Potrącenie pieszego na pasach – co grozi kierowcy?

Potrącenie pieszego na przejściu – od czego zależy odpowiedzialność?

potrącenie pieszego na pasach wymaga odrębnej oceny zachowania kierowcy, zachowania pieszego, warunków na drodze oraz skutków zdrowotnych zdarzenia. W sprawie potrącenia pieszego na pasach organ prowadzący postępowanie ustala przede wszystkim: czy kierowca naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu, czy pieszy przyczynił się do zdarzenia, jakie były warunki drogowe oraz jakich obrażeń doznał poszkodowany.

Podstawowe obowiązki kierowcy wynikają z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Kierujący pojazdem, zbliżając się do przejścia dla pieszych, ma obowiązek zachować szczególną ostrożność, zmniejszyć prędkość tak, aby nie narazić na niebezpieczeństwo pieszego znajdującego się na przejściu albo na nie wchodzącego, oraz ustąpić pierwszeństwa takiemu pieszemu.

Nie oznacza to jednak, że pieszy może wejść na jezdnię w każdych okolicznościach. Z art. 14 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o ruchu drogowym wynika zakaz wchodzenia na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd, również na przejściu dla pieszych. Dodatkowo art. 14 pkt 8 tej ustawy zakazuje korzystania z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego podczas wchodzenia lub przechodzenia przez jezdnię, jeżeli prowadzi to do ograniczenia możliwości obserwacji sytuacji na drodze.

Jeżeli zatem piesza rzeczywiście gwałtownie weszła na przejście, wahała się, zmieniała kierunek albo zachowała się nieprzewidywalnie, może to mieć istotne znaczenie dla oceny winy. W praktyce wymaga to jednak dowodów: nagrania, zeznań świadków, oględzin miejsca zdarzenia i opinii biegłego.

Kiedy potrącenie pieszego jest przestępstwem z art. 177 Kodeksu karnego?

Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny: kto, naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powoduje nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 157 § 1 Kodeksu karnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Art. 157 § 1 Kodeksu karnego dotyczy naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego dłużej niż 7 dni. Dlatego w sprawach drogowych tak duże znaczenie ma dokumentacja lekarska oraz opinia biegłego lekarza, który ocenia, czy obrażenia przekraczają ten próg. Złamanie kostki bardzo często może oznaczać obrażenia powyżej 7 dni, ale kwalifikacja zależy od konkretnej dokumentacji medycznej i opinii biegłego.

Jeżeli następstwem wypadku byłaby śmierć człowieka albo ciężki uszczerbek na zdrowiu, zastosowanie może mieć art. 177 § 2 Kodeksu karnego, który przewiduje surowszą odpowiedzialność – karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

W sprawach o przestępstwo drogowe nie wystarczy samo ustalenie, że doszło do kontaktu pojazdu z pieszym. Organ musi wykazać naruszenie konkretnej zasady bezpieczeństwa, związek przyczynowy między tym naruszeniem a obrażeniami oraz nieumyślność skutku. Na znaczenie szczególnej ostrożności wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt III KK 61/2003.

Kiedy sprawa może być tylko wykroczeniem?

Jeżeli pieszy nie doznał obrażeń albo obrażenia nie przekraczają progu z art. 157 § 1 Kodeksu karnego, sprawa może zostać zakwalifikowana jako wykroczenie. Podstawą jest najczęściej art. 86 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń, zgodnie z którym kto na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub strefie ruchu, nie zachowując należytej ostrożności, powoduje zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym, podlega karze grzywny.

Jeżeli następstwem wykroczenia z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń jest naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia innego uczestnika ruchu, zastosowanie może mieć art. 86 § 1a Kodeksu wykroczeń, który przewiduje grzywnę nie niższą niż 1500 zł. Jeżeli kierujący był po użyciu alkoholu albo podobnie działającego środka, odpowiedzialność może być surowsza na podstawie art. 86 § 2 Kodeksu wykroczeń.

