Udokumentowanie nieprzerwanego pobytu w Polsce przy obywatelstwie

Kiedy urząd bada nieprzerwany pobyt przy obywatelstwie?

Uznanie cudzoziemca za obywatela polskiego następuje w drodze decyzji właściwego wojewody. Wynika to z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Jedną z najczęściej badanych przesłanek jest legalny i nieprzerwany pobyt w Polsce przez wymagany okres.

Nie każdy wnioskodawca musi wykazać pobyt za 10 lat. Okres zależy od tego, z którego punktu art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim korzysta cudzoziemiec. Dlatego przed wypełnieniem tabeli wyjazdów trzeba sprawdzić podstawę prawną wskazaną we wniosku albo w wezwaniu urzędu.

Jeżeli urząd żąda tabeli wyjazdów za 10 lat, może to oznaczać, że sprawa jest oceniana według art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o obywatelstwie polskim. Warto jednak zweryfikować, czy nie spełnia Pani warunków krótszej ścieżki, np. 3-letniej albo 2-letniej. Przy dłuższym obywatelstwo dla rodziny również wymaga prawidłowego ustalenia podstawy i okresu nieprzerwanego pobytu.

Jak liczy się nieprzerwany pobyt?

Zgodnie z art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim do ustalenia, czy cudzoziemiec przebywa nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosuje się art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach stanowi, że pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za nieprzerwany, jeżeli żadna z przerw nie była dłuższa niż 6 miesięcy i wszystkie przerwy nie przekroczyły łącznie 10 miesięcy w badanym okresie. Ustawa przewiduje jednak wyjątki, gdy przekroczenie tych limitów może nie przerywać pobytu.

Wyjątki z art. 195 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach obejmują przerwy spowodowane:

• wykonywaniem obowiązków zawodowych albo świadczeniem pracy poza Polską na podstawie umowy z pracodawcą, którego siedziba znajduje się w Polsce,
• towarzyszeniem takiemu cudzoziemcowi przez małżonka albo małoletnie dziecko,
• szczególną sytuacją osobistą wymagającą obecności cudzoziemca poza Polską, jeżeli przerwa trwała nie dłużej niż 6 miesięcy,
• wyjazdem poza Polskę w celu odbycia praktyk albo uczestnictwa w zajęciach przewidzianych w toku studiów w polskiej uczelni.

Same częste wyjazdy do Ukrainy nie muszą przekreślać wniosku, jeżeli pojedyncze wyjazdy i ich suma mieszczą się w limitach z art. 195 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach. Problemem jest natomiast brak możliwości wykazania, kiedy i na jak długo te wyjazdy następowały.

Czy trzeba podać dokładne daty wyjazdów i powrotów?

Jeżeli urząd wezwał do uzupełnienia tabeli wyjazdów, samo ogólne oświadczenie „przebywałam nieprzerwanie w Polsce” zwykle nie wystarczy. Organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy na podstawie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, ale strona powinna współdziałać i przedstawić znane jej informacje.

Nie istnieje przepis, który wyznacza dopuszczalny „margines błędu” przy datach wyjazdów. Jeżeli nie pamięta Pani dokładnych dat, nie należy wpisywać ich jako pewnych. Bezpieczniejsze jest złożenie tabeli z datami odtworzonymi na podstawie dostępnych źródeł oraz dodatkowego pisma wyjaśniającego, że część dat ma charakter przybliżony, ponieważ paszport został utracony, a podróże odbywały się kilka lat temu.

W piśmie można użyć sformułowań typu: „według mojej najlepszej wiedzy”, „data odtworzona na podstawie korespondencji”, „data przybliżona”, „brak możliwości ustalenia dokładnego dnia z uwagi na utratę paszportu”. Takie wyjaśnienie jest uczciwsze niż kategoryczne oświadczenie, którego nie można potwierdzić.

W sprawach małżeństwo a obywatelstwo także pokazuje, że przy uznania za obywatela polskiego znaczenie mają konkretne przesłanki ustawowe i dokumenty, a nie tylko ogólne przekonanie wnioskodawcy o spełnieniu warunków.

Co zrobić, gdy stary paszport został zgubiony?

Jeżeli urząd żąda kserokopii wszystkich stron nieważnego paszportu, a dokument został zgubiony, należy odpowiedzieć na wezwanie pisemnie. Nie można przedłożyć kopii dokumentu, którego Pani nie posiada, ale można i trzeba wyjaśnić przyczynę braku dokumentu.

W piśmie warto wskazać:

• kiedy w przybliżeniu doszło do utraty paszportu,
• czy utrata była zgłaszana w ambasadzie, konsulacie, na policji albo w innym organie,
• czy wydano dokument umożliwiający powrót albo wyjazd do Ukrainy w celu wyrobienia nowego paszportu,
• dlaczego obecnie nie można uzyskać potwierdzenia z ambasady lub konsulatu w terminie wyznaczonym przez urząd,
• jakie inne dowody potwierdzają pobyt w Polsce i okresy wyjazdów.

Na podstawie art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem. Oznacza to, że zamiast starego paszportu można przedłożyć inne dokumenty, choć urząd oceni ich wiarygodność zgodnie z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jakie dowody mogą pomóc odtworzyć wyjazdy?

Przy braku starego paszportu warto zebrać możliwie szeroki zestaw dowodów. Im bardziej konkretne dokumenty, tym łatwiej wykazać, że pobyt w Polsce był nieprzerwany w rozumieniu art. 195 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach.

