Podatek od zysków z opcji binarnych i zagranicznego brokera

Czy zysk z opcji binarnych trzeba rozliczyć w Polsce?

Jeżeli w danym roku podatkowym miał Pan miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, to co do zasady podlega Pan w Polsce opodatkowaniu od całości swoich dochodów, także osiągniętych za granicą. Wynika to z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę, która spełnia choć jeden z warunków z art. 3 ust. 1a tej ustawy, czyli ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

To oznacza, że sam fakt korzystania z rachunku prowadzonego przez podmiot z Cypru czy innego państwa nie powoduje, że dochód „znika” z polskiego systemu podatkowego. Znaczenie ma przede wszystkim Pana rezydencja podatkowa oraz rodzaj osiągniętego przychodu.

Jeżeli temat dotyczy także innych aktywów i rachunków poza Polską, warto porównać zasady rozliczeń przy szerszym problemie, jakim są inwestycje zagraniczne.

Jak podatkowo kwalifikować opcje binarne?

W praktyce podatkowej zyski z transakcji na opcjach binarnych były kwalifikowane jako przychody z kapitałów pieniężnych związane z pochodnymi instrumentami finansowymi. Podstawą jest art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 17 ust. 1 pkt 10 tej ustawy, który obejmuje przychody z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych.

Pojęcie pochodnych instrumentów finansowych należy odczytywać z uwzględnieniem art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Kwalifikacja konkretnego produktu zależy jednak od jego rzeczywistej konstrukcji. Jeżeli platforma używa marketingowej nazwy „opcje binarne”, ale w rzeczywistości oferuje inny instrument albo czynność o charakterze zakładowym, ocena może wymagać analizy regulaminu, historii transakcji i dokumentów brokera.

W praktyce nie warto opierać się wyłącznie na nazwie produktu z platformy. Dla fiskusa istotne jest to, jakie prawa i obowiązki wynikały z transakcji oraz jak była rozliczana wypłata.

Jaki podatek i od czego jest liczony?

Zgodnie z art. 30b ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.

Dochód ustala się według art. 30b ust. 2 pkt 3 tej ustawy, czyli jako różnicę między sumą przychodów uzyskanych z realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych a kosztami uzyskania przychodów określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy o PIT.

Nie płaci się więc podatku od każdej wypłaty osobno ani od samego przelewu na konto bankowe. Podatek oblicza się od rocznego dochodu, czyli po zestawieniu przychodów i kosztów za cały rok podatkowy.

Kiedy powstaje przychód?

Przy dochodach z realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych za datę powstania przychodu uważa się moment realizacji tych praw. Wynika to z art. 17 ust. 1ab pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W praktyce trzeba jednak ostrożnie odróżnić kilka momentów: zawarcie transakcji, zamknięcie pozycji, uznanie rachunku inwestycyjnego, przekazanie środków na portfel elektroniczny i przelew na rachunek bankowy. To, który z tych momentów ma znaczenie podatkowe, zależy od konstrukcji produktu oraz zasad działania rachunku. Nie zawsze decyduje dopiero wypłata na prywatne konto bankowe.

Dlatego bezpieczniej jest przyjąć dane wynikające z historii rozliczeń rachunku inwestycyjnego, jeżeli z tych dokumentów wynika, kiedy doszło do realizacji prawa i kiedy środki zostały postawione do dyspozycji podatnika. Przy spornych stanach faktycznych potrzebna może być analiza dokumentacji brokera i praktyki organów podatkowych.

Czy portfel elektroniczny albo wypłaty poniżej 50 000 zł zmieniają obowiązek podatkowy?

Nie. Przelewanie środków na portfel elektroniczny, a dopiero potem na rachunek bankowy w Polsce, nie usuwa obowiązku rozliczenia dochodu. Tak samo brak znaczenia ma to, że pojedyncze przelewy były niższe niż 50 000 zł. Dla podatku dochodowego liczy się osiągnięty dochód, a nie wysokość pojedynczej wypłaty.

Kwoty przelewów mogą mieć znaczenie dowodowe lub z perspektywy obowiązków instytucji finansowych związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy, ale nie stanowią legalnego sposobu na uniknięcie opodatkowania dochodu.

Jeżeli uzyskuje Pan dochody przez zagraniczny broker, szczególnie ważne jest zachowanie pełnej dokumentacji wpłat, wypłat i zamkniętych transakcji.

Jakie koszty można odliczyć?

Co do zasady uwzględnia się wydatki bezpośrednio związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych albo z realizacją praw z nich wynikających, jeżeli spełniają warunki z art. 23 ust. 1 pkt 38a ustawy o PIT. Najczęściej chodzi o faktycznie poniesione wydatki na otwarcie pozycji, prowizje czy inne opłaty transakcyjne, o ile wynikają z dokumentów i pozostają w związku z konkretnymi transakcjami.

Nie każda utrata środków na platformie będzie jednak automatycznie kosztem podatkowym. Problematyczne bywają bonusy, środki promocyjne, opłaty manipulacyjne, opłaty za brak aktywności czy potrącenia o niejasnym charakterze. W razie wątpliwości trzeba analizować regulamin platformy oraz treść zestawień transakcyjnych.

Jak rozliczyć dochód od zagranicznego brokera?