Prędkość, śliska nawierzchnia i warunki pogodowe

Śliska nawierzchnia i złe warunki atmosferyczne nie zwalniają kierowcy z odpowiedzialności, ale są ważne dla oceny, czy prędkość była bezpieczna. Art. 19 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zobowiązuje kierującego do jazdy z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa, w szczególności rzeźby terenu, stanu i widoczności drogi, stanu i ładunku pojazdu, warunków atmosferycznych i natężenia ruchu.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2003 r., sygn. akt III KK 156/2003, wskazał, że o prędkości bezpiecznej można mówić wtedy, gdy z uwzględnieniem warunków drogowych kierowca porusza się z taką prędkością, która pozwala mu zatrzymać pojazd przed przeszkodą możliwą do przewidzenia.

W praktyce biegły z zakresu rekonstrukcji wypadków analizuje m.in. prędkość pojazdu, drogę hamowania, czas reakcji kierowcy, widoczność, stan nawierzchni i sposób wejścia pieszego na przejście. W podobnych sprawach znaczenie może mieć także wina pieszego, jeżeli piesza wtargnęła na pasy w sposób nagły i niemożliwy do przewidzenia.

Czy można stracić prawo jazdy po potrąceniu pieszego?

Zakaz prowadzenia pojazdów nie jest automatyczny w każdej sprawie o potrącenie pieszego. Jeżeli czyn zostanie zakwalifikowany jako przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów na podstawie art. 42 § 1 Kodeksu karnego. Jeżeli sprawa zakończy się warunkowym umorzeniem postępowania, sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat na podstawie art. 67 § 3 Kodeksu karnego.

Przy wykroczeniu z art. 86 § 1 Kodeksu wykroczeń sąd również może orzec zakaz prowadzenia pojazdów na podstawie art. 86 § 3 Kodeksu wykroczeń. To, czy taki zakaz zostanie orzeczony, zależy od stopnia zawinienia, skutków zdarzenia, zachowania kierowcy po wypadku, wcześniejszej historii naruszeń i ogólnej oceny zagrożenia w ruchu.

Jeżeli wypadek na drodze wiąże się z zatrzymaniem dokumentu albo decyzjami organów, warto oddzielić odpowiedzialność karną od kwestii takich jak konsekwencje administracyjne.

Co zrobić po potrąceniu pieszego na pasach?

Po zdarzeniu najważniejsze są bezpieczeństwo i dowody. Kierowca powinien udzielić pomocy poszkodowanemu, wezwać służby, nie oddalać się z miejsca zdarzenia oraz zabezpieczyć dane świadków. Jeżeli sprawa trafi do postępowania karnego, podejrzany ma prawo do obrony, w tym prawo odmowy składania wyjaśnień albo odmowy odpowiedzi na pytania – wynika to z art. 175 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego.

Szczególnych problemów dowodowych i prawnych może przysporzyć sytuacja, gdy po potrąceniu nie wezwano policji; osobno omawiamy konsekwencje potrącenia pieszego bez wezwania policji.

Warto jak najszybciej ustalić, czy w okolicy działał monitoring miejski, kamera sklepu, kamera samochodowa albo monitoring posesji. Nagrania bywają nadpisywane po kilku lub kilkunastu dniach, dlatego zwłoka może spowodować utratę najważniejszego dowodu.

W postępowaniu można składać wnioski dowodowe. Art. 167 Kodeksu postępowania karnego przewiduje przeprowadzanie dowodów na wniosek stron albo z urzędu. Jeżeli potrzebne są wiadomości specjalne, np. z zakresu rekonstrukcji wypadków lub medycyny sądowej, podstawą dopuszczenia opinii biegłego jest art. 193 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Warunkowe umorzenie postępowania

Jeżeli okoliczności sprawy są wyjaśnione, a kierowca nie był karany za przestępstwo umyślne, można rozważać wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 66 § 1 Kodeksu karnego sąd może warunkowo umorzyć postępowanie, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegał porządku prawnego.

