Wycena szkody po zalaniu mieszkania

Czy można odwołać się od wyceny szkody po zalaniu mieszkania?

Tak. Kosztorys przygotowany przez ubezpieczyciela nie jest niepodważalny. Jeżeli po zalaniu mieszkania przyznano kwotę, która nie wystarcza na rzeczywistą naprawę, poszkodowany może złożyć reklamację, potocznie nazywaną odwołaniem od decyzji ubezpieczyciela, i zażądać ponownej analizy sprawy.

W opisanej sytuacji szczególnie istotne jest to, że ubezpieczyciel uznał konieczność naprawy, ale ograniczył ją do niewielkich fragmentów: 1 m² parkietu, części ściany czy kilku płytek. Taka wycena może być wadliwa, jeżeli w praktyce nie da się wykonać naprawy punktowej w sposób trwały, estetyczny i zgodny z technologią robót. Odszkodowanie nie powinno prowadzić do sytuacji, w której lokal po remoncie nadal nosi widoczne ślady szkody.

Przy szkodzie likwidowanej z OC sąsiada podstawą jest odpowiedzialność cywilna sprawcy i ubezpieczyciela. Zgodnie z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz utracone korzyści, jeżeli pozostają w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem. Z kolei art. 363 Kodeksu cywilnego pozwala poszkodowanemu żądać przywrócenia stanu poprzedniego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej, chyba że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby niemożliwe albo pociągałoby za sobą nadmierne trudności lub koszty.

Co powinna obejmować prawidłowa wycena szkody?

Prawidłowa wycena szkody po zalaniu mieszkania powinna uwzględniać nie tylko samą powierzchnię widocznego zawilgocenia, lecz także realny zakres robót koniecznych do usunięcia skutków zalania. Znaczenie mają m.in. technologia naprawy, dostępność takich samych materiałów, możliwość zachowania jednolitego wyglądu pomieszczenia, stopień zawilgocenia podłoża oraz to, czy uszkodzone elementy tworzą funkcjonalną albo estetyczną całość.

W praktyce może być uzasadnione żądanie zapłaty za większy zakres prac niż ten wskazany w kosztorysie ubezpieczyciela, jeżeli:

• nie da się dokupić takich samych płytek, paneli, desek lub parkietu;
• wymiana tylko fragmentu podłogi spowoduje widoczną różnicę koloru, faktury albo poziomu;
• malowanie jedynie fragmentu ściany lub sufitu pozostawi wyraźną łatę;
• woda dostała się pod posadzkę, listwy, zabudowę albo warstwy podłogowe i wymaga szerszego osuszenia lub demontażu;
• kosztorys pomija robociznę, demontaż, zabezpieczenie lokalu, osuszanie, transport, materiały pomocnicze albo sprzątanie po remoncie.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że ubezpieczyciel musi sfinansować dowolny remont całego mieszkania. Roszczenie powinno obejmować taki zakres prac, który jest potrzebny do naprawienia skutków konkretnego zalania. Jeżeli część planowanego remontu poprawiałaby standard lokalu ponad stan sprzed szkody, ubezpieczyciel może kwestionować ten element.

Jak przygotować reklamację albo odwołanie od decyzji ubezpieczyciela?

Odwołanie powinno być konkretne. Nie wystarczy napisać, że odszkodowanie jest zbyt niskie. Trzeba wskazać, które pozycje kosztorysu są błędne, jakiego zakresu naprawy wymagają uszkodzenia i o jaką kwotę dopłaty wnosi poszkodowany.

W piśmie warto zamieścić:

• numer szkody i datę decyzji ubezpieczyciela;
• żądanie dopłaty konkretnej kwoty albo ponownego przeliczenia kosztorysu według wskazanych cen;
• opis każdego uszkodzonego elementu mieszkania;
• wyjaśnienie, dlaczego naprawa punktowa nie przywróci stanu sprzed szkody;
• własny kosztorys, ofertę firmy remontowej, faktury albo opinię rzeczoznawcy;
• dokumentację fotograficzną i, jeśli to możliwe, nagrania pokazujące skalę zawilgocenia;
• wezwanie do wypłaty dopłaty w określonym terminie oraz numer rachunku bankowego.

