Żądanie zapłaty za zalanie mieszkania bez kosztorysu

Czy ubezpieczyciel może żądać zapłaty bez przedstawienia kosztorysu?

Może wysłać wezwanie do zapłaty jeszcze przed przekazaniem pełnej dokumentacji, ale nie oznacza to, że trzeba bezwarunkowo zaakceptować wskazaną kwotę. Jeżeli zakład ubezpieczeń dochodzi zwrotu wypłaconego odszkodowania od sprawcy zalania, to powinien być w stanie wykazać zarówno podstawę odpowiedzialności, jak i wysokość roszczenia.

W praktyce oznacza to, że można zażądać przedstawienia dokumentów potwierdzających: zdarzenie, zakres szkody, sposób wyliczenia odszkodowania oraz fakt jego wypłaty poszkodowanemu. Samo pismo z podaną kwotą nie zamyka drogi do zakwestionowania roszczenia.

Podstawą odpowiedzialności sprawcy zalania jest najczęściej art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym „kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. Z kolei przejście roszczenia poszkodowanego na ubezpieczyciela następuje na podstawie art. 828 § 1 Kodeksu cywilnego.

Na czym polega regres ubezpieczeniowy po zalaniu mieszkania?

Jeżeli poszkodowany sąsiad miał polisę mieszkaniową i jego ubezpieczyciel wypłacił mu odszkodowanie, to w granicach dokonanej wypłaty roszczenie przechodzi na ubezpieczyciela. Wynika to wprost z art. 828 § 1 Kodeksu cywilnego. Taki mechanizm nazywa się regresem ubezpieczeniowym.

To jednak nie oznacza, że zakład ubezpieczeń może żądać dowolnej kwoty. Może dochodzić tylko tego, co rzeczywiście wypłacił, i tylko wtedy, gdy sprawca ponosi odpowiedzialność za szkodę według przepisów prawa cywilnego. W sprawach o zalanie zwykle kluczowe jest ustalenie, czy doszło do zawinionego działania lub zaniechania, np. pozostawienia odkręconej wanny bez nadzoru.

Jeżeli sprawca miał własne ubezpieczenie OC w życiu prywatnym, często to jego ubezpieczyciel przejmuje ciężar zapłaty. Jeśli takiego ubezpieczenia nie było, roszczenie może być kierowane bezpośrednio do sprawcy.

Jakich dokumentów warto zażądać od ubezpieczyciela?

W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty warto wystąpić pisemnie o przesłanie dokumentów, które pozwolą zweryfikować roszczenie. Najczęściej będą to:

• zgłoszenie szkody albo numer szkody,
• protokół oględzin lub opis uszkodzeń,
• kosztorys naprawy lub kalkulacja odszkodowania,
• decyzja o przyznaniu i wypłacie odszkodowania,
• potwierdzenie wypłaty określonej kwoty poszkodowanemu,
• ewentualnie faktury lub rachunki, jeśli odszkodowanie było rozliczane na podstawie rzeczywistych kosztów naprawy.

W piśmie warto wyraźnie wskazać, że do czasu otrzymania dokumentów nie ma możliwości merytorycznej oceny zasadności ani wysokości roszczenia. To rozsądne zwłaszcza wtedy, gdy wezwanie zawiera wyłącznie sumę do zapłaty i krótki opis zdarzenia.

Jeżeli sprawa trafi do sądu, to zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Oznacza to, że to ubezpieczyciel powinien udowodnić swoje roszczenie.

Czy kosztorys jest obowiązkowy w każdej sprawie?

Nie zawsze wycena szkody musi przybrać formę klasycznego kosztorysu remontowego. To zależy od tego, jak ubezpieczyciel rozliczył szkodę z poszkodowanym. Odszkodowanie mogło zostać ustalone na podstawie kalkulacji własnej, opinii rzeczoznawcy, oględzin albo rzeczywistych rachunków za naprawę.

Dla osoby, od której żąda się zwrotu, najważniejsze jest jednak nie to, jak dokument zatytułowano, lecz czy z dokumentów wynika:

• jaki był zakres zniszczeń,
• jakie prace naprawcze uwzględniono,
• jak obliczono wartość odszkodowania,
• czy wypłata nie obejmowała elementów niezwiązanych z zalaniem.

Jeżeli dokumenty są lakoniczne albo kwota wydaje się zawyżona, można kwestionować wysokość roszczenia. W sprawach o zalanie częstym problemem jest doliczanie prac o charakterze ulepszenia albo wymiany elementów, które były już wcześniej zużyte. Odszkodowanie co do zasady ma naprawić szkodę, a nie prowadzić do wzbogacenia poszkodowanego.

