Błędne rozliczenie PIT przez księgową

Błąd księgowej w rocznym PIT – od czego zacząć?

Jeżeli księgowa złożyła roczne zeznanie PIT niezgodnie z ustaleniami, najpierw trzeba oddzielić dwie kwestie: rozliczenie z urzędem skarbowym oraz odpowiedzialność księgowej wobec klienta. Urząd skarbowy rozlicza podatek z podatnikiem, a nie z biurem rachunkowym. Nie oznacza to jednak, że podatnik jest pozbawiony ochrony.

Przy błędnym zeznaniu należy sprawdzić, jaki formularz został złożony, czy było to PIT-36 czy PIT-37, czy podatnik i małżonek spełniają warunki wspólnego rozliczenia oraz czy złożenie korekty zmieni wysokość podatku. W sprawach dotyczących podatku dochodowego istotne są nie tylko kwoty, ale także forma opodatkowania działalności gospodarczej, wspólność majątkowa i status małżeństwa w danym roku.

Wspólne rozliczenie małżonków – aktualne warunki

Wspólne opodatkowanie małżonków wynika z art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Co do zasady mogą z niego skorzystać małżonkowie, którzy przez cały rok podatkowy pozostawali w związku małżeńskim i mieli wspólność majątkową małżeńską. Od rozliczeń za 2021 r. wspólne zeznanie mogą złożyć także małżonkowie, którzy zawarli związek małżeński w trakcie roku podatkowego, jeżeli pozostawali w małżeństwie i we wspólności majątkowej do ostatniego dnia tego roku.

Warunkiem jest również to, aby do dochodów lub przychodów żadnego z małżonków w danym roku nie miały zastosowania wyłączające wspólne rozliczenie przepisy, w szczególności dotyczące 19% podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w zakresie działalności gospodarczej. Wyjątkiem jest najem prywatny opodatkowany ryczałtem, który sam w sobie nie wyklucza wspólnego rozliczenia.

Wniosek o wspólne opodatkowanie składa się przez zaznaczenie właściwej pozycji w zeznaniu rocznym. Może zrobić to jeden z małżonków, ale jest to traktowane jak oświadczenie, że działa z upoważnienia drugiego małżonka.

Czy po 30 kwietnia można zmienić rozliczenie indywidualne na wspólne?

Tak – według aktualnego podejścia i obecnych informacji Ministerstwa Finansów samo złożenie rozliczenia po 30 kwietnia nie wyłącza możliwości wspólnego rozliczenia małżonków. Oznacza to, że jeżeli księgowa złożyła zeznanie indywidualne, a podatnik spełnia warunki rozliczenia z małżonkiem, należy rozważyć złożenie korekty zeznania.

To bardzo istotna zmiana względem dawnych zasad. Starsze materiały i starsze interpretacje mogły wskazywać, że po ustawowym terminie nie da się skutecznie wybrać preferencyjnego sposobu opodatkowania. Obecnie w praktyce należy przyjąć, że korekta deklaracji może służyć także zmianie sposobu rozliczenia na wspólne, o ile podatnicy spełniają ustawowe warunki.

Termin 30 kwietnia pozostaje podstawowym terminem złożenia zeznania rocznego za poprzedni rok podatkowy. Jeżeli 30 kwietnia przypada w dzień wolny od pracy, termin przesuwa się na następny dzień roboczy. Nie oznacza to jednak, że po tej dacie każda korekta jest bezskuteczna. Prawo do korekty deklaracji wynika z art. 81 Ordynacji podatkowej i trwa zasadniczo do czasu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że przepisy szczególne albo trwające postępowanie ograniczają tę możliwość.

Jak złożyć korektę PIT po błędnym rozliczeniu?

Korektę składa się na tym samym formularzu, na którym powinno być prawidłowo rozliczone zeznanie, najczęściej PIT-36 albo PIT-37. W korekcie trzeba zaznaczyć właściwy cel złożenia formularza oraz wybrać wspólne opodatkowanie małżonków. Jeżeli rozliczenie dotyczy działalności gospodarczej, należy dodatkowo zweryfikować załączniki, koszty, zaliczki, ulgi i dane małżonka.

Po wysłaniu korekty trzeba zachować urzędowe poświadczenie odbioru. Jeżeli korekta zmniejsza podatek albo wykazuje nadpłatę, urząd powinien rozliczyć ją zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Gdy wcześniej powstała zaległość podatkowa, warto nie zwlekać z wyjaśnieniem sprawy, ponieważ od zaległości mogą być naliczane odsetki.

Jeżeli urząd skarbowy prowadzi już czynności sprawdzające, kontrolę albo postępowanie podatkowe, sposób działania zależy od etapu sprawy. W takiej sytuacji trzeba sprawdzić, czy korekta będzie skuteczna, czy konieczne będzie złożenie wyjaśnień w ramach postępowania podatkowego.