Jeżeli rodzice otrzymali przelew, nadal mogą domagać się dopłaty. Przyjęcie bezspornej części odszkodowania nie oznacza automatycznie zrzeczenia się pozostałych roszczeń. Inaczej byłoby wtedy, gdyby podpisali ugodę, w której wyraźnie potwierdzili, że wypłacona kwota wyczerpuje wszystkie roszczenia związane ze szkodą.

Czy warto zlecić kosztorys firmie remontowej albo rzeczoznawcy?

Tak, zwłaszcza gdy różnica między wypłatą a rzeczywistym kosztem naprawy jest istotna. Najprostszym dowodem jest pisemna oferta lub kosztorys firmy remontowej, obejmujący materiały i robociznę. Jeszcze mocniejszym dokumentem bywa kosztorys rzeczoznawcy budowlanego lub specjalisty od kosztorysowania robót remontowo-budowlanych.

Trzeba jednak pamiętać, że prywatny kosztorys nie jest w procesie sądowym tym samym co opinia biegłego sądowego. Dla sądu będzie to przede wszystkim dokument prywatny i element argumentacji strony. Jeżeli sprawa trafi do sądu, zwykle konieczne będzie zawnioskowanie o opinię biegłego, który oceni zakres szkody i koszt jej naprawy.

Koszt prywatnej opinii albo kosztorysu można próbować dochodzić od ubezpieczyciela jako element szkody lub kosztów koniecznych do celowego dochodzenia roszczeń. Zasadność takiego żądania zależy jednak od okoliczności: wysokości szkody, stopnia skomplikowania sprawy, postawy ubezpieczyciela i tego, czy prywatna ekspertyza była rzeczywiście potrzebna.

Ile czasu ma ubezpieczyciel na wypłatę odszkodowania i odpowiedź?

Co do zasady ubezpieczyciel powinien spełnić świadczenie w terminie 30 dni od zawiadomienia o wypadku. Jeżeli wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości świadczenia jest niemożliwe w tym terminie, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Bezsporna część odszkodowania powinna być jednak wypłacona w terminie podstawowym.

W ubezpieczeniach obowiązkowych odpowiedzialności cywilnej ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych przewiduje podobną zasadę: 30 dni od zgłoszenia szkody, a w sprawach wymagających dodatkowych ustaleń co do zasady nie później niż 90 dni, z obowiązkiem wypłaty części bezspornej. Przy zalaniu mieszkania przez sąsiada często mamy jednak do czynienia z dobrowolnym OC w życiu prywatnym, a nie z ubezpieczeniem obowiązkowym, dlatego zawsze trzeba sprawdzić podstawę odpowiedzialności i treść decyzji ubezpieczyciela.

Odpowiedź na reklamację podmiotu rynku finansowego powinna zostać udzielona co do zasady w terminie 30 dni. W szczególnie skomplikowanych przypadkach termin może zostać wydłużony do 60 dni, ale ubezpieczyciel powinien wyjaśnić przyczynę opóźnienia i wskazać okoliczności wymagające ustalenia. Brak odpowiedzi w ustawowym terminie powoduje co do zasady, że reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta, choć w praktyce niekiedy nadal trzeba dochodzić wypłaty dopłaty w dalszym postępowaniu.

Co zrobić, gdy ubezpieczyciel nadal odmawia dopłaty?

Jeżeli reklamacja nie przyniesie skutku, poszkodowany ma kilka możliwości. Może złożyć kolejne pismo z dodatkowymi dowodami, wystąpić do Rzecznika Finansowego z wnioskiem o interwencję, rozważyć postępowanie polubowne albo skierować sprawę do sądu.

W sporze sądowym najczęściej dochodzi się zapłaty różnicy między kwotą należnego odszkodowania a kwotą już wypłaconą. Pozew można skierować przeciwko ubezpieczycielowi, jeżeli odpowiedzialność wynika z umowy OC sprawcy i poszkodowany korzysta z roszczenia bezpośredniego wobec zakładu ubezpieczeń. W niektórych sytuacjach trzeba rozważyć także pozwanie sprawcy szkody, zwłaszcza gdy ubezpieczyciel kwestionuje ochronę ubezpieczeniową, zakres polisy albo odpowiedzialność sąsiada.

Jeżeli roszczenie wynika z ubezpieczenia obowiązkowego, art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych pozwala wytoczyć powództwo m.in. przed sąd właściwy dla miejsca zamieszkania albo siedziby poszkodowanego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia. W sprawach z dobrowolnego OC sąsiada właściwość sądu trzeba ocenić według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz rodzaju dochodzonego roszczenia.

