Korekta PIT-36 przy braku zaliczek i bez PIT-11

Kiedy urząd skarbowy może żądać korekty PIT-36?

Jeżeli w złożonym zeznaniu rocznym wykazano nieprawidłowe dane, urząd skarbowy może wezwać podatnika do złożenia wyjaśnień albo korekty. Podstawą jest art. 274 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ podatkowy może sprawdzić terminowość składania deklaracji oraz ustalić stan faktyczny w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności deklaracji z przedstawionymi dokumentami.

Sama korekta deklaracji jest dopuszczalna na podstawie art. 81 § 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje prawo podatnika do skorygowania uprzednio złożonej deklaracji, o ile odrębne przepisy tego nie wyłączają. Co do zasady korekta następuje przez złożenie deklaracji korygującej.

Jeżeli więc w PIT-36 pominięto część przychodu albo błędnie wykazano zaliczki, wezwanie urzędu co do zasady może być zasadne.

Zaliczki na podatek dochodowy przy najmie – jak wygląda aktualny stan prawny?

Tu trzeba odróżnić stan prawny właściwy dla roku, którego dotyczy rozliczenie, od stanu obecnego. W poprzednich latach najem prywatny mógł być rozliczany według skali podatkowej, a wtedy pojawiał się PIT-36 i obowiązek samodzielnego rozliczania zaliczek. Obecnie najem prywatny co do zasady jest opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, co wynika z art. 2 ust. 1a oraz art. 6 ust. 1a ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dlatego dziś podobny problem dotyczący PIT-36 przy najmie prywatnym zwykle odnosi się do lat wcześniejszych albo do innych źródeł dochodu.

Jeżeli chodzi o rozliczenia historyczne według skali, obowiązek wpłacania zaliczek wynikał z art. 44 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu właściwym dla danego roku podatkowego. Zaliczki wpłacało się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskano dochód, zgodnie z art. 44 ust. 6 tej ustawy w ówczesnym brzmieniu.

Jeżeli Pani sprawa dotyczyła przychodów z najmu rozliczanych jeszcze na zasadach ogólnych, urząd mógł badać, czy należne zaliczki zostały prawidłowo obliczone i czy ich wysokość została poprawnie odzwierciedlona w zeznaniu.

Zobacz również:

zaległe zaliczki

Czy brak wpłaty zaliczek „znika” po złożeniu zeznania rocznego?

Nie w pełni. Trzeba rozróżnić dwie kwestie:

Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Z kolei art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że od zaległości podatkowych nalicza się odsetki za zwłokę.

W odniesieniu do zaliczek szczególne znaczenie ma art. 53a § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten przewiduje, że jeżeli po zakończeniu roku podatkowego organ podatkowy stwierdzi, iż zaliczki nie zostały zapłacone w całości lub części albo zostały wykazane w nieprawidłowej wysokości, wydaje decyzję określającą wysokość odsetek za zwłokę na dzień złożenia zeznania podatkowego, a jeżeli zeznania nie złożono w terminie – na ostatni dzień terminu do jego złożenia.

To oznacza, że urząd co do zasady nie żąda po latach „zapłaty samych zaliczek” jako odrębnych świadczeń po zakończeniu roku, ale może ustalić odsetki związane z ich nieterminowym uiszczeniem.

Czy w PIT-36 trzeba wykazać należne zaliczki, nawet jeśli nie zostały wpłacone?

Jeżeli formularz i zasady jego wypełniania dla danego roku wymagały wykazania należnych zaliczek, to powinny one zostać wpisane zgodnie ze stanem rzeczywistym, a nie tylko według kwot faktycznie zapłaconych. W praktyce urząd może więc żądać korekty, jeśli w deklaracji rocznej rubryki dotyczące zaliczek zostały uzupełnione niezgodnie z rzeczywistym obowiązkiem podatkowym.

Znaczenie ma tu zawsze konkretny formularz za konkretny rok oraz objaśnienia Ministra Finansów do danego wzoru zeznania. Jeżeli sprawa dotyczy rozliczenia archiwalnego, urząd ocenia poprawność PIT według przepisów i wzoru formularza obowiązujących w roku, którego korekta dotyczy.

Brak PIT-11 od zleceniodawcy – czy można nie wykazać przychodu?

Nie. Brak PIT-11 nie zwalnia podatnika z obowiązku złożenia prawidłowego zeznania. Obowiązek złożenia zeznania rocznego wynika z art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. To podatnik odpowiada za wykazanie osiągniętych dochodów.

Obowiązek sporządzenia i przekazania PIT-11 spoczywa na płatniku na podstawie art. 42g ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli płatnik nie przekaże informacji, narusza własny obowiązek, ale nie przerzuca tym samym odpowiedzialności podatkowej na Skarb Państwa.

W takiej sytuacji przychód i koszty należy ustalić na podstawie posiadanych dokumentów, np.:

• potwierdzeń przelewów,
• umowy-zlecenia,
• rachunków,
• korespondencji ze zleceniodawcą,
• zapisów z rachunku bankowego.

Jeżeli wynagrodzenie wpłynęło w styczniu 2020 r., to zasadniczo dla podatku dochodowego liczy się moment otrzymania przychodu. Wynika to z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym przychodami są otrzymane albo postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Dlatego wynagrodzenie faktycznie wypłacone w styczniu 2020 r. co do zasady należy rozpatrywać jako przychód roku 2020, chyba że szczególny stan faktyczny wskazywałby inaczej.

Jeżeli więc zleceniodawca nie ujął tej wypłaty w PIT-11 albo w ogóle nie przekazał informacji, trzeba samodzielnie rozliczyć przychód za właściwy rok.

Jak wyprostować sytuację krok po kroku?

W praktyce najbezpieczniejsze postępowanie wygląda tak:

1. Sprawdzić wezwanie z urzędu – czy dotyczy wyjaśnień, korekty, czy już konkretnej niezgodności wskazanej przez organ.
2. Zweryfikować właściwy rok podatkowy dla najmu i dla umowy-zlecenia według dat otrzymania pieniędzy.
3. Przeliczyć prawidłowo dochód i zaliczki według przepisów obowiązujących w tamtym roku.
4. Złożyć korektę PIT-36 na podstawie art. 81 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej.
5. Dopłacić brakujący podatek i odsetki od zaległości rocznej, jeżeli po korekcie wyjdzie dopłata.
6. Dołączyć pismo wyjaśniające – nie jest to zawsze obowiązkowe, ale zwykle praktycznie pomocne.

W piśmie warto wskazać:

• że przychód z umowy-zlecenia nie został pierwotnie ujęty z powodu braku PIT-11,
• na jakich dokumentach oparto korektę,
• dlaczego zaliczki w PIT-36 wymagały poprawienia.

Jeżeli problem dotyczy najmu i wcześniejszych rozliczeń, pomocne mogą być też materiały dotyczące zaległości i korekta.

Odsetki i możliwe skutki karnoskarbowe

Jeżeli korekta prowadzi do dopłaty podatku, trzeba liczyć się z odsetkami za zwłokę od zaległości podatkowej na podstawie art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej. Odsetki liczy się od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności do dnia zapłaty włącznie, zgodnie z art. 53 § 4 tej ustawy.

Osobną kwestią jest odpowiedzialność karnoskarbowa. Jeżeli podatnik podał nieprawdę lub zataił prawdę w deklaracji, w grę może wchodzić art. 56 § 1 ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy. Jeżeli natomiast nie złożył deklaracji w terminie, zastosowanie może mieć art. 54 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. W sprawach mniejszej wagi możliwe są łagodniejsze kwalifikacje.

W praktyce dobrowolna, szybka korekta i uregulowanie należności często ograniczają ryzyko sporu. Jeżeli jednak urząd już prowadzi czynności sprawdzające albo postępowanie, ocenę skutków trzeba odnieść do konkretnego etapu sprawy.

Zobacz również:

błędne rozliczenie zaliczek

Czy warto składać czynny żal?

To zależy od stanu sprawy. Czynny żal reguluje art. 16 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. Zawiadomienie może wyłączyć karalność sprawcy, jeżeli po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomi on organ ścigania, ujawni istotne okoliczności czynu i uiści w całości wymagalną należność publicznoprawną.

Nie zawsze jednak czynny żal będzie skuteczny. Nie działa m.in. wtedy, gdy organ miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o czynie lub rozpoczął czynności służbowe zmierzające do jego ujawnienia – art. 16 § 5 Kodeksu karnego skarbowego. Jeżeli więc wezwanie z urzędu już przyszło, trzeba ocenić jego treść i etap sprawy przed wysłaniem czynnego żalu.

Jakie dokumenty przygotować do korekty?

• kopię pierwotnego PIT-36,
• wezwanie z urzędu skarbowego,
• umowę-zlecenia i ewentualne rachunki,
• potwierdzenia przelewów lub wyciąg bankowy,
• zestawienie przychodów i kosztów z najmu za dany rok,
• własne wyliczenie należnych zaliczek i podatku rocznego,
• projekt pisma wyjaśniającego.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak podobne zasady działają w praktyce, ale wynik zawsze zależy od dokładnych dat wypłat, rodzaju źródła przychodu i treści wezwania z urzędu.

FAQ

Czy urząd skarbowy słusznie wzywa do korekty PIT-36, jeśli podatek roczny został zapłacony?

Tak, jeżeli samo zeznanie zawiera błędy. Zapłata podatku rocznego nie usuwa obowiązku prawidłowego wykazania przychodów, dochodu i danych o zaliczkach.

Czy brak PIT-11 pozwala nie wykazać dochodu z umowy-zlecenia?

Nie. PIT-11 jest informacją od płatnika, ale obowiązek rozliczenia dochodu ciąży na podatniku na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o PIT.

Na podstawie czego rozliczyć przychód, jeśli nie mam PIT-11?

Na podstawie umowy, potwierdzeń przelewów, rachunków, korespondencji i innych wiarygodnych dokumentów pokazujących kwotę oraz datę wypłaty.

Czy urząd może naliczyć odsetki od nieopłaconych zaliczek po zakończeniu roku?

Tak. Służy do tego decyzja odsetkowa wydawana na podstawie art. 53a § 1 Ordynacji podatkowej.

Czy do korekty trzeba dołączyć uzasadnienie?

Obecnie co do zasady nie ma ogólnego obowiązku dołączania uzasadnienia do każdej korekty, ale praktycznie warto złożyć krótkie wyjaśnienie, zwłaszcza gdy korekta następuje po wezwaniu urzędu albo wynika z braku PIT-11.

Źródła

• art. 11 ust. 1, art. 42g ust. 1, art. 45 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych,
• art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 53a § 1, art. 81 § 1 i § 2, art. 274 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa,
• art. 16 § 1 i § 5, art. 54 § 1, art. 56 § 1 ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy,
• art. 2 ust. 1a i art. 6 ust. 1a ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.