Brak odpowiedzi ubezpieczyciela po szkodzie na drodze gminnej

Od kogo można dochodzić odszkodowania za uszkodzenie auta przez dziurę w drodze?

Przy uszkodzeniu pojazdu wskutek złego stanu drogi odpowiedzialność co do zasady ponosi zarządca drogi, jeżeli można mu przypisać zawinione niewykonanie albo nienależyte wykonanie obowiązków związanych z utrzymaniem drogi. Podstawą roszczenia jest art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Zakres obowiązków zarządcy drogi wynika z art. 20 pkt 4, 10 i 11 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Przepis ten nakłada na zarządcę m.in. obowiązek utrzymania nawierzchni drogi, wykonywania robót interwencyjnych i zabezpieczających oraz przeciwdziałania niszczeniu dróg przez ich użytkowników i otoczenie w zakresie wynikającym z ustawy. Jeżeli więc szkoda powstała przez nieusuniętą dziurę, wyrwę lub brak właściwego oznakowania zagrożenia, odpowiedzialność może obciążać zarządcę drogi, a praktycznie likwidacją szkody często zajmuje się jego ubezpieczyciel OC.

Jeśli potrzebujesz szerszego porównania zasad odpowiedzialności za szkody, zobacz także: oblodzona droga i odszkodowanie od gminy za wypadek.

Ile czasu ma ubezpieczyciel na likwidację szkody?

Podstawowy termin wynika z art. 817 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku.

To bardzo ważne: jeżeli zgłoszenie zostało złożone najpierw w urzędzie miasta albo innemu zarządcy drogi, termin nie musi biec od tej daty. Dla zastosowania art. 817 § 1 Kodeksu cywilnego kluczowe jest, kiedy zawiadomienie dotarło do zakładu ubezpieczeń. Dlatego w pierwszej kolejności trzeba ustalić:

• kto jest zarządcą danej drogi,
• czy szkoda została przekazana do ubezpieczyciela,
• jaka jest data wpływu zgłoszenia do zakładu ubezpieczeń,
• jaki numer szkody nadano sprawie.

Jeżeli sprawa została zgłoszona bezpośrednio do ubezpieczyciela, ustalenie terminu jest prostsze. Jeżeli jednak zgłoszenie szło przez urząd, warto poprosić o potwierdzenie przekazania sprawy, np. pismem, mailem lub przez ePUAP.

Kiedy termin może się wydłużyć?

Wyjątek przewiduje art. 817 § 2 Kodeksu cywilnego. Jeżeli wyjaśnienie w terminie 30 dni okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednocześnie bezsporna część świadczenia powinna zostać wypłacona w terminie podstawowym.

W praktyce może to dotyczyć np. sytuacji, gdy:

• trzeba ustalić, kto był zarządcą drogi w danym miejscu,
• sporna jest przyczyna uszkodzeń samochodu,
• brakuje dokumentów potwierdzających rozmiar szkody,
• konieczne są oględziny pojazdu albo opinia rzeczoznawcy.

Samo milczenie ubezpieczyciela nie oznacza jednak, że ma on prawo dowolnie przedłużać postępowanie. Przedłużenie musi wynikać z rzeczywistej potrzeby ustalenia okoliczności sprawy, a nie z opieszałości.

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że termin z art. 817 § 1 Kodeksu cywilnego ma podstawowe zastosowanie w sprawach nieskomplikowanych, a termin przedłużony można stosować tylko wtedy, gdy rzeczywiście nie dało się wcześniej wyjaśnić okoliczności odpowiedzialności lub wysokości świadczenia. Tak wskazał m.in. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 4 listopada 2016 r., sygn. I ACa 502/16.

Czy ubezpieczyciel musi poinformować o opóźnieniu?

