Stawka VAT przy sprzedaży masek ochronnych

Kiedy maski ochronne mogą mieć 8% VAT?

Podstawowa stawka VAT dla sprzedaży towarów wynosi 23%. Obniżona stawka 8% ma charakter wyjątku i może być stosowana tylko wtedy, gdy towar spełnia warunki przewidziane w ustawie o VAT. W przypadku masek ochronnych kluczowa jest pozycja 13 załącznika nr 3 do ustawy o VAT, która obejmuje m.in. wyroby medyczne, wyposażenie wyrobów medycznych, systemy i zestawy zabiegowe w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745, dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Oznacza to, że dla stawki 8% nie wystarczy sama nazwa produktu, jego podobieństwo do maseczki medycznej ani fakt, że materiał został kupiony z VAT 8%. Trzeba ustalić, czy gotowy produkt, który trafia do sprzedaży, ma status wyrobu medycznego i czy został legalnie wprowadzony do obrotu zgodnie z aktualnymi przepisami.

W praktyce obniżona stawka może dotyczyć masek medycznych, jeżeli ich przewidziane zastosowanie wskazuje na cel medyczny, wyrób jest prawidłowo oznakowany, posiada deklarację zgodności UE, spełnia wymagania rozporządzenia MDR i może być legalnie udostępniany na rynku. Z kolei maski o charakterze ogólnoochronnym, tekstylnym, modowym lub higienicznym, które nie są wyrobem medycznym, powinny być opodatkowane stawką podstawową 23%.

Dlaczego zakup materiału z 8% VAT nie decyduje o stawce sprzedaży?

Stawka podatku na fakturze zakupowej dotyczy konkretnego nabywanego towaru, czyli w opisanej sytuacji materiału medycznego. Po przerobieniu tego materiału powstaje nowy produkt. Sprzedaż gotowych masek trzeba więc ocenić oddzielnie, według ich własnego statusu prawnego, przeznaczenia i dokumentacji.

Jeżeli przedsiębiorca sam wytwarza maski i sprzedaje je pod własną nazwą albo marką, co do zasady występuje jako producent w rozumieniu przepisów o wyrobach medycznych. To na nim spoczywa obowiązek ustalenia, czy wyrób jest wyrobem medycznym, przygotowania dokumentacji technicznej, przeprowadzenia oceny zgodności, sporządzenia deklaracji zgodności oraz zapewnienia prawidłowego oznakowania produktu.

Jeżeli te obowiązki nie zostały wykonane, samo użycie materiału medycznego nie daje prawa do 8% VAT. Dla celów podatkowych liczy się status gotowego produktu w chwili jego sprzedaży.

Maska medyczna, maska ochronna i środek ochrony indywidualnej

W obrocie gospodarczym używa się różnych określeń: maska ochronna, maseczka medyczna, maska chirurgiczna, półmaska filtrująca, FFP2 albo FFP3. Dla VAT nie decyduje jednak potoczna nazwa, lecz kwalifikacja prawna produktu.

Maska może być wyrobem medycznym, jeżeli jej przewidziane zastosowanie wskazuje na cel medyczny, np. ograniczenie przenoszenia czynników zakaźnych w środowisku medycznym. Może też być środkiem ochrony indywidualnej, jeżeli jej podstawową funkcją jest ochrona użytkownika przed określonym zagrożeniem. W niektórych przypadkach produkt może podlegać jednocześnie kilku reżimom, ale wtedy producent musi spełnić wymagania każdego z nich.

Jeżeli sprzedawca chce zastosować preferencyjną stawkę podatku, powinien posiadać dokumenty potwierdzające, że sprzedawany produkt jest wyrobem medycznym dopuszczonym do obrotu. Szersze omówienie podobnych zagadnień dotyczących podatku VAT dla produktów i usług medycznych znajdziesz w artykule o tym, jak rozliczać wyroby medyczne oraz usługi związane z branżą medyczną.

Jakie dokumenty potwierdzają prawo do 8% VAT?

Przed zastosowaniem stawki 8% sprzedawca powinien zebrać i przechowywać dokumenty, które potwierdzają status sprzedawanego produktu. W praktyce znaczenie mogą mieć w szczególności:

• deklaracja zgodności UE wystawiona dla konkretnego wyrobu,
• oznaczenie CE oraz informacje identyfikujące producenta, importera albo upoważnionego przedstawiciela,
• instrukcja używania, etykieta i opis przewidzianego zastosowania,
• dokumentacja potwierdzająca przeprowadzenie właściwej procedury oceny zgodności,
• certyfikat jednostki notyfikowanej, jeżeli dla danego wyrobu jest wymagany,
• potwierdzenia zgłoszeń lub powiadomień wymaganych przez ustawę o wyrobach medycznych, jeżeli dotyczą danego podmiotu lub produktu,
• decyzja albo dokument dotyczący procedury z art. 97 MDR, jeżeli wyrób jest udostępniany na tej szczególnej podstawie.

