Rolnik ryczałtowy a warsztaty pszczelarskie – VAT i formalności

Czy rolnik ryczałtowy może prowadzić płatne warsztaty pszczelarskie?

Tak, co do zasady jest to dopuszczalne. Trzeba jednak odróżnić dwie sfery:

• działalność rolniczą objętą statusem rolnika ryczałtowego,
• odpłatne usługi edukacyjne, pokazowe lub promocyjne, które nie muszą być działalnością rolniczą w rozumieniu ustawy o VAT.

Rolnik ryczałtowy to rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczący usługi rolnicze, korzystający ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Jeżeli więc prowadzicie gospodarstwo pasieczne, nadal możecie być rolnikami ryczałtowymi w zakresie sprzedaży własnych produktów rolnych i usług rolniczych. Natomiast warsztaty lub pokazy pszczelarskie trzeba ocenić odrębnie.

Dlaczego warsztaty pszczelarskie nie są usługą rolniczą w VAT?

Zgodnie z art. 2 pkt 21 ustawy o podatku od towarów i usług, przez usługi rolnicze rozumie się ściśle wskazane usługi, w szczególności usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt w określonym zakresie PKWiU, a także niektóre usługi leśne, rybackie oraz wynajem i dzierżawę maszyn rolniczych bez obsługi.

Odpłatny pokaz pszczelarski lub warsztaty dla dzieci, szkół, turystów albo innych uczestników nie są co do zasady usługą związaną z produkcją rolną w tym znaczeniu. To raczej usługa edukacyjna, pokazowa, prezentacyjna albo eventowa.

Skutek jest praktyczny: do takiej usługi nie stosuje się zwolnienia przewidzianego dla rolnika ryczałtowego na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT.

Nie można więc wystawić nabywcy faktury VAT RR za warsztaty lub pokaz pszczelarski. Faktura VAT RR, o której mowa w art. 116 ust. 1 ustawy o VAT, służy dokumentowaniu nabycia produktów rolnych od rolnika ryczałtowego, a nie usług edukacyjnych czy pokazowych.

Jak rozliczyć VAT od warsztatów i pokazów pszczelarskich?

W praktyce najczęściej zastosowanie ma zwolnienie podmiotowe z VAT z art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika, jeżeli wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym 200 000 zł. Jeżeli sprzedaż rozpoczyna się w trakcie roku, stosuje się limit proporcjonalny na podstawie art. 113 ust. 9 ustawy.

To oznacza, że rolnik ryczałtowy może:

• w części rolniczej korzystać ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT,
• a w części nierolniczej, obejmującej warsztaty lub pokazy, korzystać ze zwolnienia podmiotowego z VAT, o ile spełnia warunki ustawowe.

Takie równoległe funkcjonowanie dwóch reżimów VAT jest w praktyce dopuszczalne i znajduje potwierdzenie w interpretacjach podatkowych dotyczących rolników ryczałtowych wykonujących także czynności pozarolnicze.

Limit 200 000 zł – co się do niego wlicza?

Przy zwolnieniu podmiotowym trzeba pilnować wartości sprzedaży z działalności nierolniczej. Co do zasady limit wynika z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT i wynosi 200 000 zł rocznie.

W typowym przypadku sprzedaż produktów rolnych i usługi rolnicze objęte statusem rolnika ryczałtowego nie są utożsamiane z tą częścią działalności, która podlega odrębnie analizie pod kątem art. 113 ustawy o VAT. Dlatego przy warsztatach i pokazach trzeba oddzielnie monitorować obrót z tych usług.

Jeżeli planujecie także inne drobne usługi poza rolnictwem, warto od początku prowadzić prostą ewidencję przychodów i kontrolować limit zwolnienia z VAT, aby nie przeoczyć momentu utraty zwolnienia.

Jaką fakturę wystawić za pokaz lub warsztaty?

Nie będzie to faktura VAT RR. Jeżeli usługa korzysta ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ust. 1 albo ust. 9 ustawy o VAT, wystawia się zwykłą fakturę bez wykazanej kwoty podatku.

Na fakturze warto wskazać podstawę zwolnienia, np. „zwolnienie z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług” albo, przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku, „art. 113 ust. 9 ustawy o podatku od towarów i usług”.

Zakres obowiązkowych elementów faktury określa art. 106e ustawy o VAT. Dla sprzedaży zwolnionej nie wykazuje się stawki i kwoty podatku w taki sposób, jak przy sprzedaży opodatkowanej, lecz zamieszcza się podstawę zwolnienia, jeżeli ma zastosowanie.

Czy można to robić jako działalność nierejestrowana?

To zależy od aktualnego przychodu miesięcznego i od tego, czy spełnione są warunki z art. 5 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

Obecnie działalność nierejestrowana jest możliwa, jeżeli przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia oraz osoba w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Dawny próg kwotowy wskazany w starszych publikacjach jest już nieaktualny.

