Darowizna pieniędzy od rodziców – jak uniknąć podatku?

Darowizna od rodziców a podatek od spadków i darowizn

Otrzymanie pieniędzy w darowiźnie co do zasady podlega podatkowi od spadków i darowizn. Podatnikiem jest osoba obdarowana, czyli ta, która otrzymuje pieniądze. Rodzice jako darczyńcy nie składają z tego tytułu deklaracji podatkowej i nie płacą podatku od przekazanej kwoty.

Rodzice należą jednak do najbliższej rodziny, czyli do tzw. grupy zerowej. Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn darowizna od rodziców może być w całości zwolniona z podatku. Zwolnienie nie jest limitowane kwotowo, ale wymaga spełnienia warunków formalnych.

W przypadku darowizny 100 000 zł od rodziców najważniejsze są: sposób przekazania pieniędzy, terminowe zgłoszenie darowizny oraz prawidłowe wskazanie darczyńców w formularzu SD-Z2.

Warunki zwolnienia z podatku przy darowiźnie pieniędzy

Aby darowizna pieniędzy od rodziców korzystała ze zwolnienia podatkowego, należy spełnić zasadniczo dwa warunki:

1. udokumentować otrzymanie pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy lub bankowy obdarowanego, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym,
2. złożyć zgłoszenie SD-Z2 do właściwego urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania pieniędzy.

Przy darowiźnie pieniężnej najbezpieczniejszy jest zwykły przelew bankowy z rachunku rodzica na rachunek dziecka. W tytule przelewu warto wpisać np. „darowizna dla córki Anny Kowalskiej” oraz wskazać, od którego rodzica pochodzi dana część środków, jeżeli przelew jest jeden i pochodzi z rachunku wspólnego rodziców.

Darowizna przekazana gotówką jest ryzykowna podatkowo. Samo późniejsze wpłacenie gotówki przez obdarowanego na własny rachunek może nie wystarczyć do zachowania zwolnienia. Jeśli środki mają być przekazane bez podatku, rodzice powinni przekazać je w sposób pozwalający wykazać przepływ od darczyńcy do obdarowanego. Szerzej ten problem omawia zagadnienie darowizna w gotówce a SD.

Kiedy nie trzeba składać SD-Z2?

Zgłoszenia SD-Z2 nie trzeba składać, jeżeli łączna wartość majątku otrzymanego od tej samej osoby w okresie 5 lat, doliczona do ostatniego nabycia, nie przekracza 36 120 zł. Limit ten liczy się osobno dla każdego darczyńcy, a więc osobno dla matki i osobno dla ojca.

Przy darowiźnie 100 000 zł od obojga rodziców, przy założeniu że każde z rodziców daruje po 50 000 zł, limit 36 120 zł od jednego darczyńcy jest przekroczony. W takiej sytuacji zgłoszenie SD-Z2 będzie potrzebne, aby zachować pełne zwolnienie z podatku.

SD-Z2 nie składa się również wtedy, gdy darowizna została dokonana w formie aktu notarialnego albo w tej formie złożono oświadczenie woli jednej ze stron. Przy zwykłej darowiźnie pieniędzy od rodziców najczęściej nie korzysta się jednak z aktu notarialnego, więc praktycznie decydujące są przelew i zgłoszenie.

Ile formularzy SD-Z2 złożyć przy darowiźnie od obojga rodziców?

Jeżeli darowizna pochodzi od obojga rodziców, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie dwóch formularzy SD-Z2: jednego dla darowizny od matki i drugiego dla darowizny od ojca. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy rodzice przekazują łącznie 100 000 zł, a przyjmujemy, że każde z nich daruje po 50 000 zł.

Najczytelniejszy dowodowo wariant to dwa osobne przelewy, np. 50 000 zł od matki i 50 000 zł od ojca, z odpowiednimi tytułami przelewów. Jeżeli rodzice wykonują jeden przelew z rachunku wspólnego, warto zadbać o jasny tytuł przelewu oraz pisemne potwierdzenie, że darowizna pochodzi od obojga rodziców w określonych częściach. W razie częstszych transferów warto pamiętać, że regularne przelewy od rodziców również mogą wymagać analizy pod kątem limitu, terminu i liczby zgłoszeń.

W praktyce część urzędów skarbowych akceptuje jeden formularz przy darowiźnie z majątku wspólnego rodziców, ale bezpieczniej jest rozdzielić darowiznę na dwóch darczyńców. Formularz SD-Z2 przewiduje dane osoby, od której nabyto majątek, dlatego dwa zgłoszenia ograniczają ryzyko sporu formalnego.

Czy potrzebna jest umowa darowizny pieniędzy?

Zgodnie z art. 890 Kodeksu cywilnego oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego, ale umowa darowizny zawarta bez tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. W praktyce oznacza to, że przelew pieniędzy wykonany przez rodziców na rachunek dziecka może skutecznie wykonać darowiznę.

Urząd skarbowy co do zasady nie wymaga, aby do SD-Z2 dołączać pisemną umowę darowizny. Najważniejszy jest dowód przekazania pieniędzy. Mimo to krótka pisemna umowa albo oświadczenie rodziców może być przydatne, zwłaszcza gdy przelew jest jeden, rachunek jest wspólny albo trzeba wyjaśnić, jaka część środków pochodzi od którego rodzica.