• kopie aktualnego i poprzednich dokumentów pobytowych, decyzji wojewody, kart pobytu, zaświadczeń o zameldowaniu,
• potwierdzenia przekroczeń granicy, jeżeli można je uzyskać z właściwych organów, w szczególności ze Straży Granicznej,
• bilety kolejowe, lotnicze, autobusowe, potwierdzenia rezerwacji, wiadomości e-mail od przewoźników,
• potwierdzenia płatności kartą, historię rachunku bankowego, wypłaty z bankomatów, transakcje w Polsce i za granicą,
• dokumenty z uczelni: indeks, zaświadczenia o studiach, zaliczenia, obecności, praktyki, akademik,
• dokumenty z pracy: umowy, listy płac, zaświadczenia pracodawcy, delegacje, ewidencję czasu pracy,
• dokumenty medyczne, recepty, wizyty lekarskie, ubezpieczenie zdrowotne,
• umowy najmu, rachunki za mieszkanie, media, Internet, korespondencję urzędową,
• korespondencję z ambasadą lub konsulatem Ukrainy w sprawie utraconego dokumentu.

Wezwanie z urzędu i termin na odpowiedź

Jeżeli pismo urzędu dotyczy braków formalnych podania, zastosowanie może mieć art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten pozwala wezwać stronę do usunięcia braków w terminie nie krótszym niż 7 dni, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.

Jeżeli natomiast urząd wzywa do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub dowodów w toku postępowania, podstawą może być art. 50 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji brak odpowiedzi nie zawsze automatycznie kończy sprawę, ale może spowodować, że organ oceni materiał dowodowy jako niewystarczający i odmówi uznania za obywatela polskiego.

Jeżeli potrzebuje Pani więcej czasu, należy złożyć przed upływem terminu wniosek o jego przedłużenie albo wyznaczenie dodatkowego terminu na dostarczenie konkretnych dokumentów. W piśmie trzeba wyjaśnić, jakie dokumenty są w toku pozyskiwania i dlaczego nie można ich uzyskać szybciej.

Odpowiedzialność za nieprawdziwe oświadczenia

Nie należy składać oświadczenia, że daty są pewne, jeżeli w rzeczywistości zostały odtworzone tylko z pamięci. Jeżeli oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, znaczenie ma art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, który przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o fałszywych zeznaniach do osoby składającej fałszywe oświadczenie, jeżeli ustawa przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod takim rygorem.

W praktyce najbezpieczniej jest odróżnić informacje pewne od przybliżonych. Można więc złożyć tabelę wyjazdów z zaznaczeniem, które daty wynikają z dokumentów, a które zostały odtworzone z pamięci. W dodatkowym piśmie warto poprosić organ o uwzględnienie braku starego paszportu i dopuszczenie innych dowodów na podstawie art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak napisać wyjaśnienie do urzędu?

Pismo powinno być rzeczowe i uporządkowane. Warto wskazać numer sprawy, datę wezwania, opisać utratę paszportu, wymienić załączniki i jasno zaznaczyć, które dane są pewne, a które przybliżone.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak urząd może oceniać różne sytuacje związane z brakiem paszportu i odtwarzaniem wyjazdów.

FAQ

Czy brak starego paszportu przekreśla wniosek o obywatelstwo?

Nie zawsze. Brak paszportu trzeba jednak rzetelnie wyjaśnić i zastąpić innymi dowodami. Art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego pozwala dopuścić różne dowody, o ile mogą pomóc wyjaśnić sprawę i nie są sprzeczne z prawem.

Czy mogę wpisać tylko, że pobyt był nieprzerwany?

Jeżeli urząd żąda tabeli wyjazdów, samo ogólne oświadczenie może być niewystarczające. Organ bada, czy przerwy mieściły się w limitach z art. 195 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach, więc potrzebuje danych o wyjazdach i powrotach albo przynajmniej wyjaśnienia, dlaczego dokładne daty nie są możliwe do ustalenia.

Czy częste wyjazdy do Ukrainy przerywają pobyt w Polsce?

Nie muszą. Zgodnie z art. 195 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach co do zasady istotne jest, czy pojedyncza przerwa przekroczyła 6 miesięcy oraz czy suma przerw przekroczyła 10 miesięcy w badanym okresie. Trzeba jednak udokumentować albo wiarygodnie wyjaśnić długość wyjazdów.

Czy urząd musi sam sprawdzić moje przekroczenia granicy?

Organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale strona powinna współdziałać i przedstawić posiadane dokumenty. W piśmie można wnieść, aby urząd wystąpił do właściwych organów, jednak nie zwalnia to wnioskodawcy z obowiązku złożenia własnych wyjaśnień.

Co grozi za błędne daty wyjazdów?

Jeżeli błąd wynika z upływu czasu i został uczciwie oznaczony jako przybliżenie, zwykle jest to inna sytuacja niż świadome podanie nieprawdy. Gdy oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, celowe podanie fałszywych danych może rodzić ryzyko odpowiedzialności na podstawie art. 233 § 6 Kodeksu karnego.

Źródła

• art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2, art. 30 ust. 3, art. 31 oraz art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim,
• art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
• art. 7, art. 50 § 1, art. 64 § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego,
• art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny,
• informacje urzędowe dotyczące procedury uznania za obywatela polskiego: https://www.gov.pl/web/uw-mazowiecki/uznanie-za-obywatela-polskiego.