Tak. Jeżeli zakład ubezpieczeń nie wypłaca odszkodowania w terminie, ma obowiązki informacyjne wynikające z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Przepis ten stanowi, że jeżeli w terminach określonych w ustawie lub umowie zakład ubezpieczeń nie wypłaci odszkodowania lub świadczenia, zawiadamia na piśmie osobę zgłaszającą roszczenie o:

• przyczynach niemożności zaspokojenia roszczenia w całości lub w części,
• oraz wypłaca bezsporną część świadczenia.

Jeżeli więc minęło 30 dni i nie otrzymała Pani ani decyzji, ani pisemnej informacji o przyczynach zwłoki, może to świadczyć o nienależytym prowadzeniu postępowania likwidacyjnego.

Co zrobić krok po kroku, gdy ubezpieczyciel nie odpowiada?

W takiej sytuacji warto działać w uporządkowany sposób.

1. Ustal datę wpływu zgłoszenia do ubezpieczyciela

Proszę wystąpić do urzędu miasta lub innego zarządcy drogi o informację:

• czy zgłoszenie zostało przekazane do ubezpieczyciela,
• kiedy to nastąpiło,
• jaki jest numer polisy i nazwa ubezpieczyciela.

Jeżeli nie ma Pani tych danych, trudno skutecznie liczyć terminy i kierować ponaglenia.

2. Skontaktuj się bezpośrednio z ubezpieczycielem

Po ustaleniu numeru szkody należy skierować do ubezpieczyciela pismo lub e-mail z żądaniem informacji o stanie sprawy, wskazując datę zgłoszenia, numer szkody i zakres uszkodzeń. Warto zażądać:

• potwierdzenia daty przyjęcia zgłoszenia,
• wskazania brakujących dokumentów, jeżeli ich potrzebuje,
• przesłania decyzji albo informacji o przyczynach opóźnienia,
• wypłaty bezspornej części odszkodowania, jeżeli odpowiedzialność co do zasady nie budzi wątpliwości.

3. Złóż reklamację

Jeżeli kontakt nie przynosi skutku, można złożyć reklamację na podstawie art. 3 ust. 1 oraz art. 6–8 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. Reklamację można złożyć m.in. pisemnie, elektronicznie lub ustnie – zależnie od kanałów przewidzianych przez dany podmiot.

Zgodnie z art. 6 tej ustawy podmiot rynku finansowego powinien udzielić odpowiedzi na reklamację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. W szczególnie skomplikowanych przypadkach termin może zostać wydłużony do 60 dni, ale klient musi zostać poinformowany o przyczynie opóźnienia i okolicznościach wymagających dodatkowego ustalenia.

W reklamacji warto zażądać:

• niezwłocznego zakończenia likwidacji szkody,
• wypłaty odszkodowania,
• odsetek ustawowych za opóźnienie,
• pisemnego uzasadnienia stanowiska.

Zobacz również:

brak badania technicznego a odszkodowanie z OC sprawcy

4. Wystąp do Rzecznika Finansowego

Jeżeli reklamacja zostanie odrzucona albo pozostanie nieskuteczna, można zwrócić się do Rzecznika Finansowego o interwencję lub o przeprowadzenie postępowania polubownego. Podstawy działania Rzecznika Finansowego wynikają z powołanej wyżej ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r.

To rozwiązanie jest szczególnie przydatne wtedy, gdy ubezpieczyciel:

• nie odpowiada na pisma,
• przewleka postępowanie,
• bezzasadnie odmawia odpowiedzialności,
• zaniża wysokość odszkodowania.

5. Rozważ pozew

Jeżeli sprawa nadal nie zostanie załatwiona, pozostaje dochodzenie roszczenia przed sądem. W zależności od okoliczności pozew może być kierowany przeciwko:

• ubezpieczycielowi odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody albo podmiotu odpowiedzialnego,
• bezpośrednio przeciwko zarządcy drogi.

Możliwość dochodzenia roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela wynika z art. 822 § 4 Kodeksu cywilnego.