Opłata od pozwu nie zawsze wynosi po prostu 5% wartości roszczenia. W sprawach o prawa majątkowe do 20 000 zł obowiązują opłaty stałe zależne od wartości przedmiotu sporu, od 30 zł do 1000 zł. Przy wartości przedmiotu sporu powyżej 20 000 zł pobiera się opłatę stosunkową 5% tej wartości, z ustawowym limitem maksymalnym. Należy też liczyć się z zaliczką na opinię biegłego.

Zgodnie z art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego strona przegrywająca sprawę powinna zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Jeżeli powód wygra tylko częściowo, sąd może koszty wzajemnie znieść albo stosunkowo je rozdzielić.

Jakie dowody zebrać po zalaniu mieszkania?

Im szybciej poszkodowany zabezpieczy dowody, tym łatwiej będzie podważyć zaniżony kosztorys. Najlepiej nie ograniczać się do zdjęć wykonanych przez likwidatora. Warto samodzielnie udokumentować całość szkody przed rozpoczęciem prac naprawczych.

• wykonaj zdjęcia i nagrania wszystkich zawilgoceń, odspojonych płytek, spuchniętych paneli, zniszczonych listew, mebli i elementów wykończenia;
• zachowaj korespondencję z sąsiadem, administracją, wspólnotą lub spółdzielnią;
• sporządź protokół zalania, jeżeli uczestniczyła administracja budynku albo konserwator;
• zachowaj decyzję ubezpieczyciela, kosztorys, notatki likwidatora i pisma dotyczące szkody;
• uzyskaj wycenę firmy remontowej z rozbiciem na materiały, robociznę i zakres prac;
• nie wyrzucaj zniszczonych elementów, jeżeli mogą być potrzebne do oględzin, chyba że ich usunięcie jest konieczne ze względów bezpieczeństwa lub higieny;
• jeżeli mieszkanie wymaga osuszania, zachowaj protokoły, faktury i dokumentację pomiarów wilgotności.

Czy ubezpieczyciel może potrącić zużycie materiałów?

To zależy od podstawy roszczenia. Jeżeli szkoda jest likwidowana z własnej polisy mieszkaniowej, znaczenie mogą mieć ogólne warunki ubezpieczenia, wariant polisy, limity, udział własny i zasady rozliczenia według wartości rzeczywistej albo odtworzeniowej.

Jeżeli natomiast poszkodowany dochodzi roszczenia z OC sprawcy, punktem wyjścia jest zasada pełnego odszkodowania. Ubezpieczyciel nie powinien zaniżać świadczenia w sposób, który uniemożliwia realne przywrócenie mieszkania do stanu sprzed szkody. Jednocześnie odszkodowanie nie powinno prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego. Dlatego każda sprawa wymaga oceny konkretnego lokalu, wieku materiałów, zakresu uszkodzeń i technologii naprawy.

A co z regresem ubezpieczyciela?

Regres to inna sytuacja niż spór poszkodowanego o zaniżone odszkodowanie. Poszkodowany po zalaniu mieszkania zwykle domaga się zapłaty od sprawcy szkody albo od jego ubezpieczyciela. Regres pojawia się wtedy, gdy ubezpieczyciel po wypłacie świadczenia żąda zwrotu pieniędzy od osoby odpowiedzialnej za szkodę, jeżeli pozwalają na to przepisy lub umowa.

W sprawach zalaniowych regres może mieć znaczenie np. wtedy, gdy własny ubezpieczyciel poszkodowanego wypłaci odszkodowanie z polisy mieszkaniowej, a następnie będzie dochodził zwrotu od sąsiada lub jego ubezpieczyciela. Dla poszkodowanego najważniejsze jest jednak to, aby nie podpisać dokumentu, który nieświadomie ogranicza dalsze roszczenia o dopłatę.

Przedawnienie roszczeń po zalaniu mieszkania

Nie warto zwlekać z reklamacją i dochodzeniem dopłaty. Roszczenia odszkodowawcze ulegają przedawnieniu, a właściwy termin zależy od podstawy odpowiedzialności.

Przy odpowiedzialności deliktowej sprawcy zastosowanie może mieć art. 442¹ Kodeksu cywilnego: zasadniczo roszczenie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż 10 lat od zdarzenia. Jeżeli szkoda wynika ze zbrodni lub występku, termin może być dłuższy.

