Jak uzyskać wyższe odszkodowanie za zalanie mieszkania?

Od czego zacząć, gdy odszkodowanie za zalanie mieszkania jest zaniżone?

Jeżeli mieszkanie zostało zalane, a ubezpieczyciel spółdzielni, wspólnoty, sąsiada albo innego podmiotu odpowiedzialnego wypłacił zbyt niską kwotę, nie trzeba godzić się z taką wyceną. W praktyce pierwszym krokiem powinno być zebranie pełnej dokumentacji szkody: zdjęć, nagrań, protokołu zalania, korespondencji ze spółdzielnią lub administracją, rachunków za zniszczone rzeczy, kosztorysów naprawy oraz ewentualnej wyceny sporządzonej przez niezależnego fachowca.

Podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej najczęściej jest art. 415 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym kto z własnej winy wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Jeżeli szkoda wynika z niewłaściwego stanu instalacji lub zaniedbań podmiotu zarządzającego budynkiem, znaczenie może mieć także art. 433 Kodeksu cywilnego albo art. 435 Kodeksu cywilnego, ale ich zastosowanie zależy od konkretnego stanu faktycznego. Z kolei gdy odpowiedzialność pokrywa polisa OC, poszkodowany może kierować roszczenie bezpośrednio do ubezpieczyciela na podstawie art. 822 § 4 Kodeksu cywilnego.

Jakie odszkodowanie przysługuje po zalaniu?

Zgodnie z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, a w odpowiednich przypadkach także utracone korzyści, jeżeli pozostają w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem. W sprawach o zalanie mieszkania najczęściej chodzi o zwrot kosztów naprawy ścian, sufitów, podłóg, zabudowy kuchennej, mebli, sprzętów AGD, a niekiedy również kosztów osuszania, ekspertyzy czy sprzątania po szkodzie.

Istotny jest też art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego przez przywrócenie stanu poprzedniego albo przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jeżeli więc przyznana kwota nie pozwala realnie usunąć skutków zalania, można kwestionować decyzję ubezpieczyciela.

W praktyce spór najczęściej dotyczy tego, czy należy przyjąć ceny rynkowe materiałów i robocizny, czy też zaniżone stawki z kosztorysu ubezpieczyciela, a także czy odszkodowanie ma obejmować całość niezbędnych prac. Wysokość należnego świadczenia zawsze zależy od okoliczności konkretnej szkody i treści umowy ubezpieczenia, jeżeli roszczenie opiera się na polisie majątkowej poszkodowanego.

Reklamacja do ubezpieczyciela – jak ją przygotować?

Jeżeli decyzja lub kosztorys są zaniżone, warto złożyć reklamację. Podstawę stanowi art. 3 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. Reklamację można złożyć m.in. pisemnie, elektronicznie albo ustnie, jeśli dany podmiot dopuszcza taką formę.

Z kolei art. 6–8 tej ustawy określają termin jej rozpatrzenia. Co do zasady ubezpieczyciel powinien odpowiedzieć na reklamację w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. W szczególnie skomplikowanych przypadkach termin może zostać wydłużony do 60 dni, ale zakład ubezpieczeń musi wyjaśnić przyczynę opóźnienia oraz wskazać okoliczności wymagające ustalenia.

W reklamacji warto wskazać:

• numer szkody i datę zalania,
• dlaczego wycena jest zaniżona,
• jakiej dopłaty żądasz,
• na jakich dowodach opierasz swoje stanowisko,
• że domagasz się ponownej kalkulacji według realnych cen rynkowych i pełnego zakresu uszkodzeń.

Do reklamacji najlepiej dołączyć kosztorys prywatny, faktury, oferty wykonawców, zdjęcia zniszczeń i protokół sporządzony przez administrację lub spółdzielnię. Im bardziej konkretne wyliczenie, tym większa szansa na dopłatę bez procesu.

Terminy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela

Kluczowy jest art. 817 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczyciel powinien spełnić świadczenie w terminie 30 dni, licząc od dnia otrzymania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli w tym czasie wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości świadczenia okaże się niemożliwe, zastosowanie ma art. 817 § 2 Kodeksu cywilnego – świadczenie powinno zostać spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, przy czym bezsporną część odszkodowania trzeba wypłacić w terminie podstawowym.

Jeżeli ubezpieczyciel opóźnia wypłatę albo dopłatę, można żądać także odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. W praktyce odsetki często nalicza się od dnia, w którym zakład ubezpieczeń powinien był prawidłowo spełnić świadczenie.

Czy można zwrócić się do Rzecznika Finansowego?

Tak. Jeżeli reklamacja została oddalona albo odpowiedź jest nadal niesatysfakcjonująca, można wystąpić do Rzecznika Finansowego o interwencję albo o przeprowadzenie postępowania polubownego. Uprawnienia Rzecznika wynikają m.in. z art. 17 ust. 1 oraz art. 25 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej.