Czy można żądać odsetek za opóźnienie?

Tak. Jeżeli ubezpieczyciel spóźnia się ze spełnieniem świadczenia, można domagać się odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. Co do zasady odsetki należą się od dnia następującego po dniu, w którym świadczenie powinno zostać spełnione.

W praktyce wymaga to jednak prawidłowego ustalenia początku biegu terminu, czyli dnia doręczenia zgłoszenia szkody ubezpieczycielowi. Jeżeli zakład ubezpieczeń wykaże, że sprawa była obiektywnie skomplikowana i zasadnie korzystał z mechanizmu z art. 817 § 2 Kodeksu cywilnego, data naliczania odsetek może zależeć od szczegółów sprawy.

Jakie dokumenty warto zgromadzić?

Im lepiej udokumentowana szkoda, tym trudniej ubezpieczycielowi przedłużać postępowanie. Warto zgromadzić:

• zdjęcia miejsca zdarzenia i uszkodzeń pojazdu,
• dane świadka lub jego pisemne oświadczenie,
• zgłoszenie szkody z potwierdzeniem nadania lub odbioru,
• korespondencję z urzędem miasta i ubezpieczycielem,
• faktury, rachunki albo kosztorys naprawy,
• dokumentację pojazdu, w tym informację o właścicielu, jeśli auto jest służbowe, leasingowane albo wynajmowane.

Jeżeli pojazd nie był używany z uwagi na bezpieczeństwo albo konieczność oczekiwania na oględziny, warto także zachować dowody potwierdzające związane z tym koszty. W niektórych stanach faktycznych można dochodzić również innych szkód pozostających w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem, zgodnie z art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Tabela: terminy i działania

FAQ

Czy 30 dni liczy się od zgłoszenia szkody w urzędzie miasta?

Nie zawsze. Zgodnie z art. 817 § 1 Kodeksu cywilnego termin liczy się od dnia otrzymania zawiadomienia o wypadku przez ubezpieczyciela. Jeśli najpierw zgłoszenie trafiło do urzędu, trzeba ustalić, kiedy urząd przekazał je zakładowi ubezpieczeń.

Czy ubezpieczyciel może w ogóle się nie odezwać po 30 dniach?

Nie powinien. Jeżeli nie wypłaca świadczenia w terminie, powinien pisemnie wskazać przyczyny opóźnienia i wypłacić bezsporną część świadczenia, co wynika z art. 29 ust. 4 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

Czy mogę naprawić samochód przed decyzją ubezpieczyciela?

Tak, ale najlepiej wcześniej zabezpieczyć dowody szkody: zdjęcia, oględziny, kosztorys, rachunki, dane świadka. Jeżeli naprawa była konieczna z przyczyn bezpieczeństwa, należy zachować pełną dokumentację kosztów. W konkretnych sprawach sposób postępowania zależy od stanu dowodów.

Czy przy samochodzie służbowym to ja mogę dochodzić odszkodowania?

To zależy od tego, kto jest właścicielem pojazdu i kto jest uprawniony z tytułu szkody. Może to być pracodawca, leasingobiorca, wynajmujący albo inny podmiot. Tę kwestię trzeba sprawdzić w dokumentach pojazdu i zgłoszenia szkody.

Czy mogę pozwać bezpośrednio ubezpieczyciela?

Tak, w przypadkach objętych ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej możliwość dochodzenia roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela przewiduje art. 822 § 4 Kodeksu cywilnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, w szczególności art. 361 § 1 i § 2, art. 415, art. 481 § 1 i § 2, art. 817 § 1–3, art. 822 § 4 – Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w szczególności art. 20 pkt 4, 10 i 11 – Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60
3. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w szczególności art. 29 ust. 4 – Dz.U. 2015 poz. 1844
4. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej, w szczególności art. 3 ust. 1 oraz art. 6–8 – Dz.U. 2015 poz. 1348
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I ACa 502/16.