Umowa może mieć znaczenie także przy ustaleniu, czy darowizna wchodzi do majątku osobistego dziecka, czy ma zostać objęta majątkiem wspólnym małżonków. Co do zasady darowizna otrzymana przez jednego małżonka wchodzi do jego majątku osobistego, chyba że darczyńca postanowił inaczej. W szerszym ujęciu podobne problemy opisuje temat darowizna a majątek wspólny.

Jak złożyć SD-Z2 krok po kroku?

Formularz SD-Z2 składa osoba obdarowana. Można to zrobić elektronicznie, osobiście w urzędzie skarbowym albo pocztą. Przy darowiźnie pieniędzy właściwy jest co do zasady urząd skarbowy według miejsca zamieszkania obdarowanego w dniu powstania obowiązku podatkowego.

W przypadku darowizny pieniędzy otrzymanej bez aktu notarialnego obowiązek podatkowy powstaje zasadniczo z chwilą spełnienia świadczenia, czyli w praktyce z chwilą otrzymania pieniędzy na rachunek. Od tej daty należy liczyć 6 miesięcy na złożenie SD-Z2.

Do zgłoszenia warto zachować i ewentualnie dołączyć:

• potwierdzenie przelewu albo przekazu pocztowego,
• krótką umowę lub oświadczenie darczyńców, jeżeli wyjaśnia ono źródło i podział kwoty,
• dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, jeżeli urząd o nie poprosi,
• potwierdzenie złożenia SD-Z2 albo urzędowe poświadczenie odbioru przy wysyłce elektronicznej.

Co grozi za brak zgłoszenia darowizny w terminie?

Jeżeli darowizna od rodziców przekracza limit 36 120 zł od danego darczyńcy i nie zostanie zgłoszona w terminie, zwolnienie może przepaść. Wtedy darowizna podlega opodatkowaniu na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej. W praktyce warto od razu sprawdzić, jakie znaczenie ma spóźnione zgłoszenie SD-Z2 i czy w danej sytuacji da się jeszcze ograniczyć skutki podatkowe.

Od 7 stycznia 2026 r. termin na złożenie SD-Z2 może zostać przywrócony na wniosek podatnika, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie jest to jednak automatyczne przedłużenie terminu. Trzeba wykazać szczególne okoliczności, np. poważną chorobę albo inną przeszkodę niezależną od podatnika, a wraz z wnioskiem dopełnić zaległej czynności.

Jeżeli podatnik powoła się na niezgłoszoną darowiznę dopiero w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego, może pojawić się ryzyko sankcyjnej stawki 20%. Dlatego przy wysokich kwotach nie warto odkładać formalności.

FAQ

Czy darowizna od rodziców zawsze jest bez podatku?

Nie zawsze. Darowizna od rodziców może być zwolniona z podatku, ale przy większych kwotach trzeba spełnić warunki formalne: udokumentować przekazanie pieniędzy i złożyć SD-Z2 w terminie.

Czy przy darowiźnie 100 000 zł od rodziców trzeba składać SD-Z2?

Tak, jeżeli przyjmujemy, że każde z rodziców daruje po 50 000 zł. Kwota od każdego rodzica przekracza obecny limit 36 120 zł liczony od jednej osoby w okresie 5 lat, dlatego zgłoszenie jest potrzebne do zachowania zwolnienia.

Czy wystarczy jeden formularz SD-Z2?

Przy darowiźnie od obojga rodziców najbezpieczniej złożyć dwa formularze: osobno dla matki i osobno dla ojca. Jeżeli darczyńcą jest tylko jedno z rodziców, co do zasady składa się jedno zgłoszenie.

Czy umowa darowizny musi być u notariusza?

Przy darowiźnie pieniędzy zwykle nie ma takiej potrzeby. Darowizna wykonana przelewem może być ważna mimo braku aktu notarialnego. Pisemna umowa bywa jednak pomocna dowodowo.

Czy można odzyskać zwolnienie po spóźnieniu z SD-Z2?

Od 2026 r. można wnioskować o przywrócenie terminu, ale tylko wtedy, gdy podatnik uprawdopodobni brak swojej winy w przekroczeniu terminu. Samo zapomnienie o zgłoszeniu może być niewystarczające.

Podsumowanie

Aby uniknąć podatku od darowizny pieniędzy od rodziców, należy zadbać przede wszystkim o przelew lub przekaz pocztowy, zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy oraz jasne wskazanie, od kogo pochodzi darowizna. Przy kwocie 100 000 zł od obojga rodziców najbezpieczniej rozliczyć darowiznę jako dwie darowizny po 50 000 zł i złożyć dwa zgłoszenia SD-Z2.

Brak zgłoszenia albo przekazanie pieniędzy w sposób, którego nie da się prawidłowo udokumentować, może pozbawić zwolnienia. W sprawach opóźnionych warto sprawdzić, czy możliwy jest wniosek o przywrócenie terminu, ale nie należy traktować tego jako standardowego sposobu naprawienia zaniedbania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w szczególności art. 4a, art. 4c i art. 15 ust. 4 - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 890 - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Informacja publiczna o zgłoszeniu SD-Z2 - gov.pl