Przy roszczeniach z umowy ubezpieczenia istotny jest art. 819 Kodeksu cywilnego, który przewiduje co do zasady 3-letni termin przedawnienia. Zgłoszenie roszczenia lub zdarzenia objętego ubezpieczeniem może przerwać bieg przedawnienia wobec ubezpieczyciela, a termin biegnie na nowo od dnia otrzymania pisemnego stanowiska ubezpieczyciela. W przypadku OC trzeba dodatkowo uwzględnić zasady dotyczące roszczenia poszkodowanego przeciwko ubezpieczycielowi.

FAQ

Czy wypłata odszkodowania oznacza, że nie mogę już się odwołać?

Nie. Sam przelew bezspornej kwoty zwykle nie zamyka sprawy. Można domagać się dopłaty, jeżeli odszkodowanie nie pokrywa realnych kosztów naprawy. Trzeba jednak sprawdzić, czy nie podpisano ugody albo oświadczenia o zrzeczeniu się dalszych roszczeń.

Czy ubezpieczyciel musi zapłacić za malowanie całej ściany?

Może być do tego zobowiązany, jeżeli malowanie tylko fragmentu nie przywróci stanu sprzed szkody, bo pozostawi widoczne różnice koloru lub faktury. Trzeba to wykazać zdjęciami, kosztorysem i argumentacją technologiczną.

Czy mogę najpierw zrobić remont, a potem żądać dopłaty?

Można, ale przed remontem warto bardzo dokładnie udokumentować szkodę. Należy zachować zdjęcia, faktury, oferty, protokoły i korespondencję. Jeżeli ubezpieczyciel nie obejrzy szkody przed usunięciem uszkodzeń, może później kwestionować zakres prac.

Czy kosztorys firmy remontowej wystarczy?

Często wystarcza na etapie reklamacji, szczególnie gdy jest szczegółowy i pokazuje realne ceny materiałów oraz robocizny. W sądzie ubezpieczyciel może go jednak kwestionować, dlatego w procesie zwykle decydujące znaczenie ma opinia biegłego sądowego.

Czy mogę żądać odsetek od ubezpieczyciela?

Tak, jeżeli ubezpieczyciel opóźnia się z wypłatą należnego świadczenia. Odsetki zależą od daty wymagalności roszczenia, przebiegu likwidacji szkody i tego, kiedy ubezpieczyciel miał możliwość ustalenia odpowiedzialności oraz wysokości odszkodowania.

Kogo pozwać: sąsiada czy ubezpieczyciela?

Jeżeli sąsiad miał polisę OC obejmującą dane zdarzenie, poszkodowany może zwykle kierować roszczenie bezpośrednio do ubezpieczyciela. W niektórych sprawach warto rozważyć także pozwanie sąsiada, zwłaszcza gdy ubezpieczyciel odmawia ochrony albo kwestionuje odpowiedzialność.

Czy Rzecznik Finansowy rozstrzygnie spór za mnie?

Rzecznik Finansowy może pomóc po wyczerpaniu drogi reklamacyjnej, np. przez interwencję albo wsparcie w postępowaniu polubownym. Nie zastępuje jednak sądu i nie wydaje wyroku zasądzającego dopłatę odszkodowania.

Podsumowanie

Zaniżona wycena szkody po zalaniu mieszkania powinna zostać zakwestionowana w dobrze przygotowanej reklamacji. Najważniejsze jest wykazanie, że realny koszt naprawy jest wyższy niż kosztorys ubezpieczyciela, a naprawa punktowa nie przywróci lokalu do stanu sprzed szkody. Warto zebrać zdjęcia, protokoły, oferty firm remontowych, faktury i w razie potrzeby prywatny kosztorys rzeczoznawcy.

Jeżeli ubezpieczyciel odmawia dopłaty, sprawę można dalej prowadzić przez Rzecznika Finansowego, postępowanie polubowne albo sąd. Przed pozwem trzeba jednak ocenić wysokość roszczenia, ryzyko kosztów, potrzebę opinii biegłego i to, czy właściwym pozwanym będzie ubezpieczyciel, sprawca szkody, czy obaj.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398
4. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152
5. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej - Dz.U. 2015 poz. 1348
6. Rzecznik Finansowy, informacje o terminach reklamacji i pomocy w sporach z ubezpieczycielem - rf.gov.pl