Kto odpowiada za podatek wobec urzędu skarbowego?

Wobec urzędu skarbowego odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe ponosi podatnik. Zatrudnienie księgowej albo biura rachunkowego nie powoduje, że urząd może automatycznie żądać zapłaty podatku od księgowej. Jeżeli zeznanie zostało złożone w imieniu podatnika, skutki podatkowe zasadniczo obciążają podatnika, nawet gdy błąd wynikał z działania osoby prowadzącej księgowość.

Nie oznacza to, że podatnik powinien biernie zapłacić każdą kwotę wskazaną przez urząd. Najpierw należy ustalić, czy zeznanie można skorygować. Dopiero gdy korekta nie usuwa całej szkody, trzeba ocenić cywilną odpowiedzialność księgowej lub biura rachunkowego.

Odpowiedzialność księgowej lub biura rachunkowego za błąd

Odpowiedzialność księgowej należy oceniać przede wszystkim na gruncie prawa cywilnego. Jeżeli księgowa przyjęła zlecenie rozliczenia rocznego PIT i wykonała je niezgodnie z ustaleniami, może odpowiadać za nienależyte wykonanie umowy na podstawie art. 471 Kodeksu cywilnego. Podatnik powinien wykazać zawarcie umowy, nieprawidłowe działanie, szkodę oraz związek przyczynowy między błędem a szkodą.

W praktyce dowodami mogą być umowa z biurem rachunkowym, korespondencja e-mail, wiadomości SMS, przesłane instrukcje, wcześniejsze zeznania składane wspólnie z małżonkiem, projekt rozliczenia oraz potwierdzenie, że księgowa złożyła zeznanie bez akceptacji klienta. Przy analizie sprawy trzeba oddzielić podatek, który i tak byłby należny, od kwot wynikających wyłącznie z błędu. Właśnie tu najczęściej pojawia się spór o konsekwencje błędów księgowych.

Odszkodowanie może obejmować przede wszystkim realną stratę, np. odsetki, koszty wyjaśniania sprawy, koszty korekt albo różnicę finansową, której nie da się odzyskać przez korektę. Co do samego podatku trzeba zachować ostrożność: jeżeli po prawidłowym rozliczeniu podatek nadal jest należny, nie jest on automatycznie szkodą wyrządzoną przez księgową. Szkodą jest dopiero ta część obciążenia, która powstała wskutek nienależytego wykonania usługi.

Wezwanie księgowej do zapłaty odszkodowania

Przed skierowaniem sprawy do sądu warto wysłać do księgowej albo biura rachunkowego pisemne wezwanie do zapłaty. W wezwaniu należy opisać błąd, wskazać datę złożenia zeznania, pokazać prawidłowy wariant rozliczenia, wyliczyć szkodę i wyznaczyć termin zapłaty. Dobrze jest dołączyć kopię korekty, UPO, korespondencję oraz wyliczenie różnicy podatkowej.

Jeżeli usługę wykonywało biuro rachunkowe, warto zażądać również danych ubezpieczyciela OC. Trzeba jednak pamiętać, że zakres obowiązkowego i dobrowolnego ubezpieczenia zależy od rodzaju usług oraz treści polisy. Nie każda szkoda związana z wypełnieniem deklaracji będzie automatycznie objęta ochroną ubezpieczeniową.

FAQ

Co zrobić w praktyce?

Najpierw należy pobrać złożone zeznanie i UPO, a następnie przygotować prawidłowy wariant rozliczenia wspólnego. Jeżeli warunki są spełnione, warto złożyć korektę jak najszybciej. Równolegle trzeba zabezpieczyć dowody dotyczące ustaleń z księgową: umowę, korespondencję, przesłane dokumenty i wcześniejsze rozliczenia.

Po ustaleniu skutków korekty można ocenić, czy istnieje szkoda do dochodzenia od księgowej. Jeżeli tak, kolejnym krokiem jest pisemne wezwanie do zapłaty, a w razie odmowy – rozważenie postępowania sądowego. W sporach z biurem rachunkowym kluczowe jest precyzyjne wyliczenie szkody, ponieważ samo stwierdzenie, że zeznanie było błędne, zwykle nie wystarcza.

Źródła

• art. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – wspólne opodatkowanie małżonków,
• art. 45 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – termin złożenia zeznania rocznego,
• art. 81 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – prawo do korekty deklaracji,
• art. 471 Kodeksu cywilnego – odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania,
• informacje Ministerstwa Finansów w serwisie podatki.gov.pl dotyczące wspólnego rozliczenia małżonków oraz korekty zeznania.