Nie należy utożsamiać każdego zgłoszenia do URPL z automatycznym prawem do stawki 8%. Dla VAT najważniejsze jest to, czy produkt mieści się w zakresie pozycji 13 załącznika nr 3 do ustawy o VAT i czy jest dopuszczony do obrotu na terytorium Polski.

Co grozi za zastosowanie błędnej stawki VAT?

Zastosowanie 8% VAT do masek, które powinny być opodatkowane stawką 23%, może doprowadzić do powstania zaległości podatkowej. Organ podatkowy może żądać dopłaty różnicy podatku wraz z odsetkami. W określonych sytuacjach mogą pojawić się także konsekwencje na gruncie Kodeksu karnego skarbowego.

Ryzyko jest szczególnie istotne wtedy, gdy przedsiębiorca wystawia faktury dla kontrahentów, sprzedaje duże partie towaru albo reklamuje produkt jako medyczny bez odpowiedniego potwierdzenia. W takiej sytuacji problem może dotyczyć nie tylko podatku VAT, ale również zgodności produktu z przepisami o wyrobach medycznych i przepisami o bezpieczeństwie produktów.

Jak ustalić właściwą stawkę przed sprzedażą masek?

Najbezpieczniej zacząć od ustalenia, jaki dokładnie produkt ma być sprzedawany i w jakim celu został zaprojektowany. Następnie trzeba sprawdzić, czy producent posiada dokumentację dla wyrobu medycznego oraz czy produkt spełnia wymagania rozporządzenia 2017/745. Dopiero po tej analizie można ustalić, czy wchodzi w grę stawka 8%.

Jeżeli przedsiębiorca jedynie kupuje gotowe maski od producenta albo importera, powinien uzyskać od dostawcy dokumenty potwierdzające status wyrobu. Jeżeli natomiast sam szyje lub wytwarza maski z zakupionego materiału, powinien traktować sprawę ostrożniej, bo staje się podmiotem odpowiedzialnym za gotowy produkt.

W praktyce można przyjąć następującą zasadę: gdy maska jest prawidłowo udokumentowanym wyrobem medycznym dopuszczonym do obrotu w Polsce, możliwa jest stawka 8%; gdy takiego statusu nie ma albo nie można go wykazać, należy liczyć się ze stawką 23%.

FAQ

Czy każda maska ochronna ma 8% VAT?

Nie. Stawka 8% dotyczy tylko masek, które spełniają warunki dla wyrobów medycznych albo innej kategorii objętej pozycją 13 załącznika nr 3 do ustawy o VAT. Zwykłe maski ochronne bez takiego statusu są zasadniczo opodatkowane 23% VAT.

Czy faktura zakupowa z 8% VAT pozwala sprzedać gotowe maski z taką samą stawką?

Nie. Przy sprzedaży gotowego produktu trzeba ocenić status tego produktu. Jeżeli przedsiębiorca z materiału medycznego wytworzył nowy wyrób, stawkę VAT ustala się dla gotowych masek, a nie dla materiału użytego do produkcji.

Czy oznaczenie CE zawsze wystarczy do 8% VAT?

Nie zawsze. Oznaczenie CE jest ważne, ale trzeba sprawdzić, czego dotyczy. Produkt może mieć oznaczenie CE jako środek ochrony indywidualnej, a nie jako wyrób medyczny. Dla 8% VAT potrzebne jest potwierdzenie, że maska mieści się w przepisach dotyczących wyrobów medycznych objętych preferencją.

Czy trzeba rejestrować maski w URPL, aby zastosować 8% VAT?

Nie można sprowadzać sprawy wyłącznie do samej rejestracji. Aktualne przepisy przewidują określone obowiązki zgłoszeniowe i powiadomieniowe, ale dla stawki VAT najważniejsze jest to, czy produkt jest wyrobem medycznym dopuszczonym do obrotu oraz czy sprzedawca potrafi to wykazać dokumentami.

Co zrobić, gdy dokumenty dostawcy są niejasne?

Należy poprosić dostawcę o pełną dokumentację, w szczególności deklarację zgodności UE, dane producenta i opis przewidzianego zastosowania. Jeżeli nadal istnieje wątpliwość co do stawki, warto złożyć wniosek o Wiążącą Informację Stawkową.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 41 oraz załącznik nr 3 poz. 13.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych.
• Ustawa z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych.
• Komunikat Ministerstwa Finansów dotyczący stawki VAT na wyroby medyczne objęte procedurą określoną w art. 97 MDR.
• Informacje Ministerstwa Zdrowia dotyczące klasyfikacji wyrobów medycznych zgodnie z rozporządzeniem 2017/745.