Kara za zaśmiecanie klatki schodowej i miejsc publicznych

Kara za zaśmiecanie miejsc publicznych

Podstawowym przepisem jest art. 145 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem: kto zanieczyszcza lub zaśmieca obszar kolejowy lub miejsca dostępne dla publiczności, a w szczególności drogę, ulicę, plac, ogród, trawnik lub zieleniec, podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł.

To ważna zmiana w stosunku do starszego brzmienia przepisu. Dawniej za takie wykroczenie groziła grzywna do 500 zł albo kara nagany. Obecnie ustawodawca zaostrzył odpowiedzialność — minimalna grzywna wynosi 500 zł, a w sprawie sądowej może być wyższa w granicach przewidzianych dla wykroczeń.

Karalne jest nie tylko samo zaśmiecanie, ale także usiłowanie tego wykroczenia, podżeganie do niego i pomocnictwo. Sąd może ponadto orzec obowiązek przywrócenia miejsca do stanu poprzedniego, czyli w praktyce nakazać usunięcie odpadów lub zanieczyszczeń.

Czy klatka schodowa i winda są miejscem dostępnym dla publiczności?

Miejscem dostępnym dla publiczności jest nie tylko klasyczne miejsce publiczne, takie jak ulica czy plac. W orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi o miejsce dostępne dla nieokreślonej liczby osób. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 listopada 1971 r., sygn. V KRN 219/71, wskazał, że za miejsce publiczne można uznać każde miejsce dostępne dla nieokreślonej liczby osób.

W praktyce klatki schodowe, korytarze, windy, wejścia do budynku i inne części wspólne bloku bardzo często spełniają ten warunek. Korzystają z nich nie tylko mieszkańcy, ale także goście, kurierzy, pracownicy administracji, osoby wykonujące usługi oraz inne osoby, których krąg nie jest z góry ściśle zamknięty. Sam domofon albo drzwi wejściowe nie zawsze wyłączają odpowiedzialność, jeżeli miejsce faktycznie pozostaje dostępne dla szerszego kręgu osób.

Dlatego nagminne zostawianie śmieci, butelek, niedopałków, resztek jedzenia czy innych zanieczyszczeń na klatce schodowej albo w windzie może być potraktowane jako wykroczenie. Jeżeli obok zaśmiecania pojawiają się hałasy, awantury, nękanie sąsiadów albo niszczenie części wspólnych, warto sprawdzić także inne wykroczenia sąsiedzkie.

Gruz w śmietniku po remoncie

Osobnej oceny wymaga pozostawianie gruzu, płytek, starych sanitariatów, paneli, drzwi albo innych odpadów poremontowych w zwykłym miejscu gromadzenia odpadów komunalnych. Jeżeli odpady zostają porzucone w miejscu dostępnym dla publiczności, sprawa może być oceniana także przez pryzmat art. 145 Kodeksu wykroczeń.

Niezależnie od tego gruz budowlany nie powinien trafiać do zwykłych pojemników na odpady zmieszane, jeżeli regulamin gminy albo zasady obowiązujące we wspólnocie wymagają innego sposobu postępowania. Najczęściej trzeba skorzystać z PSZOK, zamówić worek lub kontener na gruz albo oddać odpady w sposób określony w lokalnym regulaminie utrzymania czystości i porządku.

Właściciele nieruchomości mają obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku, a mieszkańcy powinni stosować się do zasad segregacji oraz pozbywania się odpadów. Naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach albo lokalnego regulaminu może skutkować odpowiedzialnością za wykroczenie. Przy większej skali problemu, zwłaszcza gdy chodzi o odpady szczególne, temat może zahaczać również o wykroczenia środowiskowe.

Co może zrobić wspólnota, spółdzielnia albo sąsiad?

W pierwszej kolejności warto zgłosić problem zarządcy nieruchomości, wspólnocie mieszkaniowej albo spółdzielni. Zarządca może wezwać sprawcę do uprzątnięcia odpadów, zabezpieczyć nagrania z monitoringu, zorganizować sprzątanie, a następnie — jeżeli sprawca jest znany — dochodzić od niego zwrotu kosztów.

Jeżeli sprawa się powtarza, dobrze jest dokumentować każde zdarzenie: datę, godzinę, miejsce, rodzaj odpadów, zdjęcia, nagrania, świadków oraz wcześniejsze zgłoszenia do administracji. Taki materiał ma znaczenie przy zawiadomieniu straży miejskiej, straży gminnej albo Policji.

Straż miejska lub Policja może podjąć interwencję, ustalić sprawcę i nałożyć mandat, jeżeli są do tego podstawy. Jeżeli sprawca odmówi przyjęcia mandatu albo sprawa wymaga szerszego wyjaśnienia, może trafić do sądu jako sprawa o wykroczenie.

Czy zamknięty śmietnik zawsze jest miejscem publicznym?

Nie zawsze. Jeżeli pomieszczenie śmietnikowe jest zamknięte i dostępne wyłącznie dla ściśle określonej grupy mieszkańców, kwalifikacja z art. 145 Kodeksu wykroczeń może być dyskusyjna. Decydują konkretne okoliczności: kto faktycznie ma dostęp do miejsca, czy korzystają z niego osoby postronne, czy jest to część wspólna budynku i czy miejsce jest dostępne dla nieokreślonego kręgu osób.

Nawet gdy dane pomieszczenie nie zostanie uznane za miejsce dostępne dla publiczności, pozostawienie odpadów wbrew zasadom może nadal naruszać regulamin porządku domowego, uchwały wspólnoty, zasady spółdzielni albo przepisy o gospodarowaniu odpadami. W praktyce oznacza to, że brak kwalifikacji z art. 145 nie zawsze kończy sprawę.

Jak zgłosić zaśmiecanie klatki schodowej, windy lub terenu osiedla?

Zgłoszenie powinno być konkretne. Warto wskazać miejsce, daty, częstotliwość zdarzeń, rodzaj odpadów, ewentualnego sprawcę oraz dowody. Jeżeli w budynku działa monitoring, należy możliwie szybko poprosić zarządcę o zabezpieczenie nagrania, ponieważ nagrania często są nadpisywane po krótkim czasie.

W typowej sytuacji można zawiadomić administrację budynku, straż miejską lub Policję. Jeżeli problem dotyczy nieprawidłowego postępowania z odpadami, warto sprawdzić także regulamin utrzymania czystości w danej gminie i zasady odbioru odpadów remontowych.

FAQ

Podsumowanie

Zaśmiecanie klatki schodowej, windy, korytarza, terenu osiedla lub innego miejsca dostępnego dla publiczności może być wykroczeniem. Aktualna kara z art. 145 Kodeksu wykroczeń jest surowsza niż dawniej — grzywna nie może być niższa niż 500 zł. Wyrzucanie gruzu do zwykłego śmietnika może dodatkowo naruszać przepisy o gospodarowaniu odpadami i lokalne regulaminy. W praktyce kluczowe jest ustalenie sprawcy oraz dobre udokumentowanie zdarzeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, w szczególności art. 145 i art. 24 - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
2. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności art. 5 i art. 10 - Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1971 r., sygn. V KRN 219/71, dotyczący rozumienia miejsca publicznego.