Rozliczenie PIT z inwestycji u zagranicznego brokera

Jak co do zasady rozliczyć inwestowanie u zagranicznego brokera?

Jeżeli ma Pan polską rezydencję podatkową, to co do zasady podlega Pan w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Wynika to z art. 3 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W praktyce oznacza to, że transakcje wykonane przez zagranicznego brokera trzeba rozliczyć w polskim zeznaniu rocznym, nawet jeśli broker nie wystawia dokumentu odpowiadającego polskiemu PIT-8C. Obowiązek prawidłowego ustalenia przychodów, kosztów, kursów walut i ewentualnego podatku zapłaconego za granicą spoczywa wtedy na podatniku.

Warto też oddzielić od siebie cztery różne kategorie zdarzeń:

• sprzedaż akcji, ETF-ów, obligacji i innych papierów wartościowych,
• dywidendy,
• odsetki,
• ruch środków na funduszu pieniężnym lub rachunku technicznym prowadzonym przez brokera.

To rozróżnienie jest ważne, bo nie każde świadczenie rozlicza się w ten sam sposób.

Nabycie papierów wartościowych ze środków ulokowanych w funduszu pieniężnym lub na rachunku brokera

Samo nabycie akcji czy innych papierów wartościowych nie powoduje jeszcze powstania przychodu podatkowego. Wydatek na zakup staje się co do zasady kosztem uzyskania przychodu dopiero przy odpłatnym zbyciu papierów wartościowych, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT.

Jeżeli broker technicznie przechowuje wolne środki w funduszu pieniężnym, trzeba ustalić, czy z punktu widzenia podatkowego mamy do czynienia wyłącznie z rachunkiem pomocniczym, czy z rzeczywistym nabywaniem i zbywaniem jednostek uczestnictwa lub innych instrumentów. To zależy od konstrukcji konkretnego produktu, regulaminu brokera i historii transakcji.

Jeżeli faktycznie dochodzi do kupna i umorzenia jednostek funduszu pieniężnego, to są to odrębne zdarzenia podatkowe. Nie można ich automatycznie traktować wyłącznie jako neutralnego przesunięcia gotówki. W takim przypadku trzeba osobno rozliczyć przychód i koszt związany z funduszem oraz osobno zakup papierów wartościowych.

Natomiast koszt nabycia papierów wartościowych wyrażony w euro lub innej walucie obcej przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu, co wynika z art. 11a ust. 2 ustawy o PIT. Jeżeli do kosztów doliczane są prowizje maklerskie bezpośrednio związane z nabyciem lub zbyciem, co do zasady również uwzględnia się je w rozliczeniu tej transakcji.

Nie ma natomiast w ustawie o PIT ogólnej zasady, że zawsze należy stosować metodę FIFO do papierów wartościowych. FIFO może wynikać z ewidencji prowadzonej przez brokera albo z konieczności identyfikacji konkretnych partii papierów, ale sposób przypisania kosztu powinien odpowiadać rzeczywistym danym z rachunku. Jeżeli broker pozwala ustalić, które papiery zostały sprzedane, należy opierać się na tej ewidencji.

Jak rozliczyć sprzedaż papierów wartościowych i jaki kurs zastosować?

Dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych jest przychodem z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PIT i podlega opodatkowaniu 19% podatkiem zgodnie z art. 30b ust. 1 tej ustawy.

Przychód ze sprzedaży w walucie obcej przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu, zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy o PIT. Koszt nabycia tych papierów przelicza się według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu, zgodnie z art. 11a ust. 2 ustawy o PIT.

W uproszczeniu rozliczenie wygląda więc tak:

Tak ustalony wynik wykazuje się co do zasady w PIT-38. Zeznanie składa się w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 1 i ust. 1 ustawy o PIT.

Jeżeli uzyskiwał Pan takie dochody za granicą, zwykle trzeba dodatkowo przeanalizować obowiązek złożenia załącznika PIT/ZG, zależnie od rodzaju przychodu i sposobu unikania podwójnego opodatkowania wynikającego z właściwej umowy międzynarodowej.

Dywidenda zagraniczna – jak przeliczyć na złotówki i w jakim PIT wykazać?

Dywidendy są przychodem z kapitałów pieniężnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT. Co do zasady podlegają 19% zryczałtowanemu podatkowi zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT.

Jeżeli dywidenda została wypłacona w walucie obcej, kwotę przychodu przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu, zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy o PIT.