Postępowanie przed Rzecznikiem Finansowym nie zastępuje procesu sądowego, ale bywa pomocne, zwłaszcza gdy ubezpieczyciel pominął część dowodów albo zastosował rażąco zaniżoną wycenę. W niektórych sprawach stanowisko Rzecznika porządkuje materiał dowodowy przed złożeniem pozwu.

Pozew o dopłatę odszkodowania za zalanie mieszkania

Jeżeli reklamacja i interwencja nie przynoszą efektu, pozostaje droga sądowa. Jeżeli odpowiedzialność jest objęta polisą OC, poszkodowany może pozwać bezpośrednio ubezpieczyciela na podstawie art. 822 § 4 Kodeksu cywilnego. W pozwie trzeba wskazać, jaka kwota została wypłacona, jaka kwota jest jeszcze należna i z czego wynika różnica.

W sprawie o zaniżone odszkodowanie bardzo istotny jest wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego. Podstawę dopuszczenia takiego dowodu stanowi art. 278 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, zgodnie z którym w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd zasięga opinii biegłych. To właśnie biegły najczęściej ocenia rzeczywisty zakres szkody, konieczny sposób naprawy oraz rynkowy koszt usunięcia skutków zalania.

W zależności od sprawy sąd może oprzeć się na opinii biegłego z zakresu budownictwa, kosztorysowania, osuszania budynków, meblarstwa albo wyceny ruchomości. Jeżeli szkoda obejmuje kilka kategorii zniszczeń, zakres opinii powinien być odpowiednio szeroki.

Przedawnienie roszczeń o odszkodowanie

Terminy przedawnienia zależą od podstawy roszczenia. Jeżeli dochodzisz roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela z tytułu umowy OC, znaczenie ma art. 819 § 3 i § 4 Kodeksu cywilnego. Roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela przedawnia się co do zasady z upływem terminów przewidzianych dla roszczenia przeciwko sprawcy szkody.

Jeżeli szkoda wynika z czynu niedozwolonego, zastosowanie ma art. 442¹ § 1 Kodeksu cywilnego: roszczenie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż z upływem 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę. W konkretnych sprawach ocena początku biegu terminu może wymagać analizy stanu faktycznego.

Jakie dowody są najważniejsze?

W sporze o wyższe odszkodowanie za zalanie mieszkania najczęściej liczą się:

• protokół szkody lub notatka administracji,
• zdjęcia i nagrania wykonane od razu po zalaniu,
• rachunki za zniszczone wyposażenie,
• umowy lub faktury za remont i zabudowę,
• prywatna ekspertyza lub kosztorys,
• korespondencja z ubezpieczycielem, spółdzielnią lub sprawcą szkody,
• decyzja i kosztorys ubezpieczyciela, z których wynika sposób obliczenia odszkodowania.

Jeżeli nie masz wszystkich faktur, nie oznacza to jeszcze przegranej. Szkodę można wykazywać także innymi środkami dowodowymi, ale brak dokumentów może utrudnić udowodnienie wartości niektórych zniszczonych rzeczy.

Tabela: możliwe działania po zaniżeniu odszkodowania

FAQ

Czy trzeba najpierw pozwać sprawcę zalania, a dopiero potem ubezpieczyciela?

Nie. Jeżeli odpowiedzialność jest objęta umową OC, poszkodowany może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela na podstawie art. 822 § 4 Kodeksu cywilnego.

Ile czasu ma ubezpieczyciel na wypłatę odszkodowania?

Co do zasady 30 dni od zgłoszenia szkody – art. 817 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli sprawa wymaga dodatkowych ustaleń, reszta świadczenia powinna zostać wypłacona w terminie z art. 817 § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy prywatny kosztorys ma znaczenie?

Tak. Nie zastępuje opinii biegłego sądowego, ale może być ważnym argumentem w reklamacji i pomóc wykazać, że wycena ubezpieczyciela jest zaniżona.

Czy można żądać odsetek za opóźnienie?

Tak, jeżeli ubezpieczyciel nie wypłacił należnej kwoty w terminie. Podstawą jest art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Czy brak faktur za wszystkie zniszczone rzeczy przekreśla sprawę?

Nie zawsze. Wysokość szkody można wykazywać także innymi dowodami, ale dokumenty zakupu lub wyceny zwykle ułatwiają dochodzenie pełnego odszkodowania.

Źródła

• art. 6, art. 361 § 2, art. 363 § 1, art. 415, art. 481 § 1 i § 2, art. 817 § 1 i § 2, art. 819 § 3 i § 4, art. 822 § 4, art. 442¹ § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 278 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
• art. 3 ust. 1, art. 6–8, art. 17 ust. 1, art. 25 ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej