Umowa zawarta telefonicznie z portalem reklamowym – rezygnacja przedsiębiorcy

Czy umowa z portalem reklamowym może być zawarta przez telefon?

Tak, co do zasady umowa o zamieszczenie wizytówki, reklamy albo profilu firmy w portalu internetowym może zostać zawarta przez telefon. Art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny stanowi, że wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie ujawniające tę wolę w sposób dostateczny, o ile ustawa nie zastrzega szczególnej formy. Dla typowej umowy o usługę reklamową nie ma ogólnego wymogu formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Do zawarcia umowy potrzebna jest jednak rzeczywista zgoda stron co do jej istotnych elementów. Jeżeli telemarketer przedstawił ofertę, która określała usługę, cenę, czas trwania, termin płatności oraz sposób korzystania z usługi, a przedsiębiorca tę ofertę zaakceptował, może dojść do zawarcia umowy w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli natomiast rozmowa była niejednoznaczna, dotyczyła jedynie prezentacji oferty albo brakowało informacji o cenie lub czasie trwania, portal będzie miał problem z wykazaniem pełnej treści zobowiązania.

W praktyce kluczowe znaczenie ma nagranie rozmowy. To na portalu, który żąda zapłaty, spoczywa obowiązek udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne. Wynika to z art. 6 Kodeksu cywilnego, a w procesie cywilnym także z art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

Jaki charakter ma umowa o wizytówkę w portalu reklamowym?

Umowa o zamieszczenie wizytówki lub reklamy w portalu internetowym jest najczęściej umową o świadczenie usług. Jeżeli nie jest uregulowana w przepisach szczególnych jako odrębny typ umowy, stosuje się do niej odpowiednio przepisy o zleceniu na podstawie art. 750 Kodeksu cywilnego. Nie oznacza to jednak automatycznie, że przedsiębiorca może bez kosztów wycofać się z każdej takiej umowy po kilku dniach.

Strony mogą ułożyć stosunek prawny według własnego uznania, ale w granicach wyznaczonych przez art. 353¹ Kodeksu cywilnego. Treść lub cel umowy nie mogą sprzeciwiać się właściwości stosunku prawnego, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. W relacjach między przedsiębiorcami sądy zwykle wymagają większej staranności w czytaniu ofert, regulaminów i potwierdzeń zamówień niż w relacjach konsumenckich.

Jeżeli interesuje Cię podobny problem związany z telefonicznym zawarciem umowy, zobacz także omówienie sprawy dotyczącej rozwiązania umowy zawartej przez telefon.

Kiedy regulamin portalu wiąże przedsiębiorcę?

Sam fakt, że portal ma regulamin na stronie internetowej, nie zawsze wystarcza do związania nim drugiej strony. Art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy lub regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. W przypadku wzorca w postaci elektronicznej art. 384 § 4 Kodeksu cywilnego wymaga udostępnienia go przed zawarciem umowy w taki sposób, aby druga strona mogła go przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności.

Jeżeli portal po rozmowie telefonicznej wysłał e-mail z informacją, że wizytówka jest już aktywna, ale regulamin albo istotne warunki rezygnacji zostały przekazane dopiero po zawarciu umowy, można kwestionować związanie przedsiębiorcy tymi postanowieniami. Dotyczy to zwłaszcza krótkiego, 48-godzinnego terminu na rezygnację, jeżeli nie został jasno przedstawiony przed przyjęciem oferty.

Warto odróżnić dwie sytuacje:

Czy przedsiębiorca może odstąpić od umowy zawartej przez telefon?

W typowej relacji B2B nie ma ogólnego ustawowego prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość w terminie 14 dni. Prawo takie przysługuje konsumentowi na podstawie art. 27 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Od 1 stycznia 2021 r. z części ochrony konsumenckiej korzysta także osoba fizyczna zawierająca umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, jeżeli z treści umowy wynika, że nie ma ona dla tej osoby charakteru zawodowego. Wynika to z art. 38a ustawy o prawach konsumenta.

To rozróżnienie jest bardzo ważne. Jeżeli umowę zawarła spółka, np. spółka z o.o. albo spółka jawna, art. 38a ustawy o prawach konsumenta nie ma zastosowania. Jeżeli jednak umowę zawarł jednoosobowy przedsiębiorca wpisany do CEIDG, trzeba sprawdzić, czy usługa reklamowa miała charakter zawodowy wynikający z przedmiotu działalności. Dla agencji marketingowej reklama internetowa może mieć charakter zawodowy, ale dla mechanika, lekarza, fryzjera albo małego sklepu ocena może być inna i zależy od konkretnej treści umowy oraz wpisów PKD.

Wątek telefonicznego porozumienia stron pojawia się także przy innych umowach. Praktyczne znaczenie ustnej akceptacji omawia materiał o zerwaniu umowy ustnej przez telefon.

Prawo odstąpienia umowne, wypowiedzenie i wada oświadczenia woli

Prawo odstąpienia może wynikać nie tylko z ustawy, lecz także z samej umowy. Art. 395 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala zastrzec, że jednej albo obu stronom będzie przysługiwać prawo odstąpienia od umowy w oznaczonym terminie. Jeżeli portal powołuje się na 48 godzin na rezygnację, powinien wykazać, że taki termin został skutecznie uzgodniony lub że skutecznie włączono regulamin zawierający takie postanowienie.

Jeżeli umowa o usługę reklamową ma charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, znaczenie może mieć art. 746 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 750 Kodeksu cywilnego. Dający zlecenie może wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie, ale powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, zapłacić część wynagrodzenia odpowiadającą dotychczasowym czynnościom, a przy wypowiedzeniu bez ważnego powodu może odpowiadać za szkodę. W umowach terminowych i w modelach abonamentowych ocena ta wymaga jednak analizy regulaminu, potwierdzenia zamówienia i zakresu wykonanej usługi.

Jeżeli przedsiębiorca został wprowadzony w błąd co do ceny, charakteru usługi, okresu obowiązywania albo rzekomej bezpłatności wizytówki, można rozważyć uchylenie się od skutków oświadczenia woli. Podstawą może być art. 84 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli błąd był istotny i dotyczył treści czynności prawnej. Jeżeli błąd został wywołany podstępnie, zastosowanie może mieć art. 86 § 1 Kodeksu cywilnego. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych należy złożyć na piśmie w terminie określonym w art. 88 § 2 Kodeksu cywilnego, czyli w ciągu roku od wykrycia błędu lub ustania obawy.

Czy można odmówić zapłaty za fakturę proforma?

Faktura proforma sama w sobie nie przesądza o istnieniu długu. Jest zwykle dokumentem informacyjnym lub wezwaniem do zapłaty, a nie dowodem, że umowa została skutecznie zawarta i wykonana. Jeżeli portal kieruje sprawę do sądu, powinien wykazać, że umowa powstała, usługa została wykonana zgodnie z ustaleniami, wynagrodzenie jest należne i wymagalne.

Przed odmową zapłaty warto jednak przeanalizować ryzyko. Jeżeli nagranie rozmowy potwierdza akceptację usługi, ceny i regulaminu, a wizytówka została aktywowana zgodnie z ustaleniami, całkowita odmowa zapłaty może zakończyć się pozwem o zapłatę. W takim sporze dochodzą koszty procesu, odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego oraz ewentualne koszty zastępstwa procesowego.

Jeżeli natomiast rozmowa była niejasna, regulamin nie został udostępniony przed zawarciem umowy, a portal powołuje się na warunki przekazane dopiero po fakcie, warto złożyć pisemną reklamację lub odpowiedź na wezwanie do zapłaty. Pismo powinno zawierać żądanie przedstawienia nagrania rozmowy, treści zaakceptowanej oferty, daty i sposobu doręczenia regulaminu oraz podstawy naliczenia kwoty.

Wpis do KRD lub innego BIG – kiedy jest dopuszczalny?

Straszenie wpisem do KRD nie oznacza, że wierzyciel może wpisać każdą sporną należność w dowolnym momencie. W przypadku dłużnika niebędącego konsumentem zastosowanie ma art. 15 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Wierzyciel może przekazać informację gospodarczą do biura informacji gospodarczej m.in. wtedy, gdy zobowiązanie wynika z określonego stosunku prawnego, łączna kwota wymagalnych zobowiązań wynosi co najmniej 500 zł, świadczenie jest wymagalne od co najmniej 30 dni, a od wysłania wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o zamiarze przekazania danych upłynął co najmniej miesiąc.

Jeżeli roszczenie jest kwestionowane, warto odpowiedzieć na wezwanie pisemnie i zachować dowód nadania. Spór co do istnienia długu nie zawsze blokuje wpis, ale pozwala wykazać, że wierzyciel działał bezpodstawnie, jeżeli nie spełnił warunków ustawowych. W razie nieprawidłowego wpisu można żądać jego usunięcia oraz rozważać odpowiedzialność odszkodowawczą na zasadach ogólnych, w szczególności na podstawie art. 415 Kodeksu cywilnego, jeżeli wpis wyrządził szkodę.

Jak odpowiedzieć portalowi reklamowemu?

Najbezpieczniej nie ograniczać się do krótkiego e-maila z rezygnacją. Pismo powinno być rzeczowe i odnosić się do konkretnych okoliczności. Warto wysłać je listem poleconym lub e-mailem, który pozwala udowodnić datę wysyłki.

• Zażądaj nagrania rozmowy lub transkrypcji oraz wskazania osoby, która przyjęła zamówienie.
• Poproś o wykazanie, kiedy i w jaki sposób regulamin został doręczony przed zawarciem umowy zgodnie z art. 384 § 1 i § 4 Kodeksu cywilnego.
• Wskaż, że kwestionujesz roszczenie, jeżeli nie uzgodniono ceny, czasu trwania albo 48-godzinnego terminu rezygnacji.
• Jeżeli jesteś jednoosobowym przedsiębiorcą, sprawdź możliwość powołania się na art. 38a ustawy o prawach konsumenta.
• Jeżeli rozważasz ugodę, zapisz w niej wyraźnie, że zapłata uzgodnionej kwoty wyczerpuje wszelkie roszczenia portalu z danej umowy.

Przy analizie treści ustnych ustaleń pomocny może być również tekst dotyczący ustnej umowy przyrzeczenia, który pokazuje, jak ważne jest ustalenie, czy strony rzeczywiście uzgodniły wszystkie istotne elementy umowy.

Czy przyjąć ugodę proponowaną przez portal?

Ugoda może być rozsądnym rozwiązaniem, jeżeli ryzyko procesowe jest realne, kwota sporna nie jest wysoka, a przedsiębiorcy zależy na szybkim zamknięciu sprawy. Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego, aby uchylić niepewność co do roszczeń, zapewnić ich wykonanie albo zakończyć spór.

Nie należy jednak przyjmować ugody telefonicznie bez otrzymania jej pełnej treści. Ugoda powinna wskazywać numer umowy lub faktury, wysokość płatności, termin zapłaty, rachunek bankowy oraz jednoznaczne postanowienie, że po zapłacie uzgodnionej kwoty portal nie będzie dochodził dalszych należności, odsetek, kosztów windykacji ani wpisu do BIG. Jeżeli portal raz proponuje 50%, a następnie 65%, warto negocjować i żądać pisemnego potwierdzenia ostatecznych warunków.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji nie można z góry przesądzić, że przedsiębiorca musi zapłacić całą kwotę albo że może bezpiecznie odmówić zapłaty. Wszystko zależy od nagrania rozmowy, treści e-maili, momentu udostępnienia regulaminu, statusu prawnego przedsiębiorcy oraz zakresu wykonanej usługi. Najważniejsze jest ustalenie, czy portal potrafi udowodnić zawarcie umowy na konkretnych warunkach i skuteczne związanie regulaminem.

Jeżeli materiał dowodowy portalu jest mocny, ugoda może ograniczyć koszty i ryzyko procesu. Jeżeli jednak nie wykazano ceny, czasu trwania, regulaminu lub zgody na płatną usługę, warto stanowczo zakwestionować roszczenie i zażądać dowodów przed podjęciem decyzji o zapłacie.

Źródła

• Art. 6, art. 60, art. 66 § 1, art. 84, art. 86, art. 88, art. 353¹, art. 384 § 1 i § 4, art. 395 § 1, art. 415, art. 481 § 1, art. 746 § 1 i art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 27 i art. 38a ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.
• Art. 15 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych.
• Art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.