Zgodnie z art. 30b ust. 6 ustawy o PIT po zakończeniu roku podatkowego podatnik składa zeznanie PIT-38 i sam oblicza należny podatek. Termin złożenia zeznania i zapłaty podatku wynika z art. 45 ust. 1a pkt 1 oraz art. 45 ust. 4 pkt 2 ustawy o PIT – do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Jeżeli dochód został osiągnięty za granicą, do zeznania co do zasady dołącza się także PIT-ZG, czyli informację o wysokości dochodów z zagranicy i zapłaconym podatku. Wynika to z konstrukcji art. 30b ust. 5a ustawy o PIT oraz z formularzy podatkowych obowiązujących dla dochodów zagranicznych.

Jeżeli zagraniczny podmiot nie wystawia PIT-8C, nie zwalnia to z rozliczenia. Należy wtedy oprzeć się na dokumentach, które w sposób wiarygodny pozwalają ustalić przychód, koszty i dochód – przykładowo na rocznym zestawieniu transakcji, historii rachunku, potwierdzeniach wpłat i wypłat, wyciągach z portfela elektronicznego oraz historii przewalutowań.

Czy można odliczyć podatek zapłacony za granicą?

Tak, ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście został zapłacony i gdy przepisy oraz właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania pozwalają na jego uwzględnienie. Zgodnie z art. 30b ust. 5a ustawy o PIT, jeżeli polski rezydent osiąga takie dochody również poza granicami Polski, od podatku obliczonego od łącznej sumy dochodów odlicza się kwotę równą podatkowi zapłaconemu za granicą, jednak nie więcej niż część podatku proporcjonalnie przypadającą na dochód zagraniczny.

W sprawach dotyczących Cypru konieczne jest dodatkowo sprawdzenie aktualnej umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Cypru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Kwalifikacja konkretnego dochodu na gruncie tej umowy może zależeć od charakteru instrumentu i okoliczności sprawy. Nie należy więc automatycznie zakładać, że zawsze wystąpi podatek cypryjski albo że zawsze go nie będzie.

Czy da się „ominąć” ten podatek?

Nie ma legalnego sposobu na „ominięcie” podatku od prawidłowo osiągniętego i rozliczanego dochodu z kapitałów pieniężnych tylko dlatego, że środki pochodzą z zagranicznej platformy. Ustawa o PIT nie przewiduje tu ogólnej ulgi pozwalającej zredukować 19% podatek według własnego uznania.

Legalne obniżenie podatku może polegać wyłącznie na prawidłowym ustaleniu kosztów, rozliczeniu strat na zasadach przewidzianych przez ustawę, a także na ewentualnym odliczeniu podatku rzeczywiście zapłaconego za granicą w granicach określonych przez art. 30b ust. 5a ustawy o PIT.

Ukrycie dochodu lub niewykazanie go w zeznaniu może prowadzić do powstania zaległości podatkowej, obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę na podstawie art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz odpowiedzialności za czyn zabroniony na podstawie ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy, w szczególności gdy podatnik naraża podatek na uszczuplenie albo składa nierzetelne zeznanie.

Jak przygotować dokumenty do rozliczenia?

W praktyce warto zgromadzić:

• roczne i miesięczne zestawienia transakcji z platformy,
• historię wpłat na rachunek brokera,
• historię wypłat z rachunku brokera i portfela elektronicznego,
• wyciągi bankowe,
• dane o kursach walut zastosowanych do przeliczeń,
• regulamin platformy oraz informacje o rodzaju instrumentu.

Jeżeli dokumentacja jest w walucie obcej, trzeba pamiętać o prawidłowym przeliczeniu na złote zgodnie z zasadami ustawy o PIT właściwymi dla przychodów i kosztów w walutach obcych. Sposób przeliczenia może zależeć od rodzaju danej kwoty i daty jej uzyskania lub poniesienia.

FAQ

Czy sam przelew z portfela elektronicznego na konto w Polsce tworzy podatek?

Nie sam przelew, lecz dochód z transakcji. Przelew może być jedynie dowodem, że środki zostały Panu udostępnione.

Czy muszę mieć PIT-8C od zagranicznego brokera?

Nie. Jeśli zagraniczny broker go nie wystawia, trzeba rozliczyć dochód na podstawie własnej dokumentacji.

Jaki formularz składa się przy takim dochodzie?

Co do zasady PIT-38, a przy dochodzie zagranicznym zwykle również PIT-ZG.

Do kiedy trzeba złożyć zeznanie?

Do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym, zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 1 ustawy o PIT.

Czy można nie wykazywać dochodu, jeśli broker jest poza UE albo poza Polską?

Nie. Jeżeli jest Pan polskim rezydentem podatkowym, miejsce działania brokera samo w sobie nie znosi obowiązku rozliczenia w Polsce.

Źródła

• art. 3 ust. 1 i 1a, art. 5a pkt 13, art. 10 ust. 1 pkt 7, art. 17 ust. 1 pkt 10, art. 17 ust. 1ab pkt 3, art. 23 ust. 1 pkt 38a, art. 30b ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 5a, ust. 6, art. 45 ust. 1a pkt 1 i ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi
• art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
• ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy
• aktualna umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Cypru w sprawie unikania podwójnego opodatkowania