Nadgodziny dla pedagoga szkolnego

Czy pedagog szkolny może mieć godziny ponadwymiarowe?

Tak, co do zasady pedagog szkolny może mieć przydzielone płatne godziny ponadwymiarowe. Podstawą jest art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, zgodnie z którym w szczególnych wypadkach, podyktowanych wyłącznie koniecznością realizacji programu nauczania, nauczyciel może być obowiązany do odpłatnej pracy w godzinach ponadwymiarowych zgodnie z posiadaną specjalnością.

W przypadku pedagoga szkolnego trzeba jednak pamiętać, że nie chodzi o „nadgodziny” w rozumieniu Kodeksu pracy, lecz o godziny ponadwymiarowe w rozumieniu art. 35 ust. 2 Karty Nauczyciela. Przepis ten definiuje godzinę ponadwymiarową jako przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć.

Jeżeli więc jeden z dwóch pedagogów przebywa na dłuższym zwolnieniu lekarskim, dyrektor może czasowo przydzielić drugiemu pedagogowi dodatkowe zajęcia, o ile są one zgodne z jego kwalifikacjami i mieszczą się w ustawowych limitach. W praktyce takie rozwiązanie powinno wynikać z realnej potrzeby zapewnienia pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom, a nie z samej wygody organizacyjnej szkoły.

Jaki jest limit godzin ponadwymiarowych pedagoga?

Limit wynika bezpośrednio z art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela. Bez zgody nauczyciela liczba godzin ponadwymiarowych nie może przekroczyć 1/4 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. Przydzielenie większej liczby godzin jest możliwe wyłącznie za zgodą nauczyciela, ale nie może przekroczyć 1/2 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć.

Dla pedagogów szkolnych zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć ustala organ prowadzący. Wynika to z art. 42 ust. 7 pkt 3 lit. b Karty Nauczyciela. Przepis ten obejmuje między innymi pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych, a ustalony wymiar nie może przekraczać 22 godzin tygodniowo.

Oznacza to, że najpierw trzeba sprawdzić uchwałę organu prowadzącego szkołę albo inny właściwy akt określający pensum pedagoga. Dopiero od tego konkretnego pensum liczy się limit 1/4 i 1/2. Samo stwierdzenie, że pedagog ma pełny etat, nie wystarcza do prawidłowego wyliczenia dopuszczalnej liczby godzin ponadwymiarowych.

Czy 12 godzin w miesiącu dla pedagoga jest dopuszczalne?

Może być dopuszczalne, ale decyduje rozkład tych godzin w poszczególnych tygodniach. Art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela posługuje się limitem tygodniowym, a nie miesięcznym. Dlatego nie wystarczy sprawdzić, czy suma w miesiącu wynosi 12 godzin. Trzeba ustalić, ile godzin ponadwymiarowych pedagog będzie miał w każdym tygodniu.

Jeżeli pensum pedagoga wynosi 22 godziny tygodniowo, to 1/4 tego wymiaru to 5,5 godziny. W praktyce plan zajęć operuje pełnymi godzinami, więc przydział bez zgody nauczyciela powinien zostać ustalony tak, aby nie przekraczał ustawowego limitu. Przy zgodzie nauczyciela maksymalny pułap przy pensum 22 godziny wynosi 11 godzin tygodniowo, ponieważ 1/2 z 22 godzin to 11 godzin.

Jeżeli 12 godzin w miesiącu oznacza na przykład po 3 dodatkowe godziny tygodniowo, zwykle mieści się to w limicie 1/4 przy pensum 22 godziny. Jeżeli jednak godziny zostaną skumulowane w jednym tygodniu, może powstać konieczność uzyskania zgody pedagoga albo nawet ryzyko przekroczenia granicy z art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Kiedy trzeba uzyskać zgodę pedagoga?

Zgoda pedagoga jest konieczna, gdy dyrektor chce przydzielić mu godziny ponadwymiarowe w liczbie przekraczającej 1/4 tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć. Wynika to wprost z art. 35 ust. 1 zdanie drugie Karty Nauczyciela.

Dodatkowo art. 35 ust. 4 Karty Nauczyciela przewiduje ochronę określonych nauczycieli. Bez ich zgody nie przydziela się pracy w godzinach ponadwymiarowych kobiecie w ciąży, osobie wychowującej dziecko do lat 4 oraz nauczycielowi odbywającemu przygotowanie do zawodu nauczyciela. Jeżeli pedagog należy do jednej z tych grup, zgoda będzie potrzebna także wtedy, gdy liczba godzin mieści się w limicie 1/4.

