Czy można poślubić dalszego kuzyna?

Czy syn kuzynki ojca jest przeszkodą do małżeństwa?

Podstawą oceny jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Zgodnie z art. 14 § 1 K.r.o. nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa krewni w linii prostej, rodzeństwo ani powinowaci w linii prostej. Ten przepis nie obejmuje dalszych krewnych w linii bocznej, takich jak dzieci kuzynów rodziców.

Jeżeli zatem Pani dziadek i babcia partnera byli rodzeństwem, nie są Państwo krewnymi w linii prostej, nie są Państwo rodzeństwem i nie zachodzi między Państwem powinowactwo. Z punktu widzenia prawa polskiego takie pokrewieństwo nie stanowi przeszkody do zawarcia małżeństwa.

W praktyce oznacza to, że nie trzeba występować do sądu o zgodę tylko dlatego, że narzeczony jest synem kuzynki ojca. Trzeba jednak pamiętać, że ostateczna ocena zależy od rzeczywistego układu rodzinnego. Jeżeli opis pokrewieństwa jest niepełny albo w rodzinie występowały przysposobienia, wcześniejsze małżeństwa lub niejasności w aktach stanu cywilnego, warto najpierw dokładnie rozpisać drzewo rodzinne.

Jak obliczyć stopień pokrewieństwa?

Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, na przykład rodzic i dziecko, dziadek i wnuk albo pradziadek i prawnuk. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które mają wspólnego przodka, ale jedna nie pochodzi od drugiej, na przykład rodzeństwo, kuzyni albo dalsi kuzyni.

Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. W opisanej sytuacji wspólnymi przodkami są rodzice Pani dziadka i babci partnera. Od tych przodków do Pani prowadzą trzy urodzenia: wspólny przodek – dziadek – rodzic – Pani. Do partnera również prowadzą trzy urodzenia: wspólny przodek – babcia – rodzic – partner. Razem daje to szósty stopień pokrewieństwa w linii bocznej.

Warto poprawić częsty błąd: nie jest to ósmy stopień pokrewieństwa, jeżeli układ rodzinny rzeczywiście wygląda tak, że Pani dziadek i jego babcia byli rodzeństwem. Ósmy stopień pojawiłby się dopiero przy dalszym, bardziej oddalonym wspólnym przodku.

Kiedy pokrewieństwo albo powinowactwo wyklucza ślub?

W polskim prawie przeszkoda pokrewieństwa obejmuje krewnych w linii prostej w każdym stopniu oraz rodzeństwo. Nie można więc zawrzeć małżeństwa z rodzicem, dzieckiem, dziadkiem, wnukiem ani z bratem lub siostrą. Taka przeszkoda jest bezwzględna i nie podlega sądowemu zezwoleniu.

Osobną przeszkodą jest powinowactwo w linii prostej, czyli relacja między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka w linii prostej, na przykład zięć – teściowa albo synowa – teść. Powinowactwo trwa mimo ustania małżeństwa. Tu ustawodawca przewidział wyjątek: z ważnych powodów sąd może zezwolić na zawarcie małżeństwa między powinowatymi.

W relacji opisanej w pytaniu nie mamy jednak powinowactwa. Jest to pokrewieństwo w linii bocznej i to w dalszym stopniu niż rodzeństwo. Z tego powodu sama więź rodzinna między Panią a partnerem nie blokuje małżeństwa cywilnego.

Małżeństwo kościelne a dalsze pokrewieństwo

Jeżeli planowany jest ślub kościelny albo konkordatowy, trzeba odróżnić prawo polskie od prawa kanonicznego. Prawo kanoniczne przewiduje przeszkodę pokrewieństwa w linii prostej między wszystkimi wstępnymi i zstępnymi, a w linii bocznej do czwartego stopnia włącznie.

Przy opisanym układzie rodzinnym mamy szósty stopień pokrewieństwa w linii bocznej. Oznacza to, że również według prawa kanonicznego taka relacja co do zasady nie powinna stanowić przeszkody do zawarcia małżeństwa. Jeżeli jednak parafia ma wątpliwości co do wyliczenia stopnia pokrewieństwa, może poprosić o dokładne dane rodzinne lub skierować sprawę do właściwej kurii.

Jeżeli oprócz ślubu kościelnego małżeństwo ma wywołać skutki w prawie polskim, konieczne jest także zaświadczenie z USC o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. Więcej praktycznych zagadnień z tej dziedziny omawiamy w dziale prawo małżeńskie.

Formalności przed ślubem w USC

Przed zawarciem małżeństwa osoby zamierzające wstąpić w związek małżeński powinny przedstawić dokumenty wymagane przez przepisy i złożyć zapewnienie, że nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. W przypadku ślubu cywilnego co do zasady małżeństwo nie może być zawarte przed upływem miesiąca od złożenia takiego zapewnienia, chyba że kierownik USC zezwoli na wcześniejszy termin z ważnych względów.

Przy ślubie konkordatowym kierownik USC wydaje zaświadczenie stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa. Zaświadczenie traci moc po upływie sześciu miesięcy od dnia wydania. Duchowny nie może przyjąć oświadczeń wywołujących skutki w prawie polskim bez takiego zaświadczenia, poza szczególnymi sytuacjami przewidzianymi w ustawie.

Jeżeli kierownik USC dowie się o okoliczności wyłączającej zawarcie małżeństwa, odmówi przyjęcia oświadczeń albo wydania zaświadczenia. Gdy ma wątpliwości, powinien zwrócić się do sądu o rozstrzygnięcie, czy małżeństwo może zostać zawarte.

FAQ

Źródła

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236 – w szczególności art. 1, art. 3–5, art. 8, art. 14, art. 61⁷ i art. 61⁸.
• Prawo o aktach stanu cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 393 – w szczególności art. 76, art. 81 i art. 89.
• Kodeks Prawa Kanonicznego – tekst ujednolicony – w szczególności kan. 108 i kan. 1091.