Kiedy można podważać wysokość żądanej kwoty?

Kwotę dochodzoną przez ubezpieczyciela warto analizować zwłaszcza wtedy, gdy:

• nie przedstawiono żadnych wyliczeń,
• zakres szkody opisany w piśmie jest ogólnikowy,
• od zdarzenia minęło dużo czasu i nie wiadomo, czy wszystkie uszkodzenia wynikają z konkretnego zalania,
• żądanie obejmuje pełny remont pomieszczenia mimo niewielkiego zalania,
• pojawiają się koszty niezwiązane bezpośrednio ze szkodą.

Co do zasady odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości szkody. Wynika to z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Z kolei sposób naprawienia szkody reguluje art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli sprawa zależy od szczegółów technicznych, pomocna bywa niezależna ocena kosztów naprawy. Ma to znaczenie zwłaszcza przy większych kwotach albo gdy zakres remontu budzi wątpliwości.

Czy można odmówić zapłaty do czasu otrzymania dokumentów?

Można zakwestionować roszczenie i wezwać ubezpieczyciela do jego udokumentowania. Nie jest to automatyczna „odmowa na zawsze”, lecz uzasadnione stanowisko, że bez dokumentów nie da się ocenić, czy kwota jest prawidłowa.

Najbezpieczniej zrobić to pisemnie, wskazując, że:

• nie kwestionuje się samego zdarzenia albo przeciwnie — kwestionuje się również odpowiedzialność,
• brakuje dokumentów pozwalających zweryfikować wysokość szkody,
• po ich otrzymaniu stanowisko zostanie uzupełnione.

Jeżeli odpowiedzialność jest oczywista, lepiej nie ignorować korespondencji. Brak odpowiedzi może doprowadzić do skierowania sprawy na drogę sądową i naliczania odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy można prosić o raty lub obniżenie kwoty?

Tak. Jeżeli po weryfikacji okaże się, że roszczenie jest zasadne, można zwrócić się do ubezpieczyciela o rozłożenie płatności na raty albo o odroczenie terminu zapłaty. Nie wynika z przepisów bezwzględny obowiązek ubezpieczyciela do udzielenia takiej ulgi, ale w praktyce takie wnioski bywają uwzględniane, zwłaszcza gdy dłużnik jest osobą starszą, ma niski dochód lub jednorazowa zapłata jest nierealna.

W piśmie warto wskazać:

• wiek i sytuację zdrowotną, jeśli ma znaczenie,
• wysokość dochodów i stałych wydatków,
• realną propozycję liczby rat,
• prośbę o wstrzymanie dalszych działań windykacyjnych na czas negocjacji.

Jeżeli sytuacja finansowa jest trudna, lepiej zaproponować raty możliwe do regularnej spłaty niż zadeklarować zbyt wysoką kwotę, której później nie da się uregulować.

Przykładowa kolejność działania

FAQ

Czy muszę zapłacić od razu po otrzymaniu wezwania?

Nie. Najpierw warto sprawdzić, czy roszczenie jest należycie udokumentowane. Jeżeli brakuje podstawowych dokumentów, można zażądać ich przesłania i dopiero potem zająć stanowisko.

Czy ubezpieczyciel musi pokazać dowód wypłaty odszkodowania?

Powinien móc wykazać, że rzeczywiście wypłacił odszkodowanie i w jakiej wysokości, bo tylko do tej kwoty może dochodzić regresu na podstawie art. 828 § 1 Kodeksu cywilnego.

Czy brak mojego ubezpieczenia oznacza, że nie mam żadnej obrony?

Nie. Brak własnej polisy OC zwykle oznacza jedynie, że ewentualna zapłata obciąży bezpośrednio sprawcę. Nadal można kwestionować odpowiedzialność albo wysokość roszczenia.

Czy ubezpieczyciel może doliczyć odsetki?

Tak, jeżeli roszczenie jest wymagalne i doszło do opóźnienia w zapłacie, mogą być dochodzone odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy można powołać się na trudną sytuację finansową?

Tak, ale trudna sytuacja finansowa zwykle nie znosi samej odpowiedzialności za szkodę. Może natomiast uzasadniać wniosek o raty, odroczenie płatności albo ugodę.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 6, art. 361 § 2, art. 363 § 1, art. 415, art. 481 § 1 i § 2, art. 828 § 1.

2. Aktualna praktyka likwidacji szkód i dochodzenia roszczeń regresowych przez zakłady ubezpieczeń – każdorazowo zależna od dokumentacji konkretnej szkody i treści korespondencji.