Dla celów dowodowych zgoda powinna być udokumentowana, na przykład w formie pisemnej, mailowej albo w innym utrwalonym trybie przyjętym w szkole. Ustna zgoda może być trudna do wykazania w razie sporu o wynagrodzenie albo o przekroczenie norm.

Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe pedagoga

Każda prawidłowo przydzielona i zrealizowana godzina ponadwymiarowa jest płatna. Art. 35 ust. 3 Karty Nauczyciela stanowi, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe oraz za godziny doraźnych zastępstw wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy.

Szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw określa regulamin wynagradzania ustalany przez organ prowadzący na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 Karty Nauczyciela. Dlatego w konkretnej szkole trzeba sprawdzić właściwy regulamin, zwłaszcza gdy problem dotyczy rozliczenia godzin w czasie choroby, dni wolnych, wycieczek, rekolekcji albo zmiany planu zajęć.

Nie ma podstaw, aby przydzielone i przepracowane godziny ponadwymiarowe pedagoga traktować jako nieodpłatne. Jeżeli dyrektor korzysta z pracy nauczyciela powyżej jego pensum w trybie art. 35 Karty Nauczyciela, szkoła powinna je rozliczyć i wypłacić należne wynagrodzenie.

Godziny ponadwymiarowe a doraźne zastępstwa

W praktyce trzeba odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli pedagogowi na określony czas przydziela się stałe dodatkowe godziny w planie, zwykle mówimy o godzinach ponadwymiarowych w rozumieniu art. 35 ust. 2 Karty Nauczyciela. Jeżeli pedagog incydentalnie zastępuje nieobecnego nauczyciela lub specjalistę, może chodzić o godzinę doraźnego zastępstwa.

Obie kategorie są płatne na podstawie art. 35 ust. 3 Karty Nauczyciela, ale ich organizacyjne ujęcie może być inne. Przy dłuższej nieobecności drugiego pedagoga, na przykład dwumiesięcznym zwolnieniu lekarskim, bezpieczniej jest jasno określić, czy szkoła przydziela stałe godziny ponadwymiarowe, czy tylko rozlicza pojedyncze zastępstwa.

Co powinien zrobić dyrektor szkoły?

Przed przydzieleniem pedagogowi dodatkowych godzin dyrektor powinien wykonać kilka kroków organizacyjnych i prawnych. Po pierwsze, należy ustalić pensum pedagoga wynikające z aktu organu prowadzącego wydanego na podstawie art. 42 ust. 7 pkt 3 lit. b Karty Nauczyciela. Po drugie, trzeba sprawdzić, czy pedagog ma kwalifikacje do realizowania dodatkowych zajęć. Po trzecie, należy policzyć limit tygodniowy z art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Jeżeli liczba godzin przekracza 1/4 tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć albo pedagog należy do grupy chronionej z art. 35 ust. 4 Karty Nauczyciela, trzeba uzyskać jego zgodę. Następnie należy zadbać o prawidłowe rozliczenie wynagrodzenia według art. 35 ust. 3 oraz art. 30 ust. 6 pkt 2 Karty Nauczyciela.

FAQ

Podsumowanie

Pedagogowi szkolnemu można przydzielić płatne godziny ponadwymiarowe, także w związku z dłuższą nieobecnością drugiego pedagoga. Trzeba jednak prawidłowo ustalić pensum pedagoga, policzyć limit tygodniowy z art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela, sprawdzić, czy wymagana jest zgoda nauczyciela, i zapewnić wypłatę wynagrodzenia za każdą przepracowaną godzinę.

W opisanej sytuacji 12 godzin w miesiącu może być rozwiązaniem zgodnym z prawem, jeżeli godziny są rozłożone tak, że w żadnym tygodniu nie przekraczają dopuszczalnego limitu, a pedagog nie znajduje się w grupie, której nie wolno przydzielić godzin ponadwymiarowych bez zgody. Jeżeli w którymkolwiek tygodniu przekroczony zostanie próg 1/4 pensum, konieczna będzie zgoda pedagoga.

Źródła

• Art. 35 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.
• Art. 42 ust. 7 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.
• Art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.
• Art. 91c ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w zakresie odpowiedniego stosowania przepisów prawa pracy w sprawach nieuregulowanych Kartą Nauczyciela.