Jak długo student może pobierać rentę rodzinną z ZUS

Renta rodzinna dla studenta — zasada do ukończenia 25 lat

Prawo do renty rodzinnej dla dziecka zmarłego ubezpieczonego albo emeryta lub rencisty wynika z art. 68 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej:

• do ukończenia 16 lat,
• po ukończeniu 16 lat — do ukończenia nauki w szkole, ale nie dłużej niż do osiągnięcia 25 lat,
• bez względu na wiek, jeżeli stały się całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo całkowicie niezdolne do pracy w okresie wskazanym w ustawie.

Oznacza to, że samo kontynuowanie nauki po 25. urodzinach nie wystarcza. ZUS bada nie tylko to, czy student dostarczył zaświadczenie z uczelni, ale również to, czy mieści się w granicy wieku albo w ustawowym wyjątku dla ostatniego roku studiów.

W praktyce podobne problemy pojawiają się także przy innych formach nauki, dlatego warto odróżnić studia wyższe od szkoły policealnej czy kursów. Zobacz również: renta rodzinna a szkoła policealna i skreślenie z listy słuchaczy.

Kiedy renta rodzinna może być przedłużona po 25. urodzinach?

Ustawa przewiduje jeden szczególny wyjątek: jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Nie jest to przedłużenie do dowolnego momentu zakończenia edukacji, ale wyłącznie do końca tego konkretnego ostatniego roku, na którym student był w dniu 25. urodzin. Praktyczny przykład zastosowania tego wyjątku omawia materiał o rencie rodzinnej po 25. roku życia studenta.

Kluczowe jest więc ustalenie, czy w dacie ukończenia 25 lat student był już na ostatnim roku studiów. Nie wystarczy, że ostatni rok miał rozpocząć się niedługo później. Nie wystarczy także, że student rozpoczął kolejne studia, które planowo zakończą się po kilku semestrach.

W orzecznictwie podkreśla się, że ustalenie, czy student był na ostatnim roku studiów, następuje przede wszystkim na podstawie wpisu na ostatni rok dokonanego zgodnie z regulaminem uczelni. Takie stanowisko wyrażono m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 września 2016 r., sygn. III AUa 739/16, oraz w wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25 października 2016 r., sygn. III AUa 1045/15.

Kolejne studia a prawo do renty rodzinnej

Rozpoczęcie kolejnych studiów przed ukończeniem 25 lat nie oznacza automatycznie, że renta rodzinna będzie wypłacana do zakończenia tych nowych studiów. Dla ZUS najważniejsze jest to, jaki był status studenta dokładnie w dniu 25. urodzin.

Jeżeli student rozpoczął 1,5-roczne studia drugiego stopnia w marcu, a 25 lat ukończył w czerwcu tego samego roku, to co do zasady w czerwcu był jeszcze na pierwszym roku albo początkowym etapie tych studiów. W takim układzie nie spełnia warunku bycia na ostatnim roku tych konkretnych studiów, więc ZUS może wstrzymać rentę po ukończeniu 25 lat.

Inaczej trzeba jednak ocenić sytuację, jeżeli w dniu 25. urodzin student jednocześnie kończył inne studia i był na ich ostatnim roku. Wówczas można rozważać, czy renta powinna być wypłacana do zakończenia tego ostatniego roku studiów, ale nie do zakończenia następnych, nowo rozpoczętych studiów. To rozróżnienie bywa najważniejsze przy odwołaniu od decyzji ZUS.

Jakie dokumenty są ważne w sporze z ZUS?

W sprawach o rentę rodzinną po 25. roku życia najczęściej znaczenie mają dokumenty z uczelni, a nie samo ogólne zaświadczenie o kontynuowaniu nauki. Przydatne mogą być zwłaszcza:

• zaświadczenie, na którym wskazano rok i semestr studiów w dacie 25. urodzin,
• informacja o wpisie na ostatni rok studiów,
• regulamin studiów określający organizację roku akademickiego i warunki zaliczenia roku,
• decyzja o wpisie warunkowym, jeżeli student został warunkowo dopuszczony do ostatniego roku,
• data obrony pracy dyplomowej albo data zakończenia roku studiów, jeżeli wynika z dokumentów uczelni.

Warto pamiętać, że zaświadczenie o kontynuowaniu nauki po 25. urodzinach samo w sobie nie rozstrzyga sprawy. ZUS może uznać, że student nadal się uczy, ale mimo to nie ma już prawa do renty rodzinnej, jeśli nie działa wyjątek z art. 68 ust. 2 ustawy.

Odwołanie od decyzji ZUS o wstrzymaniu renty rodzinnej

Od decyzji ZUS można się odwołać do sądu okręgowego — sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie składa się za pośrednictwem tej jednostki ZUS, która wydała decyzję. Można je złożyć pisemnie albo ustnie do protokołu w ZUS.

W odwołaniu należy wskazać, z czym student się nie zgadza, czego żąda oraz jakie dowody potwierdzają jego stanowisko. Jeżeli argumentem jest ostatni rok studiów, trzeba przedstawić dokumenty z uczelni pokazujące status studenta w dniu ukończenia 25 lat.

Jeżeli ZUS uzna odwołanie za zasadne, może zmienić decyzję bez kierowania sprawy do sądu. Jeżeli tego nie zrobi, przekaże odwołanie do sądu. W sprawach o emerytury i renty postępowanie odwoławcze jest wolne od opłat sądowych. Więcej o sporach z organem rentowym przeczytasz w materiale: sprawa z ZUS o rentę — jak zwiększyć szanse wygranej.

Ocena opisanej sytuacji

W opisanym stanie faktycznym ZUS mógł mieć podstawę do wstrzymania renty rodzinnej, jeżeli oceniał wyłącznie drugie, 1,5-roczne studia rozpoczęte w marcu. W czerwcu, czyli w miesiącu ukończenia 25 lat, studentka nie była jeszcze na ostatnim roku tych studiów, a więc nie spełniała warunku przedłużenia renty do ich zakończenia.

Nie oznacza to jednak, że odwołanie zawsze jest bezcelowe. Jeżeli w tym samym czasie studentka kończyła wcześniejsze studia drugiego stopnia i w dniu 25. urodzin była na ich ostatnim roku, można rozważyć żądanie wypłaty renty do zakończenia tego konkretnego roku studiów. Trzeba jednak liczyć się z tym, że taki argument nie przedłuży prawa do renty na okres kolejnych studiów rozpoczętych w marcu.

Dla praktycznej oceny potrzebne są więc: decyzja ZUS, data jej doręczenia, zaświadczenia z obu uczelni lub kierunków, regulaminy studiów oraz informacja, kiedy formalnie zakończył się ostatni rok pierwszych studiów.

FAQ

Źródła

• Art. 68 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych — renta rodzinna
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych — postępowanie odwoławcze
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 września 2016 r., sygn. III AUa 739/16.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25 października 2016 r., sygn. III AUa 1045/15.