W praktyce przy zagranicznych dywidendach istotne są dwie kwestie:

• ile podatku pobrano za granicą u źródła,
• jaki limit odliczenia przewiduje właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Odliczenie podatku zapłaconego za granicą od polskiego podatku od dywidendy wynika z art. 30a ust. 9 ustawy o PIT, ale tylko w granicach określonych w tym przepisie i z uwzględnieniem właściwej umowy międzynarodowej. Nie zawsze można odliczyć całość potrąconego podatku. Jeżeli zagraniczny płatnik pobrał podatek wyższy niż dopuszcza umowa, nadwyżkę co do zasady odzyskuje się w państwie źródła, a nie przez dodatkowe odliczenie w Polsce.

W obecnej praktyce zagraniczne dywidendy wykazuje się co do zasady w PIT-38, jeżeli podatnik samodzielnie rozlicza podatek w Polsce. Dawne podejście, według którego dywidendę można było wykazać wyłącznie w podstawowym formularzu rocznym, nie odpowiada obecnym zasadom stosowanym przy samodzielnym rozliczaniu przychodów kapitałowych z zagranicy.

Odsetki, rekompensata ujemnych odsetek i środki pieniężne u brokera

Odsetki od środków pieniężnych, papierów wartościowych lub innych form oszczędzania mogą podlegać art. 30a ust. 1 pkt 1-3 ustawy o PIT, zależnie od charakteru danego produktu. Kluczowe jest więc ustalenie, czy mamy do czynienia z odsetkami sensu stricto, wynagrodzeniem o podobnym charakterze czy innym przychodem z kapitałów pieniężnych.

Jeżeli broker nalicza ujemne odsetki od wolnych środków, a następnie je rekompensuje, nie można automatycznie przyjąć, że zawsze podatkowo wychodzi „zero”. Należy sprawdzić, jak zdarzenia te są księgowane i jaki mają charakter ekonomiczny:

• jeżeli ujemne odsetki faktycznie obciążają rachunek, a rekompensata stanowi odrębne uznanie rachunku, mogą wystąpić dwa odrębne zdarzenia,
• jeżeli broker w ogóle nie pobiera ekonomicznie ciężaru po stronie klienta, tylko stosuje techniczne przeksięgowanie bez realnego obciążenia, ocena może być inna.

Możliwość zaliczenia ujemnych odsetek do kosztów zależy od konkretnego stanu faktycznego i od tego, czy da się wykazać ich bezpośredni związek z osiągnięciem przychodu albo zachowaniem czy zabezpieczeniem źródła przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o PIT oraz czy nie działa wyłączenie z kosztów przewidziane w ustawie. W tej części nie warto stosować automatycznych założeń bez analizy historii rachunku.

Również odsetki w walucie obcej przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu, zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy o PIT.

Czy można odliczyć podatek pobrany za granicą?

Tak, ale nie w każdym przypadku i nie bez limitu. Jeżeli zagraniczny broker, bank albo emitent pobrał podatek u źródła od dywidendy lub odsetek, odliczenie w Polsce jest możliwe tylko w granicach przewidzianych przez:

• art. 30a ust. 9 ustawy o PIT – dla przychodów opodatkowanych na zasadach z art. 30a,
• art. 30b ust. 5a ustawy o PIT – dla dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, jeżeli umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania tak stanowi.

W praktyce trzeba sprawdzić umowę z konkretnym państwem. Często przy sprzedaży akcji wyłączne prawo do opodatkowania ma państwo rezydencji, czyli Polska, ale nie jest to reguła absolutna dla wszystkich sytuacji i wszystkich instrumentów.

Sam podatek pobrany za granicą również trzeba prawidłowo przeliczyć na złote. Ustawa o PIT nie zawiera osobnego uniwersalnego przepisu dla każdego rodzaju takiego przeliczenia, dlatego sposób przeliczenia powinien odpowiadać konstrukcji konkretnego rozliczenia i posiadanym dokumentom. W praktyce kluczowe jest zachowanie raportów brokera, potwierdzeń podatku i ewentualnych informacji od płatnika.

Strata z lat ubiegłych – jak ją dziś rozliczyć?

Prawo do rozliczenia straty wynika z art. 9 ust. 3 ustawy o PIT. Strata z danego źródła przychodów może być odliczana od dochodu z tego samego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych. Przy inwestycjach walutowych znaczenie ma też prawidłowe wykazanie straty w odpowiednim zeznaniu; osobno omawiamy niezgłoszenie straty z Forex i rozliczenie PIT-38.

Co do zasady w jednym roku można odliczyć maksymalnie 50% wysokości straty. Dodatkowo art. 9 ust. 3a ustawy o PIT przewiduje dla strat powstałych od 2019 r. możliwość jednorazowego obniżenia dochodu o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł, a nieodliczoną resztę rozlicza się w pozostałych latach, z zachowaniem 5-letniego okresu.