Art. 66 § 2 Kodeksu karnego dopuszcza warunkowe umorzenie zasadniczo wtedy, gdy przestępstwo jest zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności. W sprawie z art. 177 § 1 Kodeksu karnego ten warunek co do zagrożenia karą jest co do zasady spełniony.

Wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym. Takie rozróżnienie podkreślał Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I KZP 7/2000. Trzeba jednak pamiętać, że przy warunkowym umorzeniu sąd może nałożyć obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, świadczenie pieniężne oraz zakaz prowadzenia pojazdów do 2 lat – wynika to z art. 67 § 3 Kodeksu karnego.

Odszkodowanie i rola ubezpieczenia OC

Odpowiedzialność karna lub wykroczeniowa to jedno, a roszczenia cywilne poszkodowanego to drugie. Z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK wynika, że z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem jest obowiązany do odszkodowania za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu.

W typowej sytuacji roszczenia pieszego, takie jak zwrot kosztów leczenia, zadośćuczynienie za krzywdę czy utracone dochody, są kierowane do ubezpieczyciela OC. Kierowca powinien jednak uważać na przypadki regresu. Art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK przewiduje, że zakład ubezpieczeń może dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania od kierującego m.in. wtedy, gdy wyrządził szkodę umyślnie, był w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości, nie miał wymaganych uprawnień lub zbiegł z miejsca zdarzenia.

FAQ

Czy pieszy na pasach zawsze ma rację?

Nie. Art. 13 ust. 1a ustawy – Prawo o ruchu drogowym daje pierwszeństwo pieszemu wchodzącemu na przejście przed pojazdem, z wyłączeniem tramwaju, a pieszy znajdujący się na przejściu ma pierwszeństwo przed pojazdem. Jednocześnie art. 14 pkt 1 lit. a tej ustawy zakazuje wchodzenia bezpośrednio przed jadący pojazd. Dlatego każda sprawa wymaga oceny zachowania obu stron.

Czy złamana kostka oznacza automatycznie przestępstwo?

Nie automatycznie, ale często może prowadzić do kwalifikacji z art. 177 § 1 Kodeksu karnego. Decyduje opinia medyczna, czy obrażenia stanowią naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający dłużej niż 7 dni w rozumieniu art. 157 § 1 Kodeksu karnego.

Czy muszę składać wyjaśnienia na policji?

Jeżeli występujesz jako podejrzany, masz prawo odmówić składania wyjaśnień albo odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania. Wynika to z art. 175 § 1 Kodeksu postępowania karnego. Przed przesłuchaniem warto znać materiał dowodowy i przemyśleć strategię obrony.

Czy brak danych świadka przekreśla obronę?

Nie. Można próbować ustalić świadka przez monitoring, ogłoszenia lokalne, notatki służb, zapisy kamer samochodowych innych pojazdów albo dane osób, które udzielały pomocy. Wniosek dowodowy można złożyć na podstawie art. 167 Kodeksu postępowania karnego.

Czy ubezpieczyciel OC pokryje roszczenia pieszego?

Co do zasady tak, jeżeli szkoda powstała w związku z ruchem pojazdu i istnieje odpowiedzialność posiadacza lub kierującego. Podstawą jest art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK. Kierowca powinien jednak unikać sytuacji regresowych z art. 43 tej ustawy, takich jak ucieczka z miejsca zdarzenia albo jazda po alkoholu.

Źródła

• Art. 13 ust. 1a, art. 14 pkt 1 lit. a i pkt 8, art. 19 ust. 1, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
• Art. 42 § 1, art. 66 § 1 i § 2, art. 67 § 3, art. 157 § 1, art. 177 § 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
• Art. 86 § 1, § 1a, § 2 i § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń.
• Art. 167, art. 175 § 1, art. 193 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego.
• Art. 34 ust. 1 i art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt III KK 61/2003.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2003 r., sygn. akt III KK 156/2003.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2000 r., sygn. akt I KZP 7/2000.