Jeżeli więc warsztaty przynoszą niewielkie, okazjonalne wpływy, można rozważyć ten model. Jeżeli jednak działania mają charakter stały, zorganizowany, są regularnie reklamowane i powtarzalne, trzeba ostrożnie ocenić, czy nadal mieści się to w działalności nierejestrowanej.

Na gruncie dokumentowania sprzedaży trzeba pamiętać, że nabywca może żądać rachunku lub faktury zgodnie z przepisami podatkowymi. W praktyce przy usługach dla instytucji najczęściej potrzebne będzie pełne uporządkowanie statusu formalnego.

Zobacz również:

• czy rolnik może prowadzić agroturystykę poza swoim gospodarstwem

Czy status KRUS, SB lub RHD zmienia ocenę VAT?

Nie bezpośrednio. Rejestracja w KRUS, prowadzenie sprzedaży bezpośredniej albo rolniczego handlu detalicznego nie powodują automatycznie, że warsztaty pszczelarskie stają się usługami rolniczymi w rozumieniu art. 2 pkt 21 ustawy o VAT.

Te statusy mogą mieć znaczenie w innych obszarach, np. sanitarnych, ubezpieczeniowych albo administracyjnych, ale dla odpowiedzi na pytanie o VAT kluczowe jest to, jaki jest rzeczywisty charakter świadczonej usługi.

Kiedy trzeba zarejestrować działalność gospodarczą?

Sama odpowiedź VAT-owska nie przesądza automatycznie kwestii wpisu do CEIDG. Jeżeli warsztaty są incydentalne i mieszczą się w granicach działalności nierejestrowanej z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, wpis może nie być potrzebny.

Jeżeli jednak usługi są wykonywane w sposób zorganizowany i ciągły, za wynagrodzeniem, z ofertą kierowaną do szkół, firm lub turystów, to zwykle rośnie ryzyko uznania ich za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców. Wtedy trzeba ocenić obowiązki rejestracyjne, podatkowe i ewidencyjne już szerzej niż tylko przez pryzmat VAT.

Wnioski praktyczne

W opisanym stanie faktycznym najbardziej bezpieczne podejście jest następujące:

1. Nie dokumentować warsztatów ani pokazów pszczelarskich fakturą VAT RR.
2. Traktować te czynności jako usługi nierolnicze.
3. Jeżeli spełnione są warunki, korzystać dla nich ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ust. 1 albo ust. 9 ustawy o VAT.
4. Wystawiać zwykłą fakturę albo inny właściwy dokument sprzedaży z podaniem podstawy zwolnienia.
5. Sprawdzić oddzielnie, czy skala i sposób wykonywania usług nie wymagają rejestracji działalności gospodarczej.

Przy wynagrodzeniu rzędu około 300 zł za pojedynczy pokaz zwykle najważniejsze będzie prawidłowe rozdzielenie części rolniczej od nierolniczej i pilnowanie limitów oraz formy prowadzenia tej aktywności.

FAQ

Czy za warsztaty pszczelarskie można wystawić fakturę VAT RR?

Nie. Faktura VAT RR nie służy do dokumentowania usług edukacyjnych lub pokazowych. Dotyczy nabycia produktów rolnych od rolnika ryczałtowego na zasadach z art. 116 ustawy o VAT.

Czy rolnik ryczałtowy może jednocześnie korzystać z dwóch zwolnień z VAT?

Tak, w praktyce jest to dopuszczalne: dla działalności rolniczej na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT i dla działalności nierolniczej na podstawie art. 113 ust. 1 albo ust. 9 tej ustawy, jeśli spełnione są warunki.

Czy przy kwocie 300 zł za pokaz trzeba od razu zakładać firmę?

Niekoniecznie. Trzeba ocenić całokształt okoliczności: regularność, sposób organizacji, reklamę, liczbę zleceń oraz limit dla działalności nierejestrowanej z art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców.

Czy RHD albo sprzedaż bezpośrednia pozwalają rozliczyć warsztaty jak działalność rolniczą?

Co do zasady nie. O tym, jak rozliczyć usługę, decyduje jej rzeczywisty charakter. Warsztaty i pokazy zwykle nie są usługą rolniczą w rozumieniu art. 2 pkt 21 ustawy o VAT.

Co wpisać na fakturze przy zwolnieniu z VAT?

Najbezpieczniej wskazać podstawę zwolnienia, np. „zwolnienie z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług” albo odpowiednio art. 113 ust. 9 tej ustawy.

Źródła

• art. 2 pkt 19, art. 2 pkt 21, art. 43 ust. 1 pkt 3, art. 106e, art. 113 ust. 1, ust. 9, art. 116 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.)
• art. 3 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 236 ze zm.)
• interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 27 sierpnia 2014 r., sygn. IPTPP4/443-434/14-2/MK
• interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 10 stycznia 2012 r., sygn. IPPP2/443-242/10-5/12/S/AK
• interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 21 listopada 2008 r., sygn. IPPP1/443-1645/08-4/IG