Jeżeli więc pyta Pan o „połowę straty z każdego z 5 poprzednich lat”, to taka zasada nadal funkcjonuje jako podstawowy model, ale trzeba sprawdzić:

• z którego roku pochodzi strata,
• czy dotyczy tego samego źródła przychodów,
• czy nie była już wcześniej odliczona,
• czy nie można zastosować jednorazowego rozliczenia do 5 mln zł dla strat objętych nowszymi zasadami.

Jakie dokumenty trzeba przechowywać?

Podatnik powinien przechowywać dokumenty potwierdzające sposób obliczenia podatku do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa zobowiązanie podatkowe przedawnia się co do zasady z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W przypadku zagranicznego brokera warto zachować w szczególności:

• roczne i miesięczne raporty z rachunku,
• potwierdzenia transakcji kupna i sprzedaży,
• informacje o prowizjach i opłatach,
• potwierdzenia wypłaty dywidend i odsetek,
• dokumenty wskazujące wysokość podatku pobranego za granicą,
• historię wpłat i wypłat na rachunek brokerski.

Praktyczna odpowiedź na Pana pytania

1. Sam zakup papierów wartościowych nie tworzy jeszcze podatku. Jeżeli środki były wcześniej ulokowane w funduszu pieniężnym, najpierw trzeba ustalić, czy umorzenie lub sprzedaż jednostek tego funduszu było odrębnym zdarzeniem podatkowym. Koszt zakupu papierów wartościowych rozlicza się dopiero przy ich sprzedaży, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy o PIT.

2. Sprzedaż papierów wartościowych rozlicza się jako przychód z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PIT, zasadniczo w PIT-38. Przychód i koszt przelicza się osobno po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego odpowiednio dzień sprzedaży i dzień poniesienia kosztu, zgodnie z art. 11a ust. 1 i 2 ustawy o PIT.

3. Dywidendę zagraniczną przelicza się według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień jej otrzymania. Rozliczenie wymaga uwzględnienia art. 30a ust. 1 pkt 4 i art. 30a ust. 9 ustawy o PIT oraz właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

4. Ujemne odsetki i ich rekompensata wymagają analizy konkretnego modelu księgowania u brokera. Nie da się bezpiecznie przyjąć jednej odpowiedzi dla każdego brokera i każdego rachunku.

5. Podatek pobrany za granicą można odliczyć tylko w granicach przewidzianych przez ustawę i odpowiednią umowę międzynarodową. Nie każda kwota potrącona za granicą będzie w całości odliczalna w Polsce.

6. Stratę można rozliczać przez 5 kolejnych lat, co do zasady do 50% w jednym roku, a dla strat od 2019 r. trzeba dodatkowo sprawdzić możliwość jednorazowego odliczenia do 5 mln zł na podstawie art. 9 ust. 3a ustawy o PIT.

FAQ

Czy zagraniczny broker musi wystawić PIT-8C?

Nie. Zagraniczny broker zazwyczaj nie ma obowiązku wystawiania polskiego PIT-8C. Wtedy podatnik sam ustala dane do rozliczenia na podstawie raportów z rachunku.

Czy sam zakup akcji trzeba wykazać w PIT?

Nie, sam zakup co do zasady nie powoduje jeszcze podatku. Znaczenie podatkowe ma przede wszystkim sprzedaż papierów wartościowych oraz niektóre przychody poboczne, np. dywidendy i odsetki.

Jaki formularz stosuje się do sprzedaży akcji zagranicznych?

Co do zasady PIT-38, ponieważ chodzi o przychody z kapitałów pieniężnych z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o PIT, opodatkowane według art. 30b ustawy o PIT.

Czy dywidenda zagraniczna też trafia do PIT-38?

Najczęściej tak, gdy podatnik samodzielnie rozlicza taki przychód w Polsce. Trzeba przy tym uwzględnić podatek pobrany za granicą i właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Czy można odliczyć stratę z poprzednich lat?

Tak, ale tylko od dochodu z tego samego źródła. Co do zasady przez 5 kolejnych lat i maksymalnie 50% straty w jednym roku, z dodatkową możliwością jednorazowego odliczenia do 5 mln zł dla strat objętych art. 9 ust. 3a ustawy o PIT.

Źródła

• art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 3 i 3a, art. 11a ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 6 lit. a, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 30a ust. 1 pkt 1-4 i ust. 9, art. 30b ust. 1 i 5a, art. 45 ust. 1 i 1a pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
• art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa;
• właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarta przez Polskę z państwem źródła przychodu – zakres odliczenia podatku u źródła zależy od konkretnego kraju i rodzaju przychodu.