym żądaniem będzie wydanie pełnej kopii upoważnienia, ponieważ dokument może zawierać nadmiarowe dane osoby trzeciej. Rozsądniejsze i łatwiejsze do obrony jest żądanie informacji ograniczonej do tego, kto jest upoważniony do odbioru dziecka i na czyje polecenie.

FAQ

Źródła

• Art. 95 § 1 i § 3, art. 96 § 1, art. 97 § 1 i § 2, art. 109 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.
• § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach.
• Art. 5 ust. 1 lit. c oraz art. 6 ust. 1 lit. c i lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r., czyli RODO.
• Art. 730 § 1 i art. 755 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.